BegrippenSoort begrip: Kostprijs en economieProductieve uren
Wat zijn productieve uren?
Productieve uren zijn de uren per jaar die een machine aan orders werkt; voor het uurtarief deel je de jaarkosten van de machine door die uren.
Bepalend is of je een uur aan een order kunt toerekenen. Productieve uren zijn daarom een deel van de beschikbare uren: van de roosteruren gaan vakantie en feestdagen af, gepland onderhoud en storingen, opleiding, wachten op materiaal of een programma, en uren zonder order. Eén ploeg van 40 uur per week geeft over een jaar 2080 roosteruren; de productieve uren liggen daar een flink stuk onder. Of insteltijd meetelt, hangt af van je calculatie: reken je instellen aan de order toe, dan zijn het productieve uren.
Waar hangen productieve uren van af?
Het machine-uurtarief volgt uit de jaarkosten van de machine gedeeld door de productieve uren. Welke uren je in de noemer zet, is een keuze met gevolgen. Reken je met de verwachte uren van dit jaar, dan stijgt het tarief als het werk terugloopt, juist wanneer een hogere prijs het moeilijkst te verkopen is. Bedrijfseconomische methoden rekenen daarom vaak met een normale bezetting: het aantal uren dat je over meerdere jaren als normaal ziet. Het verschil met de werkelijke uren komt dan als bezettingsresultaat in de cijfers en niet in de prijs.
Hoe werken productieve uren in de praktijk?
Te ruim geschatte uren geven een te laag tarief: offertes lijken winstgevend, maar de vaste kosten worden niet volledig gedekt. Een tweede ploeg of onbemande uren voegen uren toe als er werk voor is. Onbemande uren dragen machinekosten maar weinig of geen operatortijd, en krijgen daarom vaak een eigen tarief. Een urenregistratie per machine maakt de schatting na een jaar controleerbaar.
Waarmee worden productieve uren vaak verward?
Productieve uren zijn geen aanwezigheidsuren: een operator die acht uur in de werkplaats is, boekt minder uren op orders. Ze zijn ook geen bezettingsgraad: die zet de gewerkte uren af tegen de beschikbare uren. En ze zijn geen OEE: OEE is een verhouding van beschikbaarheid, snelheid en kwaliteit binnen de geplande tijd, geen aantal uren.
Veelgestelde vragen
Met hoeveel productieve uren per jaar reken je?
Begin bij de uren die de machine vorig jaar aan orders werkte, uit je urenregistratie, en stel bij voor wat je verwacht of voor je normale bezetting. Zonder registratie: roosteruren min vakantie, onderhoud en lege uren, en dat getal na een jaar bijstellen.
Tellen onbemande uren mee als productieve uren?
Ja, als de machine in die uren aan een order werkt en je ze toerekent. Ze dragen wel machinekosten zoals afschrijving en energie, maar weinig of geen loonkosten van een operator; vandaar vaak een apart tarief.
Wat gebeurt er als je te veel productieve uren inschat?
Het tarief valt te laag uit. Orders lijken dan rendabel, terwijl een deel van de vaste kosten onbetaald blijft; dat blijkt pas uit de periodecijfers. Schat liever voorzichtig en stel na een jaar bij.