Wat is oppervlakteruwheid?

Oppervlakteruwheid is het kortgolvige deel van de oppervlaktestructuur: de fijne toppen en dalen die overblijven nadat vorm en golving uit het gemeten profiel zijn gefilterd. Ra is het rekenkundig gemiddelde van de absolute afwijkingen van het profiel ten opzichte van de middellijn. Rz is de hoogte van hoogste top tot diepste dal binnen een deellengte, in de gangbare definitie gemiddeld over de deellengtes van de meetlengte. Beide staan in µm. Op hetzelfde profiel is Rz groter dan Ra, maar een vaste omrekening bestaat niet.

Waar hangt oppervlakteruwheid van af?

De ruwheid komt uit het proces dat het vlak als laatste vormt, en dat hoeft geen verspanen te zijn. Bij frezen en draaien spelen voeding, hoekradius of snijkantvorm, slijtage, trillingen, koeling en het materiaal mee. Slijpen, honen, leppen, polijsten, stralen en rolleren geven elk een eigen structuur, en ook een nabehandeling als anodiseren, beitsen of coaten kan de ruwheid veranderen. Voor draaien geeft de vakliteratuur een theoretische top-dalhoogte van ongeveer f² / (8 × r), met f de voeding per omwenteling en r de hoekradius, beide in mm. Dat is een schatting uit de geometrie van de snijkant, geen meting: de gemeten waarde wijkt ervan af door slijtage, opbouwsnede, trillingen en materiaalgedrag.

Wat zegt de norm over oppervlakteruwheid?

De kengetallen en de aanduiding op de tekening zijn vastgelegd in ISO-normen. De reeks ISO 21920 uit 2021 vervangt ISO 1302 voor de aanduiding en ISO 4287 en ISO 4288 voor de kengetallen en de meetregels; op tekeningen en in meetrapporten kom je de oudere normen nog tegen. Een ruwheidswaarde is pas eenduidig met de voorwaarden erbij: het kengetal, het filter, de meetlengte en de toetsregel. Staan die er niet bij, dan gelden de standaardwaarden van de norm waarnaar de tekening verwijst. Het symbool zegt ook iets over het proces: met een dwarsstreep moet er materiaal af, met een cirkel mag er geen materiaal af, open laat het proces vrij. Een Rz van een oudere Japanse of Duitse tekening kan een andere definitie volgen dan de huidige ISO-Rz.

Hoe werkt oppervlakteruwheid in de praktijk?

Een algemene ruwheidseis bij het titelblok geldt voor alle vlakken zonder eigen aanduiding; strengere waarden staan op functievlakken zoals een afdichting of een glijvlak. Of een waarde in de laatste gang haalbaar is, hangt af van machine, gereedschap, materiaal en opspanning. Een lage waarde kan een fijne nagang, slijpen of polijsten vragen, soms uitbesteed. Gemeten wordt met een ruwheidsmeter met tastnaald of optisch; een vergelijkingsplaatje geeft een indruk, geen meetwaarde. Wat een eis in tijd en geld kost, verschilt per vlak, proces en werkplaats.

Waarmee wordt oppervlakteruwheid vaak verward?

Ruwheid is een eis aan het oppervlak, geen bewerking en geen nabehandeling: dezelfde eis kan uit frezen, slijpen of een ander proces komen. Ruwheid is ook geen vlakheid: vlakheid is een vormtolerantie over het hele vlak, ruwheid gaat over de fijne structuur binnen een korte meetlengte. En Ra is niet Rz: een getal zonder kengetal is niet eenduidig.

Hoe zie je oppervlakteruwheid in Blake?

In Blake staat de ruwheid, met materiaal, toleranties, nabehandeling en schroefdraad, als voorstel uit de tekening bij het onderdeel. Je bevestigt of corrigeert; wie dat deed en wanneer blijft zichtbaar, met een toelichting als je die geeft. Meer over aanvragen.