BegrippenSoort begrip: VakbegripSoortelijk gewicht
Wat is het soortelijk gewicht?
Soortelijk gewicht heet in de werkplaats wat strikt de dichtheid is: massa per volume in kg/dm³, de basis om het gewicht van uitgangsmateriaal te berekenen.
De waarde in kg/dm³ is numeriek gelijk aan die in g/cm³. Natuurkundig is soortelijk gewicht het gewicht per volume in N/m³, en soms wordt de relatieve dichtheid ten opzichte van water bedoeld. Met het volume van het uitgangsmateriaal en de dichtheid bereken je de massa, en daarmee de basis voor een prijs per kilo.
Waar hangt het soortelijk gewicht van af?
De dichtheid hangt vooral af van de samenstelling, en verschilt dus per legering binnen één familie: EN AW-6082 ligt rond 2,70 kg/dm³, EN AW-7075 rond 2,8, en austenitisch rvs ligt hoger dan ongelegeerd staal. Constructieve berekeningen volgens de Eurocodes gaan uit van vaste rekenwaarden, zoals 7,85 kg/dm³ voor staal en 2,70 voor aluminium; EN 10088-1 geeft voor rvs waarden per soort, zoals 7,9 voor 1.4301 en 8,0 voor 1.4404. Bij kunststof bepalen vulstoffen en vezels de waarde mee, bij gietwerk en sinterwerk ook de porositeit.
Hoe werkt het soortelijk gewicht in de praktijk?
Het volume van een blok is lengte × breedte × hoogte, van een ronde staf π/4 × d² × lengte. Werk je in dm, dan geeft volume × dichtheid direct kilogrammen. Bijvoorbeeld: een aluminium blok van 100 × 100 × 50 mm is 0,5 dm³ en weegt bij 2,70 kg/dm³ 1,35 kg; een stalen staf ⌀50 × 200 mm is ongeveer 0,39 dm³ en weegt bij 7,85 kg/dm³ ongeveer 3,1 kg. Zo'n gewicht is een berekening op nominale maten, geen weging. Reken met het uitgangsmateriaal inclusief overmaat, zaagsnede en spanrand, niet met het volume van het klare onderdeel.
Waarmee wordt het soortelijk gewicht vaak verward?
Dichtheid is niet de relatieve dichtheid: die vergelijkt met water, heeft geen eenheid en ligt voor vaste stoffen numeriek dicht bij de dichtheid in kg/dm³. En het is niet het metergewicht uit de tabellen van je leverancier: dat combineert dichtheid en doorsnede tot kg per meter staf of kg per m² plaat.
Veelgestelde vragen
Hoe bereken je het gewicht van een blok of staf?
Bereken het volume in dm³: lengte × breedte × hoogte voor een blok, π/4 × d² × lengte voor een ronde staf. Vermenigvuldig met de dichtheid in kg/dm³. Reken met de maat die je inkoopt, inclusief overmaat en zaagsnede.
Waar vind ik het soortelijk gewicht van een materiaal?
Op het datablad van je leverancier voor de precieze soort. Ontwerpnormen zoals de Eurocodes, en EN 10088-1 voor rvs, geven referentiewaarden. Legeringen binnen één familie verschillen, dus neem de waarde van de soort die je koopt.
Is soortelijk gewicht hetzelfde als dichtheid?
In de werkplaats wel: bedoeld is de massa per volume in kg/dm³. Strikt genomen is soortelijk gewicht het gewicht per volume in N/m³, en de relatieve dichtheid ten opzichte van water heeft geen eenheid.