BegrippenSoort begrip: Norm en conventieAlgemene tolerantie (ISO 2768)
Wat zijn algemene toleranties?
Een algemene tolerantie geldt voor maten en kenmerken zonder eigen tolerantie; ISO 2768 legt de waarden vast per klasse en maatbereik.
Een algemene tolerantie is de toegestane afwijking voor alle maten en kenmerken op een tekening die geen eigen tolerantie dragen. Ze staat in of bij het titelblok als verwijzing naar een norm en een klasse, bijvoorbeeld ISO 2768-mK. De eerste letter geeft de klasse voor lengte- en hoekmaten, de tweede die voor geometrische eigenschappen. De waarde hangt af van klasse en nominale maat: een ongetolereerde lengtemaat van 80 mm mag in klasse m ±0,3 mm afwijken, in klasse f ±0,15 mm.
Wat zegt de norm over de algemene tolerantie?
ISO 2768-1 geeft de klassen f, m, c en v (fijn, middel, grof, zeer grof) voor lengtematen, uitwendige radiussen en afschuiningshoogten, en hoekmaten, voor onderdelen die verspaand of uit plaat gevormd zijn. ISO 2768-2 geeft de klassen H, K en L voor rechtheid en vlakheid, haaksheid, symmetrie en slingering; voor positie bevat dat deel geen eigen waarden. ISO 2768-2 is in 2021 ingetrokken en vervangen door ISO 22081, dat geen klassen H, K en L kent maar algemene geometrische specificaties ten opzichte van een datumsysteem vastlegt. Op bestaande tekeningen blijft ISO 2768-mK gangbaar; spreek dan af welke uitgave geldt. Het achtervoegsel E, zoals in ISO 2768-mK-E, legt de envelopvoorwaarde op aan enkelvoudige maatelementen. Maten met een eigen tolerantie, theoretisch exacte maten en hulpmaten vallen er niet onder.
Hoe werkt de algemene tolerantie in de praktijk?
Op een onderdeel met veel ongetolereerde maten bepaalt de klasse hoe streng het grootste deel van de geometrie is. Of een fijnere klasse extra werk vraagt, hangt af van wat je proces toch al haalt: op een stijf bewerkingscentrum kan klasse f zonder extra stappen haalbaar zijn, bij dunwandig werk, groot werk of plaatwerk is dat minder vanzelfsprekend. De klasse bepaalt ook welke maten je meet en met welk meetmiddel. Staat er geen algemene tolerantie, of een bedrijfsnorm die je niet kent, dan stem je met de klant af welke afspraak geldt.
Waarmee wordt de algemene tolerantie vaak verward?
Een algemene tolerantie is geen maattolerantie: die staat bij één maat en gaat voor. Ze is ook geen algemene ruwheid: een Ra-waarde bij het titelblok gaat over het oppervlak, ISO 2768 over maat en geometrie. En ISO 2768-m is geen IT-klasse: de waarden lopen per maatbereik op volgens een eigen tabel.
Hoe zie je de algemene tolerantie in Blake?
De algemene tolerantie uit het titelblok verschijnt in Blake als voorstel bij het onderdeel, met de klasse letterlijk zoals op de tekening. Bevestig je haar of pas je haar aan, dan blijft zichtbaar wie dat deed en wanneer. Meer over aanvragen.
Veelgestelde vragen
Wat als er geen algemene tolerantie op de tekening staat?
Dan ontbreekt een afspraak die je nodig hebt. Soms geldt een bedrijfsnorm van de klant of een andere norm via de inkoopvoorwaarden. Vraag na welke klasse of norm bedoeld is voordat je offreert; zelf een klasse kiezen is een aanname.
Wat betekent de K in ISO 2768-mK?
De tweede letter is de klasse voor algemene geometrische toleranties uit ISO 2768-2: H is de fijnste, K middel, L de grofste. Ze geeft waarden voor rechtheid en vlakheid, haaksheid, symmetrie en slingering. ISO 2768-2 is ingetrokken, maar de aanduiding staat nog op veel tekeningen.
Is een fijnere klasse duurder?
Niet per definitie. Haalt je proces de fijnere waarden zonder extra stappen, dan raakt het vooral de controle. Vraagt de klasse een nabewerking, een andere opspanning of meer controle, dan wel. Dat verschilt per onderdeel en per werkplaats.