Wat is een vrijsteek?

Hij hoort ook bij een geslepen of gedraaid vlak dat tegen een schouder eindigt, niet alleen bij schroefdraad. Zonder vrijsteek blijft bij schroefdraad een stuk onvolledige schroefdraad over, de uitloop, en bij slijpen of draaien een afgeronde hoek. Bij buitenschroefdraad ligt de bodem van de vrijsteek net onder de kerndiameter, bij binnenschroefdraad net boven de nominale diameter. Zo kan het gereedschap uitlopen en komt een moer, lager of naaf vlak tegen de schouder.

Waar hangt een vrijsteek van af?

Een schroefdraadbeitel heeft ruimte nodig om uit de snede te gaan; de spoed, de neus van de beitel en de uitloopbeweging van de machine bepalen hoeveel. Een tap laat in een blind gat onvolledige gangen achter, afhankelijk van de aansnijding van de tap, zodat de boring dieper moet zijn dan de bruikbare schroefdraad. Schroefdraadfrezen komt dichter bij een schouder, maar ook daar blijft een uitloop. Een vrijsteek is tegelijk een kerf: op een as onder wisselende belasting verhoogt hij de spanningsconcentratie, en dan schrijven tekeningen vaak een vorm met een grotere radius voor.

Wat zegt de norm over een vrijsteek?

Voor metrische ISO-schroefdraad legt DIN 76-1 uitloop en vrijsteek vast, met vormen voor buiten- en binnenschroefdraad en maten per spoed. DIN 509 legt vrijsteken bij een schouder van een gedraaide of geslepen as vast, in de vormen E, F, G en H. Op de tekening staat vaak alleen een verwijzing naar de norm met vorm en maat; de overige maten komen dan uit de norm. Is de vrijsteek volledig bemaat, dan gelden de getekende maten.

Hoe werkt een vrijsteek in de praktijk?

Een vrijsteek is meestal een korte steekbewerking, met een steekbeitel of een vormplaat die de normvorm in één keer maakt. Lastig wordt het als hij ontbreekt: een volledige schroefdraad tot tegen een schouder is met een beitel niet te maken, en dan moet de klant kiezen tussen een vrijsteek, een toegestane uitloop of een andere constructie. Die vraag stel je voordat je een prijs afgeeft. Bij binnenschroefdraad in een blind gat vraagt een vrijsteek een binnensteekbeitel en ruimte in de boring.

Waarmee wordt een vrijsteek vaak verward?

Een vrijsteek is niet de uitloop: de uitloop is het stuk onvolledige schroefdraad dat overblijft als er geen vrijsteek is, en DIN 76-1 geeft voor beide maten. En een vrijsteek bij schroefdraad is niet hetzelfde als een vrijsteek volgens DIN 509 bij een schouder: de eerste is er voor de uitloop van de schroefdraad, de tweede voor slijpen, draaien en vlak aanliggen.