BegrippenSoort begrip: VakbegripOnbemand produceren
Wat is onbemand produceren?
Onbemand produceren is een machine laten doorwerken zonder operator erbij, bijvoorbeeld 's nachts, met automatische aanvoer en bewaking van het proces.
Onbemand produceren is een machine laten bewerken terwijl er niemand bij is om te laden, te meten of in te grijpen. Het varieert van één lange cyclus die na werktijd doorgaat tot een machine die via palletwisselaar, stafaanvoer of robot urenlang nieuwe werkstukken aangevoerd krijgt. Daartussen ligt werken met verminderde bezetting, waarbij één operator meerdere machines bedient. Volledig onbemand werken heet in het Engels ook lights-out.
Waar hangt onbemand produceren van af?
Of een proces onbemand kan draaien, hangt af van de procesbetrouwbaarheid, niet van de seriegrootte als zodanig. Spanen moeten breken en afgevoerd worden, de standtijd moet de onbemande periode overbruggen of er staan zustergereedschappen klaar, en gereedschapsbreuk moet gedetecteerd worden. Verder spelen een beproefd programma, automatische aanvoer, tasten in de machine, thermische stabiliteit, koelmiddel, brandveiligheid en een melding naar iemand op afroep mee. Ook een enkelstuk met een lange cyclus kan onbemand lopen; het omspannen ertussen blijft bemand werk.
Hoe werkt onbemand produceren in de praktijk?
Onbemande uren vergroten de productieve uren per machine zonder dat er evenveel operatoruren bij komen. Hoe je dat in de kostprijs verwerkt, is een calculatieafspraak: een apart tarief voor onbemande uren, of een machinetarief zonder arbeid met de operatortijd als eigen post. Arbeid tel je in elk geval één keer. Daar staan kosten tegenover: automatisering, extra spanmiddelen, tasters, zustergereedschap en het risico dat een storing pas de volgende ochtend opvalt.
Waarmee wordt onbemand produceren vaak verward?
Onbemand produceren is niet hetzelfde als een nachtploeg: een nachtploeg kan bemand zijn, met ploegentoeslag, en onbemand werken kan ook overdag tijdens een pauze. Onbemand is evenmin een lager uurtarief op zich: het tarief is het bedrag per machine-uur, en bemand of onbemand zegt of er operatortijd bij dat uur hoort.
Veelgestelde vragen
Wanneer kan een serie onbemand draaien?
Als het proces betrouwbaar loopt: een beproefd programma, spaanbreking die werkt, standtijd of zustergereedschap voor de hele periode, breukdetectie en automatische aanvoer. Bij een nieuw onderdeel moet dat meestal eerst in een bemande serie blijken.
Tel ik een operator mee als de machine onbemand draait?
Niet voor de onbemande uren. Arbeid hoort één keer in de kostprijs: in een bemand tarief, of als eigen post voor laden, instellen en meten. Het onbemande uur draagt machine, gereedschap en energie.
Kan een enkelstuk onbemand lopen?
Ja, als de cyclus lang genoeg is en het proces betrouwbaar, bijvoorbeeld een lange nabewerking op een 5-asser. Opspannen, uitlijnen en omspannen tussen opspanningen blijven bemand werk.