Wat is een theoretisch exacte maat?

Een theoretisch exacte maat, afgekort TED en in ASME-termen basic dimension, is een maat in een rechthoekig kadertje zonder plus-min. Ze legt de ideale plaats, richting of vorm van een kenmerk vast ten opzichte van datums of andere kenmerken: de nominale stand waar een positie-, hoek- of profieltolerantie omheen ligt. Op een flens met vier boringen op een steekcirkel staat de steekcirkel van ⌀80 in een kadertje, en de hoek van 90° tussen de boringen ook, tenzij die uit de gelijke verdeling volgt; het tolerantiekader zegt hoeveel elke boring van die ideale plaats mag afwijken.

Wat zegt de norm over een theoretisch exacte maat?

ISO 1101 en ASME Y14.5 gebruiken het kadertje op dezelfde manier. Een algemene maattolerantie, zoals die van ISO 2768-1 uit het titelblok, geldt niet voor een theoretisch exacte maat. De maat krijgt pas een eis via een geometrische tolerantie die ernaar verwijst; ontbreekt die, dan is de specificatie onvolledig.

Hoe werkt een theoretisch exacte maat in de praktijk?

Bij het programmeren is de theoretisch exacte maat het nominale doel: er is geen maattolerantie waarvan je het midden kunt nemen, want de zone van het tolerantiekader ligt rond deze maat. De echte eis zit in dat kader, en daarmee in de opspanning en de meting. Gekeurd wordt de afwijking van het kenmerk ten opzichte van de ideale plaats, gemeten vanaf de datums, meestal op een coördinatenmeetmachine of, bij een Ⓜ in het kader, ook met een functioneel kaliber. Een schuifmaat tussen twee boringen toont die eis niet aan.

Waarmee wordt een theoretisch exacte maat vaak verward?

Een theoretisch exacte maat is geen hulpmaat: een hulpmaat staat tussen haakjes, is alleen ter informatie en wordt niet gekeurd. Ze is ook geen maat met nul tolerantie: afwijken mag, alleen staat de toegestane afwijking in het tolerantiekader in plaats van naast het getal.