Wat is een hoektolerantie?

ISO 1101 rekent haar, ook hoekigheid genoemd, tot de richtingstoleranties; het symbool in het tolerantiekader is ∠. De nominale hoek staat als theoretisch exacte maat in een kadertje, bijvoorbeeld 30°; de waarde in het tolerantiekader is een zonebreedte in millimeter. Voor een schuin vlak ligt de zone tussen twee evenwijdige vlakken onder die hoek ten opzichte van de datum; staat er bij een as ⌀ voor de waarde, dan is de zone een cilinder. Evenwijdigheid en haaksheid zijn de bijzondere gevallen 0° en 90°, elk met een eigen symbool.

Wat zegt de norm over een hoektolerantie?

ISO 1101 legt symbool en zones vast. De hoek moet als theoretisch exacte maat gegeven zijn; anders is de nominale stand niet eenduidig. Bij een schuine as kan een tweede datum nodig zijn om de richting van de zone volledig vast te leggen. Een gewone hoekmaat valt onder andere regels: met plus-min, zoals 30° ±0,5°, geldt die tolerantie, en zonder eigen tolerantie gelden de algemene hoektoleranties van ISO 2768-1, als de tekening die aanroept.

Hoe werkt een hoektolerantie in de praktijk?

Een schuin kenmerk verandert vaak de opspanning. Op een 3-asser zet je het werkstuk schuin in een sinusbankschroef, op een hoekplaat of in een mal; dat is een opspanning apart, met haar eigen insteltijd en uitlijnafwijking. Op een vierde as, als de schuinte om die as ligt, of op een 5-asser in 3+2 brengt de machine het werkstuk of de spil in stand, zodat het schuine kenmerk in dezelfde opspanning kan ontstaan als andere kenmerken. Dan bepalen de nauwkeurigheid van de rond- of zwenkassen en de afstelling van de machine de afwijking. Welke route goedkoper is, hangt af van aantal, herhaling, beschikbare machines en spanmiddelen. Gemeten wordt op een coördinatenmeetmachine die op de datums is uitgelijnd, of met sinuslineaal en meetklok op de meetplaat.

Waarmee wordt een hoektolerantie vaak verward?

Een hoektolerantie in een tolerantiekader is geen hoekmaat met plus-min. 30° ±0,5° geeft een tolerantie in graden zonder datum, en de toegestane afwijking in millimeter groeit met de lengte van het vlak: een halve graad komt over 100 mm neer op bijna 0,9 mm. Een hoektolerantie van 0,05 geeft over de hele lengte dezelfde zonebreedte.