BegrippenSoort begrip: VakbegripTasten in de machine
Wat is tasten in de machine?
Tasten in de machine is met een meettaster in de machine het nulpunt bepalen, het werkstuk uitlijnen of een maat controleren terwijl het nog gespannen zit.
Bij tasten in de machine komt een meettaster, net als een gereedschap, in de spil of de revolver. De taster raakt het werkstuk op enkele punten en een tastcyclus in de besturing rekent daaruit een positie, een scheefstand of een maat. Gangbare toepassingen zijn het nulpunt bepalen na het opspannen, een ruw blok of gietstuk uitlijnen, en tussen voor- en nabewerking een boring of vlak controleren om een gereedschapscorrectie bij te stellen. Gereedschap meten met een gereedschapstaster of laser op de tafel is een verwante maar andere functie.
Hoe betrouwbaar is tasten in de machine?
De meting gebruikt de assen, de besturing en de thermische toestand van de machine zelf. Een geometriefout of opwarming van de machine zit daardoor zowel in het bewerkte deel als in de meting, en blijft in de meting grotendeels onzichtbaar. Verder hangt het resultaat af van de kalibratie van de taster, de tastsnelheid, en spanen, koelmiddel of bramen op het meetvlak. Voor een betrouwbare meting kalibreer je de taster op een referentie en controleer je de machinegeometrie periodiek.
Hoe werkt tasten in de machine in de praktijk?
Een tastcyclus kost machinetijd, per opspanning of per stuk. Wel kan hij handmatig uitlijnen met een meetklok vervangen, een omspanning alleen om te meten voorkomen en een afwijking opmerken voordat een serie afkeur wordt. Bij onbemand produceren is tasten een gangbare manier om verloop te bewaken en gereedschapscorrecties automatisch bij te stellen. Of je tasttijd bij de insteltijd of bij de cyclustijd boekt, spreek je zelf af; in de kostprijs hoort hij hoe dan ook.
Waarmee wordt tasten in de machine vaak verward?
Tasten in de machine is geen eindcontrole. Omdat de machine meet met de assen die het deel maakten, accepteert een klant het meestal niet zonder meer als onafhankelijk bewijs; het eindmeetrapport komt dan van een CMM of een ander meetmiddel. Tasten is ook iets anders dan het nulpunt: het nulpunt is wat je vastlegt, tasten is een manier om het te bepalen.
Veelgestelde vragen
Kan tasten in de machine de meetkamer vervangen?
Voor bewaking tijdens het proces vaak wel, als onafhankelijk bewijs voor de klant meestal niet. Een geometriefout van de machine zit in het deel en in de meting tegelijk. Sommige klanten accepteren het bij een vastgelegde en geverifieerde meetmethode; dat is een afspraak per klant.
Waar reken ik de tasttijd in de calculatie?
Tasten voor nulpunt en uitlijnen na het opspannen past bij de insteltijd of als vaste tijd per opspanning. Tasten om per stuk een maat te controleren past in de cyclustijd. Welke indeling je kiest, is een afspraak; tel het één keer.