Wat is OEE?

Voluit staat OEE voor overall equipment effectiveness; het kengetal geldt voor één machine of een hele lijn. De drie factoren volgen de weg van geplande productietijd naar goede stuks, elk als eigen verhouding. Beschikbaarheid is de looptijd gedeeld door de geplande productietijd. Prestatie is de ideale cyclustijd maal het aantal gemaakte stuks, gedeeld door de looptijd. Kwaliteit is het aantal goede stuks gedeeld door alle gemaakte stuks. Bijvoorbeeld: 0,90 × 0,90 × 0,95 geeft ongeveer 0,77. Elke factor staat voor een ander soort verlies; het eindgetal alleen zegt niet waar dat verlies zit.

Waar hangt OEE van af?

De uitkomst hangt sterk af van de afspraken achter de factoren: welke stilstand je uit de geplande tijd haalt (pauzes, gepland onderhoud, uren zonder order), of omstellen als beschikbaarheidsverlies telt of als geplande stilstand, welke ideale cyclustijd je hanteert (de programmatijd, de beste gemeten tijd of de calculatietijd) en of een stuk dat na nawerk goed is, meetelt als goed. Volgens de gebruikelijke definitie telt alleen een stuk dat in één keer goed is, en is de ideale cyclustijd de kortst haalbare tijd; met een ruimere ideale tijd lijkt de prestatie beter dan ze is. In de gangbare indeling is omstellen een beschikbaarheidsverlies. Neem je de kalendertijd als basis in plaats van de geplande tijd, dan heet het kengetal meestal TEEP. ISO 22400-2 beschrijft OEE als kengetal voor productiebeheer, maar veel bedrijven hanteren een eigen definitie.

Hoe werkt OEE in de praktijk?

OEE is vooral bruikbaar om de ontwikkeling van één machine te volgen, met een vaste definitie. Machines of werkplaatsen onderling vergelijken zegt weinig als de afspraken verschillen. In een werkplaats met veel kleine series drukt omstellen de beschikbaarheid; dat volgt uit het orderpakket en hoeft geen storing te zijn, al laat het zien waar korter omstellen loont. In de calculatie werken de drie factoren elk door in een ander getal. Rekent de calculatie met ideale cyclustijden terwijl de machine structureel langzamer loopt, dan liggen de werkelijke uren per stuk hoger dan geschat. Afkeur vraagt extra stuks of nawerk. Storingen verlagen het aantal productieve uren waarover je de machinekosten verdeelt. Reken je omstellen al als insteltijd per order, trek het dan niet nog eens af van de productieve uren in je tariefberekening.

Waarmee wordt OEE vaak verward?

OEE is geen bezettingsgraad. De bezettingsgraad zegt welk deel van de beschikbare tijd aan orders is besteed; OEE zegt hoe effectief de geplande tijd is benut. Een machine kan vol gepland staan en toch een lage OEE halen door storingen, omstellen, langzaam lopen of afkeur. OEE is ook geen aantal productieve uren: op die uren baseer je het uurtarief, OEE verklaart waar uren verloren gaan.