Praat met salesPlan een demo
NL, Taal: Nederlands
NederlandsEnglish
Menu openen

Begrippen

Begrippen

Van aanvraag tot nacalculatie, in de woorden van je werkplaats.

326 begrippen in tien groepen.

326 begrippen

Begin hier

De twaalf begrippen die je als eerste tegenkomt, van aanvraag tot nacalculatie.

  1. AanvraagEen aanvraag is de vraag van een klant om prijs en levertijd voor een of meer onderdelen, met de bestanden en aantallen waarop je die prijs baseert.
  2. TekeningeisenTekeningeisen zijn de eisen die een tekening aan het onderdeel stelt, zoals maat, vorm en plaats, ruwheid, materiaal en nabehandeling.
  3. MaattolerantieEen maattolerantie is de toegestane variatie van één maat, aangegeven als grensmaten, als afwijkingen zoals 20 ±0,05 of als tolerantieklasse zoals H7.
  4. Oppervlakteruwheid (Ra, Rz)Oppervlakteruwheid beschrijft de fijne hoogteverschillen van een oppervlak, uitgedrukt in kengetallen als Ra en Rz in µm.
  5. NabehandelingEen nabehandeling is een proces na het verspanen dat het oppervlak of het materiaal verandert, zoals anodiseren, verzinken, poedercoaten, stralen of harden.
  6. OpspanningEen opspanning is de toestand waarin het werkstuk één keer in een bekende stand vastzit, zodat een reeks bewerkingen volgt zonder het los te nemen.
  7. InsteltijdInsteltijd is de tijd om machine, spanmiddel en gereedschap klaar te zetten tot het eerste goedgekeurde stuk, per opspanning en per serie.
  8. CyclustijdCyclustijd is de tijd die de machine per stuk nodig heeft in één opspanning; wat erin meetelt, zoals laden en lossen, hangt af van de afspraak.
  9. Machine-uurtariefHet machine-uurtarief is de kostprijs van één productief uur op een machine: de machinekosten per jaar gedeeld door de verwachte productieve uren.
  10. StaffelEen staffel geeft een prijs per stuk bij meerdere aantallen, bijvoorbeeld 10, 25 en 50 stuks, zodat de klant ziet wat het aantal met de prijs doet.
  11. OfferteEen offerte is je schriftelijke aanbod aan de klant: stukprijs per aantal, levertijd, geldigheidsduur en voorwaarden, voor een genoemde tekeningrevisie.
  12. NacalculatieNacalculatie stelt na een order vast wat die werkelijk kostte aan uren, materiaal en uitbesteed werk, en legt dat per regel naast de voorcalculatie.

Zo heet het in Blake

Zestien woorden met een eigen betekenis in Blake, in de volgorde waarin je ze tegenkomt.

  • WerkruimteDe werkruimte is de omgeving van je bedrijf in Blake: aanvragen, onderdelen, offertes en Fabriek bij elkaar, zodat iedereen met dezelfde gegevens werkt.
  • FabriekFabriek is het deel van Blake waarin je machines, materialen, uitbesteders en uurtarieven vastlegt; de calculatie rekent met wat daar staat.
  • AanvraagEen aanvraag is de vraag van een klant om prijs en levertijd voor een of meer onderdelen, met de bestanden en aantallen waarop je die prijs baseert.
  • OnderdeelEen onderdeel is een enkelvoudig item dat je maakt, met een onderdeelnummer, tekening en revisie, en dat niet uit andere items bestaat.
  • DossierEen onderdeeldossier bundelt wat over één onderdeel bekend is: model, tekening, revisie, aantallen, eisen en de calculaties en offertes die erop rusten.
  • RevisieEen revisie is een vrijgegeven versie van een tekening of model, aangeduid met een letter of nummer dat bij elke nieuwe vrijgave opschuift.
  • Tekening lezenTekening lezen is het interpreteren van een technische tekening: de maten, toleranties, ruwheid, materiaal en nabehandeling die het onderdeel vastleggen.
  • VoorstelIn Blake is een voorstel een waarde uit de tekening, zoals materiaal of ruwheid, die klaarstaat tot iemand haar bevestigt of corrigeert.
  • Bevestigen en corrigerenBevestigen en corrigeren is in Blake het besluit van een persoon over een voorstel: goedkeuren of aanpassen, vastgelegd met naam en tijdstip.
  • Human-in-the-loopHuman-in-the-loop is een werkwijze waarin iemand een voorstel van software beoordeelt en goedkeurt of aanpast voordat het gevolgen heeft.
  • HerkomstHerkomst is de vastgelegde bron van een getal of eis: waar de waarde vandaan komt, wanneer ze is vastgelegd en wie ze invoerde of bevestigde.
  • CalculatieregelEen calculatieregel is één post in een calculatie, met eigen invoer zoals tijd, tarief of gewicht en een grondslag: per stuk, per serie of per onderdeel.
  • SchattingIn Blake draagt elke berekende tijd het label schatting, zodat niemand een vooraf bepaalde cyclustijd aanziet voor een op de machine gemeten tijd.
  • MachinefitMachinefit is in Blake een eerste toets per machine of een onderdeel binnen werkbereik en assen valt en welke grens beslist, zonder oordeel over maakbaarheid.
  • OfferteversieEen offerteversie is één vastgelegde stand van een offerte zoals die naar de klant ging; een latere wijziging wordt een nieuwe versie naast de oude.
  • ExportExport is het wegschrijven van gegevens uit een systeem naar een bestand, zoals PDF, CSV of JSON, dat een ander systeem of een persoon kan openen.

Vaak gevraagd

Twaalf vragen uit de begrippen, met het antwoord bij het begrip.

  1. Wat moet er minimaal in een aanvraag zitten?Aanvraag
  2. Welke eisen staan niet in het STEP-model?Tekeningeisen
  3. Wat betekent H7 bij een boring?Maattolerantie
  4. Kan ik Ra en Rz in elkaar omrekenen?Oppervlakteruwheid (Ra, Rz)
  5. Waar staat de nabehandeling op de tekening?Nabehandeling
  6. Hoeveel opspanningen heeft een onderdeel nodig?Opspanning
  7. Hoort het eerste stuk bij de insteltijd?Insteltijd
  8. Zit laden en lossen in de cyclustijd?Cyclustijd
  9. Hoe bereken je een machine-uurtarief?Machine-uurtarief
  10. Waarom daalt de prijs per stuk bij grotere aantallen?Staffel
  11. Hoe lang blijft een offerte geldig?Offerte
  12. Wat heb ik nodig om te kunnen nacalculeren?Nacalculatie

Aanvraag en onderdeel20

Wat er binnenkomt voordat iemand rekent: aanvraag, model, tekening, revisie en stuklijst.

  • AanvraagEen aanvraag is de vraag van een klant om prijs en levertijd voor een of meer onderdelen, met de bestanden en aantallen waarop je die prijs baseert.
  • DXF en DWGDXF en DWG zijn CAD-formaten die meestal een 2D-tekening of contour bevatten, gangbaar bij plaatsnijden; diepten en eisen staan er vaak niet in.
  • Enkelstuk en kleine serieEen enkelstuk is één exemplaar van een onderdeel en een kleine serie een handvol tot enkele tientallen, zodat weinig stuks de eenmalige kosten dragen.
  • HerhaalorderEen herhaalorder is een nieuwe order voor een onderdeel dat je eerder hebt gemaakt, in dezelfde revisie; programma en route bestaan dan meestal al.
  • High-mix low-volumeHigh-mix low-volume is productie van veel verschillende onderdelen in kleine aantallen, waarbij omstellen en voorbereiden zwaar wegen ten opzichte van bewerken.
  • IGESIGES is een ouder neutraal CAD-formaat dat vaak losse vlakken bevat en geen gesloten volume; je krijgt het nog naast of in plaats van STEP.
  • InkoopdeelEen inkoopdeel koop je gereed in en neem je met zijn inkoopprijs op in de samenstelling; een maakdeel gaat door je eigen werkplaats en calculeer je zelf.
  • KlantmateriaalKlantmateriaal is door de klant aangeleverd materiaal dat zijn eigendom blijft terwijl jij het bewerkt; jij levert de bewerking, niet het materiaal.
  • LeveranciersportaalEen leveranciersportaal is de inkoopomgeving van een opdrachtgever waarin je aanvragen ophaalt en je offerte invult in de velden die het portaal voorschrijft.
  • OnderdeelEen onderdeel is een enkelvoudig item dat je maakt, met een onderdeelnummer, tekening en revisie, en dat niet uit andere items bestaat.
  • Parasolid (x_t)Parasolid is een geometriekern waarop veel CAD-pakketten draaien; een .x_t- of .x_b-bestand bevat het model in het eigen formaat van die kern.
  • PMI en MBDPMI is het geheel van maten, toleranties en notities in het 3D-model zelf; MBD is de werkwijze waarin dat geannoteerde model de bron van de eisen is.
  • RevisieEen revisie is een vrijgegeven versie van een tekening of model, aangeduid met een letter of nummer dat bij elke nieuwe vrijgave opschuift.
  • SamenstellingEen samenstelling is een item uit meerdere onderdelen, gemaakt of ingekocht, die door monteren, lassen, persen of een andere verbinding één geheel vormen.
  • STEP AP242STEP AP242 is het toepassingsprotocol van ISO 10303 voor 3D-modellen dat naast de vorm ook maten, toleranties en referenties kan dragen.
  • STEP-modelEen STEP-model is een 3D-model in het neutrale formaat van ISO 10303, waarmee je vorm overdraagt tussen verschillende cad- en cam-pakketten.
  • StuklijstEen stuklijst somt op uit welke onderdelen, inkoopdelen en materialen een samenstelling bestaat, met per positie het aantal per samenstelling.
  • Technische tekeningEen technische tekening legt in 2D de maten, toleranties, het materiaal en de overige eisen van een onderdeel vast; bij een aanvraag komt ze meestal als pdf.
  • TekeningwijzigingEen tekeningwijziging is een vrijgegeven wijziging aan de tekening of het model van een onderdeel, vastgelegd als een nieuwe revisie.
  • Vroege betrokkenheid (ESI)Bij vroege betrokkenheid (ESI) laat de klant zijn toeleverancier meekijken naar het ontwerp, nog voordat de tekening is vrijgegeven.

Tekening en eisen62

De eisen op de tekening die route en meettijd bepalen: dagelijks werk voor calculator en werkvoorbereider.

  • AfdichtvlakEen afdichtvlak is het vlak waartegen een pakking, O-ring of tegenvlak afdicht, met eigen eisen aan ruwheid, vlakheid en soms de groefrichting.
  • AfschuiningEen afschuining is een schuin weggenomen rand en een afronding een rand met een radius: beide maken van een scherpe rand een bemaatte vorm.
  • Algemene tolerantie (ISO 2768)Een algemene tolerantie geldt voor maten en kenmerken zonder eigen tolerantie; ISO 2768 legt de waarden vast per klasse en maatbereik.
  • BallontekeningEen ballontekening is een kopie van de tekening met een genummerde ballon bij elk te controleren kenmerk; elk nummer wordt een regel in het meetrapport.
  • BinnenradiusEen binnenradius is de afronding in een binnenhoek van bijvoorbeeld een kamer of sleuf; gefreesd is hij minstens zo groot als de straal van de frees.
  • BoringEen boring is een rond, cilindrisch binnenkenmerk, doorlopend of blind, gemaakt door onder meer boren, ruimen, kotteren, frezen of draaien.
  • CilindriciteitCilindriciteit is een vormtolerantie die rondheid, rechtheid van de beschrijvende lijnen en tapsheid samen begrenst over het hele cilindervlak.
  • Coaxialiteit en concentriciteitCoaxialiteit begrenst hoe ver de as van een cilindrisch kenmerk van een datumas mag liggen; concentriciteit doet dat voor een middelpunt in één doorsnede.
  • Conformiteitsverklaring (CoC)Een conformiteitsverklaring is je ondertekende verklaring bij een levering dat de onderdelen volgens tekening, revisie en order zijn gemaakt.
  • DatumEen datum is een theoretisch exacte referentie, zoals een vlak, een as of een punt, afgeleid van een echt kenmerk, waarnaar geometrische toleranties verwijzen.
  • DatumvolgordeDe datumvolgorde is de rangorde van primaire, secundaire en tertiaire datum in het tolerantiekader; ze bepaalt hoe het deel voor de eis wordt uitgelijnd.
  • Design for manufacturing (DfM)Design for manufacturing is ontwerpen met het maken in gedachten: vorm, maten en toleranties zo kiezen dat het onderdeel met weinig stappen te maken is.
  • DfX (design for X)DfX, design for X, is de verzamelnaam voor ontwerpprincipes met een doel naast de functie, zoals maken, monteren, kosten, testen of onderhoud.
  • Dunne wandEen dunne wand buigt of trilt merkbaar onder snijkracht of spankracht; of een wand dun is, hangt af van dikte, hoogte, materiaal en steun.
  • Eerstestukcontrole (FAI)Eerstestukcontrole (FAI) is de volledige, vastgelegde controle van een eerste stuk tegen alle eisen van tekening en order, vóór de vrijgave van de productie.
  • Envelopvoorwaarde (Ⓔ)De envelopvoorwaarde, Ⓔ achter een maat, eist dat het kenmerk binnen de volmaakte vorm op maximum-materiaalmaat blijft; vorm en maat zijn dan samen begrensd.
  • EvenwijdigheidEvenwijdigheid is een richtingstolerantie: het vlak, de lijn of de as moet binnen een zone liggen die evenwijdig loopt aan een datum.
  • Feature (kenmerk)Een feature of kenmerk is een deel van de geometrie van een onderdeel met een eigen betekenis voor de bewerking, zoals een boring, kamer, sleuf of afschuining.
  • FeatureherkenningFeatureherkenning is het automatisch indelen van de vlakken van een 3D-model in maakfeatures, zoals boringen, kamers en sleuven, met hun afmetingen.
  • Geometrische tolerantieEen geometrische tolerantie begrenst vorm, richting, plaats of slingering van een kenmerk, naast zijn maat, en staat in een tolerantiekader.
  • GroefEen groef is een smalle insnijding, meestal rondlopend op een as, in een boring of in een kopvlak, bijvoorbeeld voor een O-ring, een borgveer of een uitloop.
  • HaaksheidHaaksheid is de richtingstolerantie voor een vlak, as of lijn die haaks op een datum moet staan, uitgedrukt als zonebreedte in millimeter.
  • HerleidbaarheidHerleidbaarheid is de mogelijkheid om van een geleverd onderdeel terug te vinden uit welk materiaal, welke order, bewerking en controle het komt.
  • HoektolerantieMet een hoektolerantie leg je vast hoe nauwkeurig een schuin vlak of een schuine as onder een theoretisch exacte hoek met een datum moet liggen.
  • IT-klasseEen IT-klasse is een standaardtolerantiegraad uit ISO 286, van IT01 tot IT18, die de breedte van een maattolerantie vastlegt naar gelang de nominale maat.
  • Kamer (pocket)Een kamer, ook pocket genoemd, is een uitgefreesde holte met wanden en een bodem, waarvan diepte en binnenradius de keuze van de frees sturen.
  • Kritische maatEen kritische maat is een maat waarvan de functie van het onderdeel afhangt; de klant markeert hem, vaak met eisen aan hoe je aantoont dat je hem beheerst.
  • Laagdikte en maatgroeiLaagdikte is de dikte van een oppervlaktelaag; maatgroei is de maatverandering die de laag geeft, en bij anodiseren is die groei kleiner dan de laagdikte.
  • MaakbaarheidMaakbaarheid is de mate waarin een onderdeel met al zijn eisen te maken, te meten en te leveren is met de machines, middelen en leveranciers die je hebt.
  • MaattolerantieEen maattolerantie is de toegestane variatie van één maat, aangegeven als grensmaten, als afwijkingen zoals 20 ±0,05 of als tolerantieklasse zoals H7.
  • MateriaalcertificaatEen materiaalcertificaat is het keuringsdocument bij een geleverde partij materiaal, met chargenummer, samenstelling en eigenschappen, meestal volgens EN 10204.
  • MateriaalspecificatieEen materiaalspecificatie legt het materiaal van een onderdeel vast: aanduiding, norm en toestand, zoals EN AW-6082 T6 of 1.4404, niet alleen ‘aluminium’.
  • Maximum-materiaalvoorwaarde (Ⓜ)De maximum-materiaalvoorwaarde, Ⓜ in het tolerantiekader, laat een geometrische tolerantie groeien naarmate de maat van maximum materiaal afwijkt.
  • MeetrapportEen meetrapport legt per gecontroleerd kenmerk de eis, het meetmiddel en de gemeten waarde vast, met het oordeel goed of afgekeurd.
  • Onafhankelijkheidsprincipe (ISO 8015)Het onafhankelijkheidsprincipe uit ISO 8015 laat elke eis op de tekening op zichzelf gelden: een maattolerantie begrenst de maat, niet de vorm.
  • Oppervlakteruwheid (Ra, Rz)Oppervlakteruwheid beschrijft de fijne hoogteverschillen van een oppervlak, uitgedrukt in kengetallen als Ra en Rz in µm.
  • Passing (H7/g6)Een passing combineert een tolerantieklasse voor de boring met een voor de as, zoals H7/g6, en legt zo vast of de delen met speling of overmaat samengaan.
  • PerspassingEen perspassing is een passing waarbij de as bij elke toegestane maat groter is dan de boring, zodat de verbinding door die overmaat vastzit.
  • Pijpschroefdraad (G, R, NPT)Pijpschroefdraad is schroefdraad voor leidingaansluitingen: cilindrisch als G, conisch als R en NPT, elk met een eigen manier van afdichten.
  • PositietolerantieEen positietolerantie begrenst hoe ver een kenmerk, zoals de as van een boring, van zijn theoretisch exacte plaats mag afwijken.
  • PPAPPPAP is de vrijgaveprocedure uit de automotive waarmee een toeleverancier aantoont dat zijn serieproces het onderdeel volgens de eisen maakt.
  • Profieltolerantie (lijn en vlak)Een profieltolerantie begrenst hoe ver een lijn of oppervlak van de theoretisch exacte vorm mag afwijken; met referenties legt ze ook richting en ligging vast.
  • ProjectiemethodeDe projectiemethode, Europees of Amerikaans en aangegeven met een symbool, bepaalt waar de aanzichten op een tekening staan ten opzichte van het vooraanzicht.
  • Randeis (ISO 13715)Een randeis volgens ISO 13715 legt vast hoe ver een rand zonder getekende vorm mag afwijken: met een braam of met materiaalafname, tot een opgegeven waarde.
  • RechtheidRechtheid is een vormtolerantie die begrenst hoe ver een lijn op een oppervlak, of de hartlijn van een as of boring, van een rechte lijn mag afwijken.
  • RondheidRondheid is een vormtolerantie die per doorsnede begrenst hoe ver de omtrek van een zuivere cirkel mag afwijken, los van de diameter en zonder referentie.
  • RuwheidssymboolHet ruwheidssymbool is het teken waarmee een tekening een eis aan de oppervlaktestructuur stelt en aangeeft of er materiaal af moet, af mag of niet af mag.
  • SchroefdraadSchroefdraad is een schroeflijnvormig profiel op een as of in een boring, op de tekening aangeduid met soort, maat, spoed en tolerantieklasse, zoals M8x1-6H.
  • SchroefdraadinzetEen schroefdraadinzet is een stalen spiraal of bus in een gat, die een sterkere of slijtvastere schroefdraad geeft dan het basismateriaal zelf.
  • Schroefdraadtolerantie (6H, 6g)Een schroefdraadtolerantie is de klasse achter een metrische schroefdraad, zoals 6H voor een gat of 6g voor een bout, volgens ISO 965-1.
  • SleufEen sleuf is een langwerpige uitsparing met twee evenwijdige wanden, open aan een of beide uiteinden of rondom gesloten, met of zonder bodem.
  • Slingering en totale slingeringSlingering begrenst hoeveel een oppervlak mag afwijken terwijl het onderdeel om zijn datumas draait; totale slingering doet dat over het hele oppervlak.
  • SpiebaanEen spiebaan is een sleuf in een as of naaf waarin een spie ligt die het draaimoment overbrengt; maat en tolerantie volgen meestal uit een spienorm.
  • SymmetrieSymmetrie is een plaatstolerantie voor het middenvlak van een sleuf, nok of spiebaan: dat moet binnen een zone blijven die gelijk verdeeld om een datum ligt.
  • TekeningeisenTekeningeisen zijn de eisen die een tekening aan het onderdeel stelt, zoals maat, vorm en plaats, ruwheid, materiaal en nabehandeling.
  • Theoretisch exacte maatEen theoretisch exacte maat staat in een kadertje zonder tolerantie en geeft de ideale plaats of vorm; de toegestane afwijking regelt het tolerantiekader.
  • TitelblokHet titelblok is het vaste gegevensveld op een technische tekening, met onder meer tekeningnummer, revisie, benaming en eigenaar, en vaak het materiaal.
  • TolerantiekaderEen tolerantiekader is het rechthoekige vak op de tekening met symbool, tolerantiewaarde, eventuele modifiers en datums van één geometrische eis.
  • TolerantieketenEen tolerantieketen is een reeks getolereerde maten die samen één resulterende maat bepalen, waarbij hun afwijkingen zich in die ene maat opstapelen.
  • Verzinkboring en kamerboringEen verzinkboring is een kegelvormige en een kamerboring een cilindrische verdieping boven een gat, waarin de kop van een schroef verzonken ligt.
  • VlakheidVlakheid is een vormtolerantie die begrenst hoeveel een vlak van een ideaal vlak mag afwijken, als zone tussen twee evenwijdige vlakken, zonder datum.
  • VrijsteekEen vrijsteek is een smalle groef aan het eind van een schroefdraad of bij een schouder, zodat gereedschap kan uitlopen en een tegenstuk vlak aanligt.

Materiaal39

Het blok, de staf en de kiloprijs erachter: de materiaalregel van de calculator en de inkoper.

  • 1.4301 (304)1.4301 (X5CrNi18-10) is austenitisch chroom-nikkelstaal zonder molybdeen, de tegenhanger van 304 en een van de meest toegepaste roestvaste staalsoorten.
  • 1.4305 (303)1.4305 (X8CrNiS18-9) is austenitisch roestvast automatenstaal met zwavel, vergelijkbaar met 303; het verspaant beter dan 1.4301, maar is minder corrosievast.
  • 1.4404 (316L)1.4404 (X2CrNiMo17-12-2) is austenitisch roestvast staal met molybdeen en weinig koolstof, vergelijkbaar met het Amerikaanse 316L.
  • 42CrMo442CrMo4 (1.7225) is een chroom-molybdeen veredelingsstaal voor assen en zwaarbelaste delen; de leveringstoestand, zoals +A of +QT, bepaalt de route.
  • AluminiumAluminium is een licht non-ferrometaal; in de verspaning werk je met legeringen in een vastgelegde toestand, zoals EN AW-6082 T6 of EN AW-7075 T651.
  • Automatenstaal (11SMnPb30)Automatenstaal is staal met toegevoegde zwavel, soms ook lood, waardoor de spaan kort breekt; het is bedoeld voor draaiwerk in grote aantallen.
  • C45C45 is een ongelegeerd veredelingsstaal met ongeveer 0,45 % koolstof, gebruikt voor assen, pennen en machinedelen die sterker moeten zijn dan constructiestaal.
  • EN AW-2011 (automatenaluminium)EN AW-2011 is een aluminium-koperlegering met bismut en lood voor draaiwerk: korte spanen, maar slecht lasbaar en weinig corrosiebestendig.
  • EN AW-5083EN AW-5083 is een niet-veredelbare aluminium-magnesiumlegering met goede zeewaterbestendigheid en lasbaarheid, meestal als plaat geleverd.
  • EN AW-6082EN AW-6082 is een warmtebehandelbare aluminiumlegering met magnesium, silicium en mangaan, veel gebruikt voor gefreesde frames, platen en machinedelen.
  • EN AW-7075EN AW-7075 is een hoogsterke aluminiumlegering met zink, magnesium en koper, gebruikt waar sterkte bij laag gewicht telt; smeltlassen wordt afgeraden.
  • Gegoten plaatGegoten plaat is aluminium uitgangsmateriaal, op dikte gezaagd uit een spanningsarm gegloeid gietblok en aan beide zijden vlak gefreesd.
  • Gelegeerd staalGelegeerd staal is staal waarin legeringselementen als chroom, molybdeen of nikkel boven vastgelegde grenzen liggen, voor sterkte, taaiheid of hardbaarheid.
  • HandelslengteDe handelslengte is de lengte waarin staf, buis en profiel standaard bij de leverancier op voorraad liggen en zonder zagen geleverd worden.
  • Hardheid (HRC, HB)Hardheid is de weerstand van een materiaal tegen blijvende indrukking door een harder voorwerp, gemeten met een methode zoals Rockwell, Brinell of Vickers.
  • InkoopprijsDe inkoopprijs is wat jij je leverancier betaalt voor een materiaal, per kilo, meter, plaat of stuk, en hoort bij een eenheid, een bron en een datum.
  • ISO-materiaalgroep (P, M, K, N, S, H)De ISO-materiaalgroep deelt werkstukmaterialen in zes hoofdgroepen in, P, M, K, N, S en H, als basis voor de keuze van snijmateriaal en snijwaarden.
  • KiloprijsDe kiloprijs is de prijs per kilogram waarvoor je materiaal inkoopt, met of zonder toeslagen voor maat, hoeveelheid, zagen en legering.
  • Kunststof halffabricaatEen kunststof halffabricaat is ingekochte staf, plaat, buis of blok, geëxtrudeerd, geperst of gegoten, waaruit je het onderdeel verspaant.
  • LegeringstoeslagDe legeringstoeslag is het deel van de prijs van rvs en andere hooggelegeerde materialen dat meebeweegt met de noteringen van legeringselementen.
  • MateriaaltoestandDe materiaaltoestand is de behandeling die materiaal bij levering heeft gehad, zoals T6, +N of +QT; dezelfde legering gedraagt zich per toestand anders.
  • Messing (CuZn39Pb3)Messing CuZn39Pb3 (CW614N) is een koper-zinklegering met lood, waardoor de spaan kort breekt; het is de gangbare messingsoort voor draaiwerk.
  • Near-net-shapeNear-net-shape is een uitgangsvorm dicht bij de eindvorm, zoals een smeedstuk of gietstuk, met alleen toegift op de vlakken die nog verspaand worden.
  • PE-UHMWPE-UHMW is polyethyleen met een zeer hoog molecuulgewicht: uiterst slijtvast, slagvast en glad, gebruikt voor geleiders, slijtstrips en transportdelen.
  • PEEKPEEK (polyetheretherketon) is een hoogwaardige technische kunststof die zijn sterkte houdt bij hoge temperatuur en bestand is tegen veel chemicaliën en stoom.
  • PeildatumDe peildatum is de datum waarop een prijs of index gold; met die datum weet je later met welke prijs is gerekend en hoe oud die toen was.
  • Polyamide (PA6, PA66)Polyamide (PA) is een taaie, slijtvaste technische kunststof die vocht opneemt, waardoor maten na het bewerken nog kunnen veranderen.
  • Polycarbonaat (PC)Polycarbonaat (PC) is een transparante, zeer slagvaste kunststof voor kappen en vensters, goed te verspanen maar gevoelig voor spanningsscheuren en krassen.
  • POMPOM (polyoxymethyleen, acetaal) is een stijve technische kunststof met lage wrijving en weinig vochtopname, veel gebruikt voor glijdelen, tandwielen en rollen.
  • PTFEPTFE is een zachte fluorkunststof met zeer lage wrijving en brede chemische bestendigheid, die onder belasting kruipt en sterk uitzet met de temperatuur.
  • Roestvast staal (rvs)Roestvast staal is staal met minstens 10,5 % chroom, dat zich met een passieve laag tegen corrosie beschermt; 1.4301 en 1.4404 zijn gangbare soorten.
  • Soortelijk gewichtSoortelijk gewicht heet in de werkplaats wat strikt de dichtheid is: massa per volume in kg/dm³, de basis om het gewicht van uitgangsmateriaal te berekenen.
  • Technische kunststofTechnische kunststoffen zijn thermoplasten zoals POM-C, PA6, PE-UHMW en PEEK voor functionele delen; ze zetten sterker uit dan metaal en sommige nemen vocht op.
  • Thermische uitzettingThermische uitzetting is de maatverandering van een materiaal door temperatuur; kunststof zet veel meer uit dan staal, en tekeningmaten gelden bij 20 °C.
  • Titanium grade 5 (Ti6Al4V)Titanium grade 5 (Ti6Al4V) is de meest gebruikte titaanlegering: sterk, licht en corrosiebestendig, voor luchtvaart-, medische en raceonderdelen.
  • UitgangsmateriaalUitgangsmateriaal is het blok, de staf, de plaat of het ruwdeel waar een onderdeel uit verspaand wordt, inclusief overmaat en een eventuele spanrand.
  • VerspaanbaarheidVerspaanbaarheid beschrijft hoe een materiaal zich onder de snijkant gedraagt: standtijd, snijkrachten, spaanvorm en oppervlak bij gegeven snijomstandigheden.
  • Vezelversterkte kunststof (GF, CF)Vezelversterkte kunststof bevat glas- of koolstofvezels die de belasting meedragen; het materiaal is stijver en sterker, maar werkt schurend op het gereedschap.
  • VochtopnameVochtopname is het opnemen van water uit lucht of vloeistof door een kunststof, waardoor het materiaal zwelt en een maat afhangt van de vochttoestand.

Bewerkingen en opspanning80

Wat er op de machine gebeurt en hoe vaak het deel vastgezet wordt: het werk van de werkvoorbereider.

  • 3-assig frezenBij 3-assig frezen beweegt het gereedschap langs drie lineaire assen, X, Y en Z, en houdt de gereedschapsas één richting ten opzichte van het werkstuk.
  • 3+2-bewerkingBij een 3+2-bewerking zetten de twee draaiassen van een 5-asser werkstuk en gereedschap in een vaste stand, waarna de machine met drie lineaire assen freest.
  • 5-assig frezenBij 5-assig frezen stuurt de machine naast drie lineaire assen twee draaiassen, zodat het gereedschap onder wisselende hoeken bij het werkstuk komt.
  • Additive manufacturing (3D-printen)Additive manufacturing maakt een onderdeel door materiaal laag voor laag op te bouwen vanuit een 3D-model, in plaats van het weg te nemen zoals bij verspanen.
  • AnodiserenAnodiseren is een elektrolytische behandeling die het oppervlak van aluminium omzet in een oxidelaag, voor corrosiebescherming, slijtvastheid of kleur.
  • BereikbaarheidBereikbaarheid geeft aan of een gereedschap een kenmerk kan bewerken zonder dat gereedschap, houder of spil met het werkstuk of het spanmiddel botst.
  • BewerkingEen bewerking is een afgebakende stap bij het maken van een onderdeel, zoals vlakfrezen, boren of ruimen, met eigen gereedschap of werkplek en een eigen tijd.
  • BewerkingsrichtingDe bewerkingsrichting is de richting van waaruit het gereedschap een kenmerk bewerkt, uitgedrukt in de assen van het onderdeel, zoals +Z of −X.
  • BewerkingsvolgordeDe bewerkingsvolgorde is de volgorde van opspanningen en bewerkingen van ruwdeel tot onderdeel; ze bepaalt mede stijfheid, referenties en bramen.
  • Boren en tappenBoren maakt gaten in vol materiaal en tappen brengt daarin binnenschroefdraad aan, met een snijdende of een vormende tap.
  • Chemisch vernikkelenChemisch vernikkelen zet zonder stroom een nikkel-fosforlaag af die ook in boringen en hoeken vrijwel even dik groeit; de laag telt mee in de maat.
  • CNC-verspaningCNC-verspaning is materiaal wegnemen met snijkanten op een computergestuurde machine, zoals frezen, draaien, boren en slijpen, volgens een NC-programma.
  • CompleetbewerkingCompleetbewerking is het volledig verspanen van een onderdeel op één machine, voor- en achterkant, zonder het tussendoor naar een andere machine te brengen.
  • DraadvonkenDraadvonken is een vonkerosieproces waarbij een dunne draadelektrode een doorgaande contour uit een elektrisch geleidend werkstuk snijdt.
  • DraaienDraaien is verspanen waarbij het werkstuk ronddraait en een niet-roterende beitel langs en dwars beweegt, voor diameters, vlakken, groeven en schroefdraad.
  • DraaifrezenDraaifrezen is draaien en frezen op één machine met aangedreven gereedschap, een C-as en vaak een Y-as en tegenspil, zodat handmatig omspannen vervalt.
  • FrezenBij frezen beweegt een draaiende frees met een of meer snijkanten langs het vastgespannen werkstuk en maakt zo vlakken, kamers, sleuven en contouren.
  • GereedschapGereedschap is wat in de spil of op de revolver het materiaal wegneemt, met de houders waarin het zit: frezen, boren, ruimers, tappen en beitels.
  • HardanodiserenHardanodiseren is het anodiseren van aluminium tot een dikke, harde en slijtvaste oxidelaag, die deels in het materiaal en deels erbuiten groeit.
  • HonenHonen is een nabewerking van boringen met slijpstenen die tegelijk draaien en heen en weer gaan; het verbetert maat, vorm en ruwheid.
  • Hybride productieHybride productie combineert materiaal opbouwen en verspanen op één machine, zodat een deel wordt opgebouwd en op maat gemaakt zonder omspannen.
  • InsathardenInsatharden verrijkt het oppervlak van koolstofarm staal met koolstof en hardt het daarna, voor een harde, slijtvaste buitenlaag rond een taaie kern.
  • Inserts plaatsen (warm, ultrasoon)Inserts plaatsen is het aanbrengen van metalen bussen met binnenschroefdraad in een kunststof deel, warm, ultrasoon of door persen.
  • KantenKanten is het blijvend buigen van plaat langs een rechte lijn op een kantbank, met een stempel die de plaat in een matrijs drukt.
  • Klauwplaat en spantangKlauwplaat en spantang zijn de twee gangbare spanmiddelen op een draaispil: bekken die radiaal klemmen, of een gesleufde bus die het werkstuk rondom omsluit.
  • KotterenKotteren brengt een gat op maat met een instelbaar gereedschap met één snijkant, waarbij het gat de spilas volgt en niet het voorgeboorde gat.
  • LangdraaienLangdraaien is draaien op een automaat met verschuifbare spindelkop, waarbij de staf vlak bij de snijkant in een geleidebus wordt gesteund.
  • LasermarkerenLasermarkeren brengt tekst, een nummer of een code contactloos met een laser aan in het oppervlak, meestal voor identificatie en herleidbaarheid.
  • LasersnijdenLasersnijden scheidt plaat of buis langs een geprogrammeerde contour met een gefocuste laserbundel en een snijgas dat het gesmolten materiaal wegblaast.
  • Lassen (TIG, MIG/MAG)Lassen verbindt metalen delen door ze plaatselijk te smelten, meestal met toevoegmateriaal; TIG en MIG/MAG zijn booglasprocessen onder beschermgas.
  • Lijmen (2K, UV)Lijmen is het verbinden van onderdelen met een lijm die uithardt, zoals tweecomponenten- of UV-lijm, in plaats van met bouten, lassen of persen.
  • Losse kop en brilDe losse kop ondersteunt het uiteinde van een werkstuk met een center; een bril steunt een lange, slanke as over de lengte tegen de snijkracht in.
  • MeetonzekerheidMeetonzekerheid geeft aan binnen welke marge rond een meetwaarde de werkelijke waarde met een opgegeven waarschijnlijkheid ligt, meestal als U met k = 2.
  • MetenMeten is het bepalen van de werkelijke waarde van een kenmerk met een meetmiddel, zodat je kunt vaststellen of een onderdeel aan de tekening voldoet.
  • MicroverspaningMicroverspaning is frezen, boren en draaien van zeer kleine kenmerken, met gereedschap van doorgaans minder dan een millimeter diameter.
  • NabehandelingEen nabehandeling is een proces na het verspanen dat het oppervlak of het materiaal verandert, zoals anodiseren, verzinken, poedercoaten, stralen of harden.
  • Nabewerken van printdelenNabewerken van printdelen is het verspanen van een additief gemaakt onderdeel, zodat maten, vlakken, passingen en schroefdraad aan de tekening voldoen.
  • NitrerenNitreren laat stikstof in het oppervlak van staal diffunderen, wat zonder afschrikken een harde, slijtvaste buitenlaag geeft met weinig vervorming.
  • NulpuntHet nulpunt, voluit werkstuknulpunt, is de oorsprong van het coördinatenstelsel waarin het NC-programma de posities op het werkstuk beschrijft.
  • OntbramenOntbramen is het verwijderen van bramen en het breken van scherpe randen na het verspanen of snijden, in de machine, met de hand of in bulk.
  • OpbouwsnedeEen opbouwsnede is werkstukmateriaal dat aan de snijkant vastkoekt en de snijgeometrie verandert, met een ruwer oppervlak en verlopende maten als gevolg.
  • OpspanningEen opspanning is de toestand waarin het werkstuk één keer in een bekende stand vastzit, zodat een reeks bewerkingen volgt zonder het los te nemen.
  • PassiverenPassiveren is een chemische behandeling die vrij ijzer van roestvast staal verwijdert, zodat de beschermende passieve laag zich goed kan vormen.
  • PlaatwerkPlaatwerk is het maken van onderdelen uit vlakke plaat: snijden, kanten, soms walsen, en verbinden door lassen, klinken of met bevestigers.
  • PoedercoatenPoedercoaten is een lakproces waarbij droog poeder elektrostatisch op het deel wordt gespoten en in een oven smelt en uithardt tot een gesloten laklaag.
  • ProcesketenEen procesketen is de volledige reeks processen waarmee uitgangsmateriaal een goedgekeurd onderdeel wordt, ook de stappen bij toeleveranciers.
  • ProcesplanEen procesplan legt per onderdeel vast hoe het gemaakt wordt: ruwdeel, opspanningen, bewerkingen, gereedschap, uitbestede stappen en meetmomenten.
  • Referentietemperatuur (20 °C)De referentietemperatuur is de temperatuur waarbij maten en toleranties op een tekening gelden: 20 °C volgens ISO 1, tenzij de tekening een andere noemt.
  • Restspanning en kromtrekRestspanning is spanning die zonder uitwendige belasting in materiaal zit; verstoort verspanen dat evenwicht, dan kan het deel na het lossen kromtrekken.
  • RolpolijstenRolpolijsten is een spaanloze nabewerking waarbij geharde rollen de toppen van een gedraaid of geboord oppervlak platdrukken, zodat de ruwheid sterk daalt.
  • RoutingDe routing is de geordende reeks bewerkingen waarmee een onderdeel gemaakt wordt, met per stap de machine, werkplek of toeleverancier en de geplande tijd.
  • RuimenRuimen brengt een voorgeboord gat met een ruimer op een nauwkeurige diameter met een gladde wand, bijvoorbeeld voor een gat in tolerantieklasse H7.
  • SchroefdraadfrezenSchroefdraadfrezen maakt schroefdraad met een frees die een schroeflijn volgt en per rondgang één spoed in asrichting opschuift, in plaats van met een tap.
  • Simultaan 5-assig frezenBij simultaan 5-assig frezen bewegen de draaiassen tijdens het snijden mee met de lineaire assen, zodat de gereedschapsas het oppervlak kan volgen.
  • SlijpenSlijpen is verspanen met een slijpschijf vol harde korrels, voor krappe maten, vorm en fijne ruwheid, ook in gehard materiaal.
  • Snedediepte en snedebreedte (ap, ae)Snedediepte ap en snedebreedte ae geven aan hoe diep en hoe breed een frees aangrijpt; samen met de voedingssnelheid bepalen ze het spaanvolume.
  • Snijsnelheid en toerentalSnijsnelheid vc is de snelheid van de snijkant langs het werkstuk in m/min; het toerental n van de spil volgt uit vc en de diameter op het snijpunt.
  • SnijwaardenSnijwaarden zijn de instellingen waarmee een gereedschap snijdt: snijsnelheid, voeding, snedediepte en snedebreedte, per gereedschap, materiaal en bewerking.
  • SpaanbrekingSpaanbreking is de mate waarin de spaan in korte stukken breekt in plaats van als lange krul door te lopen, vooral van belang bij draaien en boren.
  • SpanmalEen spanmal is een spanmiddel dat voor één onderdeel of onderdeelfamilie gemaakt is, met eigen aanslagen en klemmen, zodat het werkstuk herhaalbaar ligt.
  • SpanmiddelEen spanmiddel positioneert en klemt het werkstuk tijdens het bewerken; voorbeelden zijn een bankschroef, klauwplaat, spantang, vacuümplaat of spanmal.
  • Steekproefcontrole (AQL)Steekproefcontrole is een deel van een partij keuren volgens een vast steekproefplan en op grond daarvan de hele partij aannemen of afwijzen.
  • Steken en afstekenSteken maakt met een smalle steekbeitel een groef in een draaiend werkstuk; afsteken is dezelfde beweging tot het hart, waarmee het deel van de staf loskomt.
  • StralenStralen bewerkt een oppervlak met straalmiddel dat er met hoge snelheid op wordt geworpen, om te reinigen, op te ruwen of egaal mat te maken.
  • Technische reinheidTechnische reinheid is de eis aan wat er na de laatste bewerking op een onderdeel achterblijft: deeltjes en resten van koelmiddel, olie of vet.
  • Trillingen (ratelen)Ratelen is een zichzelf versterkende trilling tijdens het verspanen, herkenbaar aan een schril geluid en een regelmatig golfpatroon op het oppervlak.
  • Trochoïdaal frezenTrochoïdaal frezen is het frezen van sleuven en kamers in kleine cirkelvormige lussen, met een kleine snedebreedte en een grote snedediepte.
  • TrommelenTrommelen is het ontbramen en afronden van veel kleine delen tegelijk in een trommel of trilbak met slijpchips, water en compound.
  • UitsteeklengteDe uitsteeklengte is de vrije lengte van een gereedschap tussen houder en snijkant; meer uitsteek maakt het gereedschap slapper en gevoeliger voor trillen.
  • UltraprecisieverspaningUltraprecisieverspaning haalt vormafwijkingen onder de micrometer en ruwheid in nanometers, meestal met diamantdraaien in een geconditioneerde ruimte.
  • VacuümspannenVacuümspannen is opspannen met onderdruk: de luchtdruk drukt het werkstuk op een tafel met afgedichte kanalen of een poreuze plaat.
  • VeredelenVeredelen is harden gevolgd door ontlaten op hoge temperatuur, waardoor staal hoge sterkte combineert met taaiheid, zoals bij 42CrMo4 +QT.
  • Vierde asEen vierde as is een CNC-draaias, meestal een draaitafel of deelkop op een 3-asser, die het werkstuk om één as draait voor meer kanten per opspanning.
  • Voeding per tand (fz)Voeding per tand fz is de afstand die een frees per snijkant opschuift, in mm; met het aantal tanden en het toerental geeft hij de voedingssnelheid.
  • VonkborenVonkboren maakt kleine, diepe gaten met een draaiende buiselektrode door vonkerosie, vaak als startgat voor draadvonken in gehard materiaal.
  • Voorbewerken en nabewerkenVoorbewerken haalt het meeste materiaal weg en laat een overmaat staan; nabewerken neemt die overmaat weg en brengt maat, vorm en ruwheid binnen de eis.
  • WarmtebehandelingEen warmtebehandeling, zoals harden, veredelen, nitreren of spanningsarm gloeien, verandert met gecontroleerd verhitten en afkoelen de eigenschappen van metaal.
  • WerkvoorbereiderDe werkvoorbereider bepaalt hoe een onderdeel gemaakt wordt: route, machine, opspanningen, volgorde en gereedschap, en zet het werk klaar voor de vloer.
  • Zachte bekkenZachte bekken zijn bekken van ongehard staal, aluminium of kunststof die je op de vorm of diameter van het werkstuk uitfreest of uitdraait.
  • ZinkvonkenZinkvonken vormt met een gevormde elektrode een holte in een geleidend werkstuk: door vonkerosie ontstaat het negatief van de elektrode.

Calculatie en staffels30

Hoe een kostprijs is opgebouwd, per stuk en per serie: de regels waarmee de calculator rekent.

  • AfschrijvingAfschrijving verdeelt de aanschafwaarde van een machine over de jaren dat je hem gebruikt; in de calculatie is het een post in het machine-uurtarief.
  • BewerkingstijdBewerkingstijd is de tijd dat de machine per stuk het programma uitvoert: verspanen plus ijlgangen en gereedschapswissels, zonder laden en lossen.
  • CalculatieEen calculatie is de onderbouwde schatting vooraf van wat het maken van een onderdeel kost, opgebouwd uit posten met elk hun eigen invoer.
  • CalculatieregelEen calculatieregel is één post in een calculatie, met eigen invoer zoals tijd, tarief of gewicht en een grondslag: per stuk, per serie of per onderdeel.
  • CalculatorDe calculator berekent per aanvraag wat een onderdeel kost, uit materiaal, tijden, uitbesteding en tarieven, en legt zo de basis voor de prijs per aantal.
  • CyclustijdCyclustijd is de tijd die de machine per stuk nodig heeft in één opspanning; wat erin meetelt, zoals laden en lossen, hangt af van de afspraak.
  • DekkingsbijdrageDe dekkingsbijdrage is de opbrengst van een order min de variabele kosten ervan: wat de order bijdraagt aan je vaste kosten en je winst.
  • Design for cost (DfC)Design for cost is een ontwerpaanpak waarin de kostprijs een ontwerpeis is: je toetst keuzes aan een doelkostprijs voordat het ontwerp wordt vrijgegeven.
  • Eenmalige kostenEenmalige kosten maak je één keer voor een serie of een onderdeel, zoals instellen, programmeren of een spanmal, ongeacht het aantal stuks.
  • Gereedschapskosten per stukGereedschapskosten per stuk zijn de kosten van het gereedschapsverbruik dat je aan één onderdeel toerekent, meestal uit prijs, standtijd en snijtijd.
  • HoofdtijdHoofdtijd is het deel van de cyclus waarin het gereedschap met voeding verspaant; bij langsdraaien met vast toerental is dat per snede th = L / (f × n).
  • Indirecte kostenIndirecte kosten zijn kosten die je niet rechtstreeks aan één order kunt toerekenen, zoals kantoor, verkoop, kwaliteit en huisvesting.
  • InsteltariefHet insteltarief is het uurtarief waartegen je insteluren in de calculatie rekent: het machine-uurtarief, het manuurtarief of een combinatie van beide.
  • InsteltijdInsteltijd is de tijd om machine, spanmiddel en gereedschap klaar te zetten tot het eerste goedgekeurde stuk, per opspanning en per serie.
  • KostprijsDe kostprijs is wat het maken van één stuk kost bij een bepaald aantal, zonder winst; vooraf berekend is het een schatting.
  • KostprijsopbouwDe kostprijsopbouw zet een kostprijs regel voor regel uiteen, met de invoer achter elke regel, zodat je ziet waar het bedrag vandaan komt.
  • Machine-uurtariefHet machine-uurtarief is de kostprijs van één productief uur op een machine: de machinekosten per jaar gedeeld door de verwachte productieve uren.
  • ManuurtariefHet manuurtarief is wat één productief uur van een medewerker kost, opgebouwd uit loonkosten en eventueel een deel indirecte kosten, los van de machine.
  • NeventijdNeventijd is de tijd per stuk aan de machine waarin niet verspaand wordt, zoals gereedschapswissels, ijlgangen, laden, lossen en meten in de machine.
  • OpslagEen opslag is een percentage of bedrag bovenop een kostenpost, zoals materiaal, uitbesteding of de kostprijs; marge reken je juist over de verkoopprijs.
  • Productieve urenProductieve uren zijn de uren per jaar die een machine aan orders werkt; voor het uurtarief deel je de jaarkosten van de machine door die uren.
  • ProgrammeertijdProgrammeertijd is de tijd om het NC-programma voor een onderdeel te maken, in CAM of aan de besturing; in principe één keer per onderdeel en revisie.
  • Risico-opslagEen risico-opslag is een toeslag in de calculatie voor een benoemde onzekerheid, zoals een krappe tolerantie, een nieuw materiaal of een dunne wand.
  • SeriegrootteDe seriegrootte is het aantal stuks dat je in één productierun maakt; ze bepaalt over hoeveel stuks de kosten per serie, zoals instellen, verdeeld worden.
  • Spaanvolume (Q)Het spaanvolume Q is de hoeveelheid materiaal die een bewerking per minuut wegneemt, in cm³/min, berekend uit de snijwaarden.
  • Speciaal gereedschapSpeciaal gereedschap is snijgereedschap dat voor één onderdeel of profiel gemaakt of aangepast wordt, zoals een vormfrees of een trapboor op maat.
  • StaffelEen staffel geeft een prijs per stuk bij meerdere aantallen, bijvoorbeeld 10, 25 en 50 stuks, zodat de klant ziet wat het aantal met de prijs doet.
  • StandtijdStandtijd is hoe lang een snijkant meegaat tot een vastgelegd eindcriterium, zoals flankslijtage of maatafwijking, uitgedrukt in minuten, stuks of meters.
  • Uitbestede bewerkingEen uitbestede bewerking is een stap in de route die een externe partij aan je onderdeel uitvoert, zoals anodiseren, harden of coaten.
  • Zelf maken of uitbestedenZelf maken of uitbesteden is de afweging welk werk je in eigen huis doet en welke bewerkingen of onderdelen je bij een toeleverancier onderbrengt of inkoopt.

Offerte en verkoop25

Van kostprijs naar offerte en opdracht: de woorden van accountmanager en binnendienst.

  • AccountmanagerDe accountmanager in een maakbedrijf beoordeelt aanvragen, onderhoudt het klantcontact, onderhandelt over prijs en levertijd en volgt offertes op.
  • BetalingstermijnDe betalingstermijn is de periode waarbinnen de klant na factuur of levering moet betalen, soms met een aanbetaling of betaling in termijnen.
  • BinnendienstDe binnendienst neemt aanvragen en orders aan, vraagt ontbrekende gegevens na, houdt de klant op de hoogte en verwerkt een opdracht tot orderbevestiging.
  • DoelprijsEen doelprijs is het bedrag dat de klant vooraf noemt als de prijs waarop hij wil uitkomen; hij zegt niets over wat het onderdeel bij jou kost.
  • Economische seriegrootteDe economische seriegrootte is het aantal stuks per serie waarbij de vaste kosten per serie en de voorraadkosten samen het laagst uitkomen.
  • Geldigheidsduur van de offerteDe geldigheidsduur is de termijn waarbinnen de klant je offerte tegen de genoemde prijs en voorwaarden kan aanvaarden, als aantal dagen of als datum.
  • HitrateHitrate is het deel van je uitgebrachte offertes dat tot een opdracht leidt, geteld in aantal of in waarde, per periode, klant of soort werk.
  • Incoterms (EXW, DAP, DDP)Incoterms zijn de leveringsregels van de ICC die vastleggen waar het risico overgaat en wie transport, verzekering en douane regelt en betaalt.
  • Instant quoteEen instant quote is een prijs die een webportaal direct na het uploaden van een 3D-model teruggeeft, berekend met het rekenmodel van dat portaal.
  • LeveranciersbeoordelingMet een leveranciersbeoordeling waardeert een klant jou periodiek als toeleverancier, vaak op levertrouw, kwaliteit, prijs en communicatie.
  • LevertijdLevertijd is de termijn tussen opdracht en levering die je de klant toezegt; ze omvat materiaal, bewerking, uitbesteding, controle en wachttijd.
  • MargeMarge is het verschil tussen verkoopprijs en kostprijs, als bedrag of als percentage van de verkoopprijs; een percentage van de kostprijs heet opslag.
  • Minimale orderwaardeDe minimale orderwaarde is het laagste orderbedrag dat je accepteert of factureert, omdat een order ook vaste kosten heeft die los staan van het onderdeel.
  • OfferteEen offerte is je schriftelijke aanbod aan de klant: stukprijs per aantal, levertijd, geldigheidsduur en voorwaarden, voor een genoemde tekeningrevisie.
  • OffertedoorlooptijdOffertedoorlooptijd is de tijd van binnenkomst van een aanvraag tot het versturen van de offerte, inclusief wachten op gegevens en prijzen van derden.
  • OpdrachtEen opdracht ontstaat als de klant je aanbod aanvaardt, meestal met een inkooporder op je offerte; vanaf dan is de prijs een afspraak en begint het werk.
  • OrderbevestigingEen orderbevestiging is je schriftelijke akkoord op de inkooporder van de klant, met prijs, aantal, tekeningrevisie, leverdatum en voorwaarden.
  • PrijsclausuleEen prijsclausule is een contractafspraak die de prijs laat meebewegen met benoemde kosten, zoals materiaal, energie of loon, meestal via een index.
  • RaamcontractEen raamcontract legt prijs en voorwaarden voor onderdelen over een periode vast; een afroep is een bestelling daaruit, met eigen aantal en leverdatum.
  • RichtprijsEen richtprijs is een prijsindicatie op hoofdlijnen, zonder volledige calculatie, waarmee de klant ziet of een onderdeel ongeveer in zijn budget past.
  • Should-costShould-cost is een bottom-up schatting van wat een onderdeel bij efficiënte productie zou moeten kosten, meestal gemaakt door of voor de inkopende partij.
  • SpoedtoeslagEen spoedtoeslag is een opslag voor levering binnen een kortere termijn dan je normale levertijd, ter dekking van het versnellen en van werk dat moet wijken.
  • Value engineeringValue engineering is een gestructureerde analyse van wat een product of onderdeel moet doen en wat elke eis kost, om dezelfde functie goedkoper te realiseren.
  • VerkoopprijsDe verkoopprijs is de prijs per stuk die je de klant bij een bepaald aantal en onder bepaalde voorwaarden vraagt; het verschil met de kostprijs is je marge.
  • Verpakking en transportVerpakking en transport omvat hoe onderdelen beschermd, verpakt, gemarkeerd en vervoerd worden van de werkplaats tot de afgesproken leverplaats.

Werkplaats en machines19

Wat je machines kunnen en kosten: machinepark, werkbereik, machinekeuze en onbemande uren.

  • Aangedreven gereedschap en tegenspilAangedreven gereedschap laat een draaibank boren en frezen; een tegenspil neemt het werkstuk over voor de achterkant, zodat minder handmatig omspannen nodig is.
  • BewerkingscentrumEen bewerkingscentrum is een CNC-machine die freest, boort en tapt met automatische gereedschapswissel, in drie tot vijf assen, verticaal of horizontaal.
  • BezettingsgraadDe bezettingsgraad is de verhouding tussen de uren die een machine of medewerker op orders werkt en de uren die beschikbaar waren of waarop het tarief rekent.
  • CapaciteitsplanningCapaciteitsplanning zet per machine, werkplek en periode de uren die orders vragen af tegen de uren die beschikbaar zijn, zodat je ziet waar het knelt.
  • Coördinatenmeetmachine (CMM)Een coördinatenmeetmachine (CMM) meet punten op een onderdeel en berekent daaruit maten en geometrische afwijkingen, waar nodig ten opzichte van de referenties.
  • Industriële CTIndustriële CT reconstrueert met röntgenstraling een 3D-volume van het hele onderdeel, binnenkant inbegrepen, om inwendige maten te meten en holtes te vinden.
  • InstelbladEen instelblad beschrijft per opspanning hoe de machine klaargezet wordt: spanmiddel, ligging van het deel, nulpunt, gereedschap, programma en controlepunten.
  • ISO 9001ISO 9001 is de internationale norm met eisen aan een kwaliteitsmanagementsysteem, waartegen een onafhankelijke instelling een organisatie kan certificeren.
  • KennisborgingKennisborging is het vastleggen en vindbaar houden van de vakkennis van je mensen, zodat werkvoorbereiding en calculatie niet van één persoon afhangen.
  • MachinekeuzeMachinekeuze is het besluit welke machine een bewerking of opspanning uitvoert; het hangt samen met opspanningen, route, uurtarief en vrije capaciteit.
  • MachineparkHet machinepark is het geheel van productiemachines van een bedrijf of vestiging, met wat elke machine kan: type, assen, werkbereik en automatisering.
  • NachtploegEen nachtploeg is een bemande dienst in de nacht, meestal de derde ploeg van een drieploegenrooster, zodat de machines ook die uren draaien.
  • OEEOEE is een kengetal dat aangeeft hoe effectief een machine de geplande productietijd benut: beschikbaarheid maal prestatie maal kwaliteit.
  • Omsteltijd (SMED)Omsteltijd is de tijd tussen het laatste goede stuk van een order en het eerste goede stuk van de volgende; SMED is een methode om die te verkorten.
  • Onbemand producerenOnbemand produceren is een machine laten doorwerken zonder operator erbij, bijvoorbeeld 's nachts, met automatische aanvoer en bewaking van het proces.
  • Palletwisselaar en robotbeladingEen palletwisselaar of robot brengt werkstukken of pallets in de machine en haalt ze eruit, zodat laden tijdens de bewerking of zonder operator kan.
  • StafaanvoerEen stafaanvoer schuift staven automatisch door de spil van een draaibank, zodat de machine stuk voor stuk uit de staf maakt, zonder handmatig te laden.
  • Tasten in de machineTasten in de machine is met een meettaster in de machine het nulpunt bepalen, het werkstuk uitlijnen of een maat controleren terwijl het nog gespannen zit.
  • WerkbereikHet werkbereik is de ruimte waarin een machine kan bewerken, bepaald door asverplaatsing en tafel; spanmiddel en gereedschap beperken het verder.

Nacalculatie en afwijkingen11

Wat de vloer achteraf laat zien: geboekte uren, gemeten tijden, afkeur en spreiding naast de calculatie.

  • 8D-rapportEen 8D-rapport beschrijft de aanpak van een kwaliteitsprobleem in acht stappen, van tijdelijke maatregel via grondoorzaak tot blijvende oplossing.
  • AfkeurAfkeur is een stuk dat niet aan de eisen voldoet en niet meer wordt gebruikt, omdat herbewerken niet kan, niet loont of niet is toegestaan.
  • Afwijkingsrapport (NCR)Een afwijkingsrapport legt vast welk product niet aan de eisen voldoet, hoeveel stuks het raakt, wie wat besloot en wat er met de stukken gebeurt.
  • HerbewerkingHerbewerking is een extra, ongeplande bewerking waardoor een afwijkend stuk alsnog aan de eisen voldoet, zoals een te ondiepe kamer nafrezen.
  • NacalculatieNacalculatie stelt na een order vast wat die werkelijk kostte aan uren, materiaal en uitbesteed werk, en legt dat per regel naast de voorcalculatie.
  • Procescapabiliteit (Cpk)Procescapabiliteit zegt hoe ruim de spreiding van een stabiel proces binnen de tolerantie past, uitgedrukt in indices als Cp en Cpk.
  • SpreidingSpreiding is de mate waarin maten of tijden van stukken uit hetzelfde proces onderling verschillen, ook als er niets misgaat.
  • UitschieterEen uitschieter is een meetwaarde die duidelijk afwijkt van de rest van dezelfde reeks, zoals één stuk dat veel langer duurde dan de serie.
  • UrenregistratieUrenregistratie legt vast hoeveel tijd per order, bewerking, machine of medewerker is besteed, als basis voor nacalculatie, loonadministratie en planning.
  • VerschillenanalyseEen verschillenanalyse splitst het verschil tussen begrote en werkelijke kosten naar oorzaak, zoals prijs, verbruik en bezetting.
  • Werkelijke cyclustijdDe werkelijke cyclustijd is de tijd per stuk die tijdens de productie op de machine is gemeten, en dus geen geschatte of berekende cyclustijd.

Software en koppelingen22

De systemen om Blake heen en hoe de offerte ernaartoe gaat.

  • AI-agentEen AI-agent is software die, meestal met een taalmodel, zelf een reeks stappen bepaalt en uitvoert, zoals bestanden openen en gegevens opzoeken.
  • AI-pilotEen AI-pilot is een afgebakende proef met AI op één echte taak, met praktijkgegevens, de eigen gebruikers en een vooraf gekozen maat voor succes.
  • BeeldherkenningBeeldherkenning (computer vision) is het vakgebied waarin software uit foto's, camerabeelden of scans objecten, vormen, tekst of afwijkingen afleidt.
  • CADCAD is software waarmee je onderdelen als 3D-model en technische tekening ontwerpt; een toeleverancier krijgt het model meestal als STEP-bestand.
  • CAMCAM is software die uit een geometrisch model gereedschapsbanen berekent en ze via een postprocessor omzet in een NC-programma voor een bepaalde machine.
  • CNC-programmeurEen CNC-programmeur maakt het NC-programma voor een onderdeel, meestal in CAM: strategie, gereedschap en snijwaarden per bewerking, banen en controle.
  • CPQCPQ (configure, price, quote) is software die voor configureerbare producten uit gekozen opties en regels een prijs en offerte samenstelt.
  • Digital threadEen digital thread is de doorlopende, herleidbare keten van gegevens over een onderdeel, van ontwerp en tekening via productie tot meting en gebruik.
  • ERPERP is bedrijfssoftware die orders, artikelen, voorraad, inkoop, planning en facturatie in één administratie samenbrengt.
  • GereedschapsbaanEen gereedschapsbaan is het pad dat een referentiepunt van het gereedschap ten opzichte van het werkstuk aflegt, met aanloop, uitloop en ijlgangen.
  • KoppelingEen koppeling is een ingerichte, geautomatiseerde gegevensuitwisseling tussen twee systemen, via een API, een bestandsuitwisseling of middleware.
  • Machine learningMachine learning is een tak van AI waarin een model een verband afleidt uit voorbeelden, in plaats van uit regels die iemand uitschrijft.
  • MESEen MES is software die de uitvoering op de werkvloer stuurt en vastlegt: welke order op welke machine draait, hoe lang en met welk resultaat.
  • NC-programmaEen NC-programma is de reeks instructies die de besturing van een CNC-machine uitvoert: asbewegingen, voeding, toerental, gereedschapswissels en hulpfuncties.
  • OCR (tekstherkenning)OCR (optical character recognition) zet tekens in een afbeelding, zoals een scan van een tekening, om in tekst die software verder kan verwerken.
  • PDMPDM is software die ontwerpbestanden zoals CAD-modellen en tekeningen beheert, met versies, revisies, vrijgavestatus en wijzigingshistorie.
  • PLMPLM is de werkwijze en software waarmee een ontwerpende organisatie productgegevens, revisies en wijzigingen beheert gedurende de levensduur van het product.
  • PostprocessorEen postprocessor zet de gereedschapsbanen uit CAM om in een NC-programma voor één bepaalde besturing en machineconfiguratie.
  • ProcessimulatieProcessimulatie rekent vooraf door wat er fysiek met materiaal en werkstuk gebeurt tijdens de productie, zoals snijkrachten, warmte, trillingen en vervorming.
  • SimulatieCAM-simulatie doorloopt gereedschapsbanen of NC-code virtueel, met werkstuk, gereedschap en zo mogelijk machine en opspanning, om botsingen vooraf op te sporen.
  • Taalmodel (LLM)Een taalmodel (LLM) is een AI-model, getraind op grote hoeveelheden tekst, dat tekst genereert door telkens een waarschijnlijk volgend woorddeel te voorspellen.
  • TrainingsdataTrainingsdata zijn de voorbeelden waarmee een AI-model wordt gebouwd of bijgesteld, zoals teksten, gelabelde tekeningen of onderdelen met gemeten tijden.

Blake-begrippen18

Zo heet het in Blake: de woorden die je tegenkomt als het systeem iets voorstelt en jij beslist.

  • Bevestigen en corrigerenBevestigen en corrigeren is in Blake het besluit van een persoon over een voorstel: goedkeuren of aanpassen, vastgelegd met naam en tijdstip.
  • DossierEen onderdeeldossier bundelt wat over één onderdeel bekend is: model, tekening, revisie, aantallen, eisen en de calculaties en offertes die erop rusten.
  • ExportExport is het wegschrijven van gegevens uit een systeem naar een bestand, zoals PDF, CSV of JSON, dat een ander systeem of een persoon kan openen.
  • FabriekFabriek is het deel van Blake waarin je machines, materialen, uitbesteders en uurtarieven vastlegt; de calculatie rekent met wat daar staat.
  • HerkomstHerkomst is de vastgelegde bron van een getal of eis: waar de waarde vandaan komt, wanneer ze is vastgelegd en wie ze invoerde of bevestigde.
  • Human-in-the-loopHuman-in-the-loop is een werkwijze waarin iemand een voorstel van software beoordeelt en goedkeurt of aanpast voordat het gevolgen heeft.
  • KalibratieKalibreren is een meetmiddel onder vastgestelde omstandigheden vergelijken met een herleidbare referentie en de afwijking met haar meetonzekerheid vastleggen.
  • MaakkeuzeEen maakkeuze is een beslissing over hoe een onderdeel gemaakt wordt, zoals proces, machine, opspanning, gereedschap of het uitbesteden van een bewerking.
  • MachinefitMachinefit is in Blake een eerste toets per machine of een onderdeel binnen werkbereik en assen valt en welke grens beslist, zonder oordeel over maakbaarheid.
  • Manufacturing world modelHet manufacturing world model van Subduxion legt vast hoe een onderdeel, zijn eisen, materiaal, processen, machines en de beslissingen van je team samenhangen.
  • MarktreferentieEen marktreferentie is een openbare prijs- of indexreeks met bron en periode, waarmee je de ontwikkeling van een materiaalprijs naast je eigen inkoopprijs legt.
  • OfferteversieEen offerteversie is één vastgelegde stand van een offerte zoals die naar de klant ging; een latere wijziging wordt een nieuwe versie naast de oude.
  • SchattingIn Blake draagt elke berekende tijd het label schatting, zodat niemand een vooraf bepaalde cyclustijd aanziet voor een op de machine gemeten tijd.
  • Tekening lezenTekening lezen is het interpreteren van een technische tekening: de maten, toleranties, ruwheid, materiaal en nabehandeling die het onderdeel vastleggen.
  • TijdbasisDe tijdbasis zegt hoe een bewerkings- of insteltijd tot stand kwam: vooraf geschat, berekend in CAM, gesimuleerd of gemeten op de machine.
  • VoorstelIn Blake is een voorstel een waarde uit de tekening, zoals materiaal of ruwheid, die klaarstaat tot iemand haar bevestigt of corrigeert.
  • Vroege toegangVroege toegang is de fase waarin Blake stap voor stap beschikbaar komt: je meldt je aan voor de wachtlijst en Blake komt gefaseerd beschikbaar.
  • WerkruimteDe werkruimte is de omgeving van je bedrijf in Blake: aanvragen, onderdelen, offertes en Fabriek bij elkaar, zodat iedereen met dezelfde gegevens werkt.

Verder in Blake

Jouw vaktaal. In elke calculatie.

Blake zet de eisen van tekening en model klaar als voorstel en bouwt de kostprijs op per bewerking, met je eigen machines en tarieven. Jouw team beslist.

Plan een demo