Wat is uitgangsmateriaal?

Het gaat om de vorm waarin het materiaal de bewerking ingaat: een gezaagd blok, een lengte rond- of zeskantstaf, buis, een uitgesneden stuk plaat, of een ruwdeel dicht bij de eindvorm, zoals een smeed- of gietstuk. Het is groter dan het onderdeel. Op de vlakken die bewerkt worden zit overmaat, en vaak is er een deel dat alleen dient om het werkstuk vast te houden. Bij stafwerk komen daar de afsteekbreedte en het eindstuk van de staf bij.

Waar hangt de maat van het uitgangsmateriaal van af?

De maat volgt uit de omhullende van het onderdeel, de overmaat per zijde en de manier van spannen. Een bankschroef vraagt een spanrand, waarvan de hoogte afhangt van de bekken, de spankracht en de stijfheid van het werkstuk; zwaluwstaartbekken of een mal kunnen met minder toe. Daarna rond je af naar wat leverbaar is: een handelsmaat in dikte of diameter, een handelslengte of een plaat die je zelf zaagt. Hoeveel overmaat nodig is, hangt af van de toestand van het halffabricaat (gezaagd, gewalst, getrokken of gegoten), van restspanning en kromtrek, en van een eventuele nabewerking zoals slijpen. Een ruwdeel met wisselende maat vraagt vaak uitrichten of tasten per stuk.

Hoe werkt het uitgangsmateriaal in de praktijk?

Het is gebruikelijk de materiaalregel te baseren op het uitgangsmateriaal en niet op het nettogewicht van het model: je koopt het hele blok of de hele lengte, met zaagsnede en restant. Het gewicht van het 3D-model maal de kiloprijs geeft daarom meestal een te lage materiaalregel. Extra overmaat is ook bewerkingstijd, en een spanrand die achteraf weg moet, kan een extra opspanning vragen. Of je spanen en restanten terugverrekent, is een afspraak in je calculatie. Bij kleine stukken kunnen zaagkosten, minimumafname en vracht per stuk zwaarder wegen dan de kiloprijs zelf.

Waarmee wordt het uitgangsmateriaal vaak verward?

Uitgangsmateriaal is niet de materiaalspecificatie: de specificatie noemt legering en toestand, zoals EN AW-6082 T6, het uitgangsmateriaal noemt vorm en maat, zoals een blok van 100 × 60 × 40 mm. Het is ook niet het nettogewicht van het onderdeel: dat is wat overblijft als het verspanen klaar is. En het is niet de handelslengte: dat is de lengte waarin de leverancier staf of buis op voorraad heeft.

Hoe zie je het uitgangsmateriaal in Blake?

Materiaal staat in de calculatie als eigen regel, naast verspanen, nabehandeling, instellen en programmeren, per stuk en per serie. Je materiaalcatalogus houdt je eigen inkoopprijzen bij, met bron en verloop. Het resultaat is als schatting gemarkeerd. Meer over materialen.