Wat is een positietolerantie?

Het is een plaatstolerantie met het symbool ⌖, en ze kan behalve voor een as ook gelden voor een middenvlak, een punt of een vlak. Die plaats volgt uit theoretisch exacte maten in een kader en meestal uit de datums in het tolerantiekader, bijvoorbeeld ⌖ ⌀0,1 A B C. Met het ⌀-teken is de zone voor een as een cilinder met die diameter, over de hele lengte van het kenmerk: de as van de boring moet daar volledig binnen liggen. Zonder ⌀ ligt de zone tussen twee evenwijdige vlakken. Een scheef geboorde boring verbruikt dus ook positietolerantie.

Waar hangt een positietolerantie van af?

Een ronde zone laat in elke richting dezelfde afwijking toe, wat past bij de functie: een bout in een doorvoergat heeft rondom dezelfde speling. Een vierkante zone uit ±-maten in X en Y laat in de diagonaal meer toe dan recht in X of Y. Met de maximummateriaalvoorwaarde Ⓜ achter de waarde groeit de toegestane positieafwijking mee naarmate de boring verder van haar maximummateriaalmaat ligt. Of een krappe positie gehaald wordt, hangt af van machine, spanmiddel, verlopen van de boor en de vraag of de kenmerken in één opspanning ontstaan.

Wat zegt de norm over een positietolerantie?

ISO 1101 definieert de positietolerantie en haar zone, ISO 5458 de toepassing op patronen van kenmerken en ISO 2692 de maximum- en minimummateriaalvoorwaarde. Volgens ISO geldt een tolerantie op schroefdraad standaard voor de as van de flankcilinder, tenzij de tekening anders aangeeft. ASME Y14.5 werkt met dezelfde gedachte, met eigen regels voor onder meer patronen en bonustolerantie.

Hoe werkt een positietolerantie in de praktijk?

Kenmerken met een krappe onderlinge positie maak je bij voorkeur in één opspanning, zodat de herhaalnauwkeurigheid van het omspannen niet meetelt. Bij ruimere waarden of een spanmiddel dat nauwkeurig herhaalt, kan omspannen goed gaan. Meestal meet je op een meetmachine, vanaf de datums in de volgorde van het kader. Met Ⓜ in het kader kan een functioneel kaliber de eis toetsen; zonder Ⓜ meet je de werkelijke plaats van elke as.

Waarmee wordt een positietolerantie vaak verward?

Een positietolerantie is geen maattolerantie op de boring: ⌀8 H7 zegt hoe groot, ⌖ ⌀0,1 zegt waar. Een theoretisch exacte maat in een kader is geen maat met nultolerantie: ze geeft de ideale plaats, de tolerantie staat in het tolerantiekader. En een positietolerantie is geen ±-maat op de plaats: die geeft een rechthoekige zone en hangt af van de maatketen.

Hoe zie je een positietolerantie in Blake?

Een positietolerantie uit de tekening staat in Blake als voorstel bij het onderdeel; je bevestigt of corrigeert haar. Of de kenmerken in één opspanning komen, leg je zelf vast in de route, en instellen krijgt een eigen regel in de calculatie. Meer over werkplaats.