BegrippenSoort begrip: VakbegripCapaciteitsplanning
Wat is capaciteitsplanning?
Capaciteitsplanning zet per machine, werkplek en periode de uren die orders vragen af tegen de uren die beschikbaar zijn, zodat je ziet waar het knelt.
Capaciteitsplanning vergelijkt per resource en per periode de benodigde capaciteit met de beschikbare. Resources zijn machines, werkplekken en mensen, zoals operators en programmeurs. De vraag komt uit vaste orders en eventueel uit offertes die nog uitstaan. Het aanbod is het aantal uren dat een resource volgens het rooster kan werken, na aftrek van onderhoud en verwachte verliezen. Het resultaat laat zien waar de belasting boven het aanbod uitkomt, vaak bij één machine of één vaardigheid.
Waar hangt capaciteitsplanning van af?
De uitkomst hangt af van de gegevens erachter: insteltijd en cyclustijd per bewerking, de route per onderdeel, het rooster per resource en de factor waarmee je beschikbare uren corrigeert voor storingen en langzaam lopen. Bij oneindige capaciteitsplanning plan je orders in op de gevraagde datum en zie je waar overbelasting ontstaat; bij eindige planning schuift werk door naar de eerstvolgende vrije periode. Een ruwe planning per week en machinegroep kijkt verder vooruit; een gedetailleerde planning per machine en dag is preciezer maar korter houdbaar. Uitbesteed werk zoals harden of anodiseren belast je eigen machines niet, maar telt wel mee in de doorlooptijd van de order en vraagt vaak nog eigen handling, ingangscontrole of een nabewerking na terugkomst.
Hoe werkt capaciteitsplanning in de praktijk?
Een levertijd in een offerte is pas onderbouwd als die rekening houdt met materiaal, uitbesteding en de vrije capaciteit op de machines waar het werk langs moet. Een extra order kan andere orders naar achteren schuiven. Staat de machine van de voorkeursroute vol, dan kan een andere route sneller leveren, bijvoorbeeld meer opspanningen op een 3-asser in plaats van minder op een 5-asser, met een andere kostprijsschatting. Welke route je kiest, hangt af van levertijd, kosten en het risico op afwijkingen tussen opspanningen.
Waarmee wordt capaciteitsplanning vaak verward?
Capaciteitsplanning is geen volgordeplanning: de volgordeplanning bepaalt welke order wanneer op welke machine gaat, de capaciteitsplanning of het totaal per periode past. De bezettingsgraad is weer iets anders: als kengetal meet die meestal achteraf welk deel van de beschikbare tijd aan orders is besteed; de planning rekent vooruit met de verwachte belasting.
Veelgestelde vragen
Hoort capaciteit in de offerte?
In de levertijd wel. De prijs volgt uit route, tijden en tarieven; de levertijd hangt daarnaast af van de vrije capaciteit op de betrokken machines, van materiaal en van uitbesteding. Bij een volle machine kan een andere route sneller leveren.
Wat is het verschil tussen eindige en oneindige capaciteitsplanning?
Oneindige planning zet elke order op de gewenste datum en toont waar een resource overbelast raakt. Eindige planning houdt rekening met de beschikbare uren en schuift werk door naar de eerstvolgende vrije periode. De eerste maakt knelpunten zichtbaar, de tweede levert een haalbare planning.
Telt uitbesteed werk mee in de capaciteitsplanning?
Niet in je eigen machine-uren, wel in de doorlooptijd. Voor harden, anodiseren of coaten geldt de levertijd van de leverancier, soms met een vaste verzendcyclus. Neem die op in de planning van de order, anders is de toegezegde levertijd niet onderbouwd.