BegrippenSoort begrip: Kostprijs en economieKostprijs
Wat is de kostprijs?
De kostprijs is wat het maken van één stuk kost bij een bepaald aantal, zonder winst; vooraf berekend is het een schatting.
Erin zitten materiaal, machine- en manuren tegen hun tarief, uitbestede bewerkingen, het aandeel van eenmalige kosten zoals instellen en programmeren, en bij een integrale kostprijs een deel van de indirecte kosten. Welke kosten je meeneemt, is een keuze: de integrale kostprijs bevat ook de indirecte kosten, een variabele kostprijs alleen wat met de order meebeweegt. Vooraf berekend is de kostprijs een schatting; de werkelijke kostprijs volgt uit de nacalculatie.
Waar hangt de kostprijs van af?
De kostprijs per stuk hangt af van het aantal, omdat eenmalige kosten over meer of minder stuks verdeeld worden: dezelfde as in 42CrMo4 is bij 5 stuks bijvoorbeeld per stuk duurder dan bij 25. Verder tellen de route en de machinekeuze, de tarieven en hoe die zijn opgebouwd, de materiaalprijs en de afname, en toleranties en ruwheidseisen die meettijd, extra opspanningen of nabewerken vragen. Indirecte kosten zitten vaak al in het machine-uurtarief; het aantal productieve uren achter dat tarief beïnvloedt dus ook de kostprijs.
Hoe werkt de kostprijs in de praktijk?
Op lange termijn moeten je prijzen gemiddeld de integrale kostprijs dekken. Bij onderbezetting kan een prijs boven de variabele kosten maar onder de integrale kostprijs nog een dekkingsbijdrage leveren; dat is een commerciële keuze, geen rekenregel. Ken je de kostprijs per post, dan zie je welke eis of keuze hem optrekt, bijvoorbeeld een extra opspanning voor een vlakheidseis of een uitbestede nabehandeling. Ga na of winst of risico al in je tarieven zit voordat je marge toevoegt; anders reken je ze twee keer.
Waarmee wordt de kostprijs vaak verward?
Kostprijs is geen verkoopprijs: de verkoopprijs staat op de offerte en bevat marge, soms ook een commerciële keuze. Evenmin is kostprijs de materiaalprijs: materiaal is één post, bij verspaand werk vaak niet de grootste. En de kostprijs uit de calculatie is niet de werkelijke kostprijs: die volgt pas uit de nacalculatie.
Hoe zie je de kostprijs in Blake?
In Blake staat de kostprijsschatting per stuk en per serie bij elk aantal uit de staffel, opgebouwd uit materiaal, verspanen, nabehandeling, instellen en programmeren, met je eigen uurtarief per machine. Meer over calculatie.
Veelgestelde vragen
Zit de marge in de kostprijs?
Nee, winst valt buiten de kostprijs. Let wel op je tarieven: zit er al een winstopslag in het machine-uurtarief, dan bevat je kostprijs die ook en tel je dubbel als je er nog marge op zet.
Waarom verandert de kostprijs per stuk met het aantal?
Omdat instellen, programmeren en andere eenmalige kosten over het aantal verdeeld worden. Ook materiaalprijs, minimumtarieven van uitbesteders en zelfs de route kunnen met het aantal veranderen.
Wat is het verschil tussen integrale en variabele kostprijs?
De integrale kostprijs bevat ook een deel van de indirecte kosten, bij normale bezetting. De variabele kostprijs bevat alleen wat met de order meebeweegt. Het verschil is het aandeel vaste kosten per stuk; een prijs daartussen levert een dekkingsbijdrage, maar dekt niet alle kosten.