BegrippenSoort begrip: VakbegripRoestvast staal (rvs)
Wat is roestvast staal?
Roestvast staal is staal met minstens 10,5 % chroom, dat zich met een passieve laag tegen corrosie beschermt; 1.4301 en 1.4404 zijn gangbare soorten.
Roestvast staal, in de werkplaats kortweg rvs, is staal met minstens 10,5 % chroom en hoogstens 1,2 % koolstof. Het chroom vormt een dunne passieve laag die het staal tegen corrosie beschermt, zolang de omgeving die laag niet afbreekt. Naar structuur zijn er vijf families: austenitisch (1.4301, 1.4404, 1.4305), ferritisch (1.4016), martensitisch en hardbaar (1.4057, 1.4418), duplex (1.4462) en precipitatiehardend (1.4542). De familie bepaalt hardbaarheid, magnetisme, lasbaarheid, corrosiegedrag en verspaanbaarheid.
Wat zegt de norm over roestvast staal?
EN 10088-1 geeft de definitie en somt de soorten op met hun samenstelling; EN 10088-2 en EN 10088-3 geven de technische leveringsvoorwaarden voor plaat en band en voor staf, profielen en ander langproduct. Het soortnummer alleen is niet genoeg: de leveringstoestand, zoals oplosgegloeid of koudgetrokken, en bij plaat de oppervlakteafwerking horen erbij. Amerikaanse tekeningen gebruiken AISI- of UNS-nummers en ASTM-normen; de samenstellingsgrenzen overlappen met de Europese soorten, maar zijn niet gelijk.
Hoe gedraagt roestvast staal zich in de werkplaats?
Austenitisch rvs verspaant taai: het verstevigt onder de snijkant, de spaan breekt slecht en de warmte blijft in het gereedschap. Een snijkant die wrijft in plaats van snijdt, maakt de laag voor de volgende snede harder; scherpe snijkanten, voldoende voeding en koeling helpen. Zwavelhoudende soorten zoals 1.4305 verspanen beter, ten koste van corrosievastheid en lasbaarheid. Snijwaarden en standtijd liggen doorgaans lager dan bij constructiestaal en de kiloprijs hoger, mede door de legeringstoeslag. Of materiaal of verspanen de kostprijs domineert, hangt af van vorm, aantal kenmerken en aantal stuks. Eist de tekening of de toepassing het, dan volgt beitsen of passiveren: beitsen verwijdert aanloopkleuren en de chroomarme laag eronder, passiveren verwijdert vrij ijzer van het oppervlak, zodat de passieve laag zich gaaf kan vormen.
Waarmee wordt roestvast staal vaak verward?
Met gelegeerd staal wordt op de vloer meestal laaggelegeerd staal bedoeld, zoals 42CrMo4, gekozen voor sterkte en hardbaarheid; rvs is hooggelegeerd en wordt gekozen om corrosievastheid. Roestvast betekent ook niet dat het in elke omgeving bestand is: chloriden, spleten en ijzerdeeltjes van gereedschap of spanmiddel kunnen putcorrosie of roestvlekken geven. En niet-magnetisch is geen kenmerk van rvs als geheel: ferritische en martensitische soorten zijn magnetisch, en austenitisch rvs kan na koud vervormen licht magnetisch worden.
Veelgestelde vragen
Waarom is een deel in rvs vaak duurder dan hetzelfde deel in aluminium?
Meestal om twee redenen: een hogere kiloprijs en een langere bewerkingstijd, door lagere snijwaarden en meer slijtage. Welke van de twee de doorslag geeft, verschilt per deel en per seriegrootte.
Maakt het uit of de tekening 1.4301 of 1.4404 zegt?
Ja. Ze verschillen in corrosievastheid, kiloprijs en beschikbaarheid, en 1.4404 wordt meestal gekozen voor een omgeving met chloriden. Reken met de soort op de tekening; een andere soort leg je eerst aan de klant voor.
Kan rvs toch roesten?
Ja. Chloriden, spleten, weinig zuurstof en ingebedde ijzerdeeltjes kunnen de passieve laag plaatselijk doorbreken. Een passende soort, schoon gereedschap en waar nodig beitsen of passiveren beperken dat.