BegrippenSoort begrip: VakbegripInsteltijd
Wat is insteltijd?
Insteltijd is de tijd om machine, spanmiddel en gereedschap klaar te zetten tot het eerste goedgekeurde stuk, per opspanning en per serie.
De klok loopt per opspanning en stopt pas als het eerste stuk is goedgekeurd: dat stuk hoort er dus nog bij. Daaronder vallen meestal het spanmiddel plaatsen en uitrichten, gereedschap laden en inmeten, het nulpunt tasten, het programma laden en voorzichtig inlopen, en het eerste stuk meten en corrigeren. Of afbouwen en opruimen na de serie meetellen, verschilt per werkplaats. Insteltijd valt per opspanning en per serie, niet per stuk.
Waar hangt de insteltijd van af?
Hoe lang instellen duurt, volgt niet uit de geometrie alleen. Het onderdeel en de tekening bepalen mee hoeveel opspanningen, gereedschappen en kritische maten er zijn, samen met de gekozen machine en route; de rest hangt af van de werkplaats: welk spanmiddel en of het klaarligt, een nulpuntspansysteem, gereedschap dat buiten de machine is voorgemeten of al in het magazijn staat, tasten in de machine en de routine van de operator. Bij een herhaalorder met een bewaard spanmiddel en een bewezen programma is instellen meestal korter, maar zelden nul.
Hoe werkt de insteltijd in de praktijk?
In kleine aantallen is insteltijd vaak de grootste tijdspost; zijn gewicht volgt uit de verhouding tot de bewerkingstijd en uit het aantal. In de calculatie verdeel je hem over het aantal stuks; dat is een calculatieafspraak, net als de vraag of de bewerkingstijd van het eerste stuk apart meetelt. Een vast percentage voor instellen sluit niet meer aan zodra het aantal opspanningen of de seriegrootte verschilt. Werk waarvoor de machine niet stil hoeft te staan, zoals voormeten en spanmiddelen klaarzetten, kun je doen terwijl de vorige order nog loopt; dat is de kern van SMED. Die uren blijven manuren en horen dus nog steeds in de kostprijs.
Waarmee wordt de insteltijd vaak verward?
Insteltijd is niet de opspanning: de opspanning is de toestand waarin het werkstuk vastzit, de insteltijd de tijd om die klaar te zetten. Het is ook niet precies omsteltijd: omsteltijd loopt van het laatste goede stuk van de vorige order tot het eerste goede stuk van de volgende en omvat ook het afbouwen. En insteltijd is geen cyclustijd: instellen komt per serie terug, de cyclustijd per stuk.
Hoe zie je de insteltijd in Blake?
Opspanningen voer je in Blake per route zelf in; je accepteert ze of maakt ze ongedaan. Instellen staat apart in de calculatie, per stuk en per serie, gelabeld als schatting. Een tijd corrigeer je met een reden, en wie dat deed, wanneer en waarom blijft zichtbaar. Meer over calculatie.
Veelgestelde vragen
Hoort het eerste stuk bij de insteltijd?
Meten en corrigeren tot het eerste stuk goed is, hoort er gebruikelijk bij. Of je de bewerkingstijd van dat stuk ook als insteltijd boekt, is een afspraak in je calculatie en urenregistratie; leg die één keer vast.
Kun je insteltijd uit het 3D-model halen?
Alleen gedeeltelijk. Het model geeft de geometrie; het aantal opspanningen en gereedschappen volgt pas uit de route die je kiest, en kritische maten uit de tekening. Spanmiddel, voormeten, nulpuntsystemen en de routine van de operator komen uit je eigen werkplaats.
Hoe verkort je insteltijd?
Door werk buiten de machine te doen terwijl die nog loopt: gereedschap voormeten, spanmiddelen klaarzetten, programma's vooraf controleren. Nulpuntspansystemen en vaste gereedschapsplaatsen in het magazijn helpen ook. Zo werkt SMED.