Wat is een ruwheidssymbool?

Het ruwheidssymbool is een haakvormig teken met twee ongelijke poten, op het vlak, op een hulplijn of op een verwijslijn ernaar. Het basissymbool laat elk proces toe. Met een dwarsstreep is materiaalafname vereist; met een cirkel in de hoek mag er geen materiaal af en blijft het vlak zoals het uit het vorige proces komt. Bij de lange poot staan de eis, zoals Ra 1,6, en waar nodig het voorgeschreven proces, de richting van de bewerkingssporen met een teken als = of ⟂, en een bewerkingstoeslag.

Wat zegt de norm over het ruwheidssymbool?

De aanduiding staat in ISO 21920-1, die in 2021 ISO 1302 verving; veel tekeningen gebruiken nog de notatie van ISO 1302. In Noord-Amerika geldt ASME Y14.36. Een waarde is pas eenduidig met kengetal, filter, meetlengte en toetsregel; wat niet vermeld is, volgt de standaardwaarden van de norm waarnaar de tekening verwijst, en die kunnen tussen de oude en de nieuwe normreeks verschillen. Een algemeen symbool bij het titelblok met een basissymbool tussen haakjes erachter betekent: deze eis voor alle vlakken, behalve de vlakken met een eigen aanduiding. Oude notaties komen nog voor, zoals driehoekjes uit een oudere DIN-norm en ruwheidsklassen N1 tot N12, waarbij N7 overeenkomt met Ra 1,6 µm.

Hoe werkt het ruwheidssymbool in de praktijk?

Het symbool zegt welke eis het vlak na het laatste proces moet halen, niet welk proces dat is, tenzij het proces erbij staat. Of een waarde uit de laatste frees- of draaigang komt of een nagang, slijpen of polijsten vraagt, bepalen machine, gereedschap, materiaal en opspanning samen. Een cirkel heeft gevolgen voor het uitgangsmateriaal en de opspanning: het vlak moet al goed zijn zoals het binnenkomt, gewalst, getrokken of gegoten, en je kunt het niet even vlakfrezen om er beter op te spannen. De algemene eis bij het titelblok geldt voor elk vlak zonder eigen symbool, dus ook voor vlakken die je anders ruw zou laten.

Waarmee wordt het ruwheidssymbool vaak verward?

Het symbool is niet de ruwheid zelf: het symbool is de aanduiding, Ra of Rz met de voorwaarden is de eis. Een dwarsstreep is ook geen voorschrift voor een bepaald proces: hij eist materiaalafname, het proces blijft vrij tot het erbij staat. En het is geen randeis: de randeis volgens ISO 13715 gaat over de vorm van een rand, het ruwheidssymbool over het vlak.

Hoe zie je het ruwheidssymbool in Blake?

De ruwheidseis uit het symbool staat in Blake als voorstel uit de tekening bij het onderdeel, samen met materiaal, toleranties, nabehandeling en schroefdraad. Na bevestigen of corrigeren blijft te zien wie dat deed en wanneer, met een eventuele toelichting. Meer over aanvragen.