BegrippenSoort begrip: VakbegripAfdichtvlak
Wat is een afdichtvlak?
Een afdichtvlak is het vlak waartegen een pakking, O-ring of tegenvlak afdicht, met eigen eisen aan ruwheid, vlakheid en soms de groefrichting.
De afdichting kan een pakking zijn, een O-ring in een groef, of bij een metaal-op-metaalafdichting een tweede metalen vlak. Op de tekening herken je het aan eigen eisen: een ruwheid, een vlakheid en soms de richting van de bewerkingssporen of een eis dat het vlak vrij is van krassen. Die eisen gelden voor dat vlak; de rest van het deel kan grover zijn.
Waar hangt een afdichtvlak van af?
Wat een afdichtvlak nodig heeft, hangt af van de afdichting, het medium, de druk en of de afdichting statisch of dynamisch is. Een zachte pakking vult kleine oneffenheden op en kan op een iets ruwer vlak juist beter houden; een metaal-op-metaalafdichting vraagt een fijne ruwheid en een krappe vlakheid. Voor O-ringen geeft ISO 3601-2 richtwaarden voor groef en contactvlak. De richting van de sporen telt: sporen dwars over de afdichting, van binnen naar buiten, kunnen een lekpad vormen, terwijl rondgaande sporen langs de afdichting lopen. Vlakdraaien geeft zulke sporen, al vormen ze strikt genomen een spiraal; bij een kritische afdichting, bijvoorbeeld voor gas, kan de tekening een spiraal uitsluiten of een andere afwerking vragen. De rondgaande richting leg je vast met het groefrichtingsteken C in het ruwheidssymbool.
Hoe werkt een afdichtvlak in de praktijk?
Of je een afdichtvlak in de laatste gang op de machine haalt, hangt af van materiaal, gereedschap, machine en opspanning; een fijne nagang in een opspanning die er al is, kan een nabewerking door slijpen of leppen overbodig maken. Een krappe vlakheid vraagt een stabiele opspanning met weinig spanningsvervorming en een controle, bijvoorbeeld op de meetmachine of op een vlakplaat. Een kras of deuk dwars over het vlak kan het deel onbruikbaar maken, dus hanteren en verpakken per stuk horen bij de route.
Waarmee wordt een afdichtvlak vaak verward?
Een afdichtvlak is geen gewoon aanlegvlak: een aanlegvlak moet op maat en op zijn plaats liggen, een afdichtvlak moet daarnaast glad en vlak genoeg zijn om niet te lekken. En de laagste ruwheid is niet vanzelf de beste: voor sommige pakkingen is een iets ruwer vlak juist gewenst.
Veelgestelde vragen
Moet je een afdichtvlak slijpen of leppen?
Niet per se. Vaak haalt een goede nagang op de machine de ruwheid en vlakheid al. Slijpen, leppen of polijsten komt in beeld bij een zeer lage ruwheid, een zeer krappe vlakheid of een materiaal dat zich lastig fijn laat verspanen.
Waarom staat er een richting bij de ruwheid van een afdichtvlak?
Omdat sporen dwars over de afdichting een lekpad kunnen vormen. Rondgaande sporen, zoals bij vlakdraaien, lopen langs de afdichting en geven die kans minder. Het teken C in het ruwheidssymbool vraagt zo'n rondgaande structuur.
Hoe bescherm je een afdichtvlak tot de levering?
Met zorgvuldig hanteren, een beschermkap of folie en verpakking per stuk. Een deuk of kras dwars over het vlak kan het deel onbruikbaar maken, dus neem die zorg mee in tijd en verpakking.