BegrippenSoort begrip: VakbegripAluminium
Wat is aluminium?
Aluminium is een licht non-ferrometaal; in de verspaning werk je met legeringen in een vastgelegde toestand, zoals EN AW-6082 T6 of EN AW-7075 T651.
Aluminium is een licht non-ferrometaal met een dichtheid van ongeveer een derde van staal. In de verspaning werk je vrijwel uitsluitend met legeringen: kneedlegeringen zoals EN AW-6082, 6061, 5083, 2011 en 7075 als blok, plaat en staf, en daarnaast gegoten plaat en gietstukken. Legering en toestand bepalen samen de sterkte, de verspaanbaarheid, het corrosiegedrag, de lasbaarheid en de geschiktheid voor anodiseren. Het woord aluminium alleen is daarom geen materiaalspecificatie.
Wat zegt de norm over aluminium?
De numerieke aanduiding en de samenstelling van kneedlegeringen staan in EN 573, de toestanden in EN 515: O voor gegloeid, H voor koudversteveld en T voor warmtebehandeld, bijvoorbeeld T6 voor oplosgloeien en kunstmatig verouderen en T651 voor dezelfde behandeling met een gecontroleerde rek om restspanning te verlagen. Mechanische eigenschappen per productvorm staan in productnormen, zoals EN 485-2 voor plaat en EN 755-2 voor geperste staf en profielen; dezelfde legering heeft per vorm en dikte andere minimumwaarden. Amerikaanse tekeningen gebruiken dezelfde internationaal geregistreerde viercijferige nummers zonder het voorvoegsel EN AW, met ASTM-productnormen voor eigenschappen en maattoleranties.
Hoe gedraagt aluminium zich in de werkplaats?
De meeste kneedlegeringen verspanen met hoge snijsnelheden en weinig slijtage; siliciumrijke gietlegeringen zijn abrasiever, en 2011 is juist gelegeerd voor korte spanen. De bewerkingstijd is daardoor vaak kort, zodat de materiaalregel relatief zwaar kan wegen. Restspanning in dik materiaal kan kromtrek geven bij eenzijdig verspanen; een spanningsarme toestand zoals T651, gegoten plaat of omspannen tussen voor- en nabewerken beperkt dat. Dunne wanden kunnen gaan trillen. Bij anodiseren verschilt het resultaat per legering: koperhoudende legeringen zoals 2011 en 7075 geven een minder gelijkmatige laag dan 6082, en omdat de laag deels naar buiten groeit, reken je bij passingen de laagdikte mee in de maat.
Waarmee wordt aluminium vaak verward?
Aluminium is geen materiaalspecificatie: 6082 T6 en 7075 T651 verschillen in sterkte, prijs, beschikbaarheid en verspaanbaarheid. En 6061 is niet 6082: beide zijn aluminium-magnesium-siliciumlegeringen voor vergelijkbare toepassingen, maar met een andere samenstelling en in Europa een andere beschikbaarheid. Of de ene de andere mag vervangen, beslist de klant.
Veelgestelde vragen
Welke aluminiumlegering komt het meest voor in freeswerk?
In Europa vaak EN AW-6082 T6, op Amerikaanse tekeningen vaak 6061 T6, beide voor frames, behuizingen en platen. 7075 voor sterkte, gegoten plaat als het deel na verspanen vlak moet blijven, 5083 voor laswerk of zeewater. De tekening hoort legering en toestand te noemen.
Wat betekenen T6 en T651?
Het zijn toestanden volgens EN 515. T6 is oplosgloeien en kunstmatig verouderen. T651 is dezelfde behandeling met een gecontroleerde rek om restspanning te verlagen, wat kromtrek bij het verspanen beperkt.
Waarom kan een aluminium deel toch duur uitvallen?
De kosten zitten niet alleen in het verspanen. Kromtrek in een dik blok, dunne wanden, een krappe vlakheid of maatvast anodiseren kunnen extra opspanningen, meettijd of een uitbestede bewerking vragen. Hoeveel dat uitmaakt, hangt af van vorm, eisen en aantal.