BegrippenSoort begrip: Norm en conventiePijpschroefdraad (G, R, NPT)
Wat is pijpschroefdraad?
Pijpschroefdraad is schroefdraad voor leidingaansluitingen: cilindrisch als G, conisch als R en NPT, elk met een eigen manier van afdichten.
Pijpschroefdraad is schroefdraad voor leidingen en aansluitingen, met een maataanduiding die naar een nominale leidingmaat verwijst en niet naar de diameter van de schroefdraad. G1/4 heeft bijvoorbeeld een buitendiameter van ruim 13 mm en 19 gangen per inch. Op tekeningen kom je drie families tegen: cilindrische G, de ISO 7-reeks met conische R als buitenschroefdraad en Rc (conisch) of Rp (cilindrisch) als binnenschroefdraad, en de Amerikaanse NPT. In de werkplaats heten G en R ook BSPP en BSPT.
Wat zegt de norm over pijpschroefdraad?
G volgt ISO 228-1: cilindrisch, met een tophoek van 55°, en niet afdichtend op de schroefdraad; de afdichting zit op een vlak, een ring of een O-ring. R volgt ISO 7-1: conisch 1:16 op de diameter en afdichtend op de schroefdraad zelf, meestal met een afdichtmiddel. Rc is de conische binnenschroefdraad, Rp een cilindrische binnenschroefdraad voor gebruik met een conische R-buitenschroefdraad. NPT volgt ASME B1.20.1: ook conisch 1:16, maar met een tophoek van 60° en bij de meeste maten een andere spoed. Voor hydraulische aansluitingen met G-schroefdraad legt ISO 1179-1 de vorm van het gat en het afdichtvlak vast.
Hoe werkt pijpschroefdraad in de praktijk?
Pijpschroefdraad vraagt eigen gereedschap: een G-tap, een conische R- of NPT-tap, of een schroefdraadfrees met het juiste profiel. De kernboring hangt af van de vorm, en voor een conisch gat wordt soms eerst conisch geruimd. Een conische schroefdraad controleer je met een conisch kaliber: de trap of inkeping laat zien of de schroefdraad op de juiste diepte zit, wat een schuifmaat niet kan. Bij een G-aansluiting hoort vaak een afdichtvlak met eigen eisen aan ruwheid en vlakheid, of een groef voor een O-ring. Die bewerking volgt niet uit de aanduiding; zoek haar apart op de tekening.
Waarmee wordt pijpschroefdraad vaak verward?
G is niet R: beide hebben een tophoek van 55° en per maat dezelfde spoed, maar G is cilindrisch en dicht af buiten de schroefdraad, R is conisch en dicht af op de flanken. NPT is niet R: de tophoek verschilt en bij de meeste maten ook de spoed. En pijpschroefdraad is geen metrische fijne schroefdraad: G1/8 en M10x1 liggen dicht bij elkaar in diameter en spoed en passen toch niet op elkaar.
Hoe zie je pijpschroefdraad in Blake?
In Blake staat een aanduiding als G1/4 of 1/4-18 NPT als voorstel bij het onderdeel, in de schrijfwijze van de tekening. Een correctie blijft zichtbaar met naam en tijdstip, en met een toelichting als je die toevoegt. Meer over aanvragen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen G- en R-schroefdraad?
G is cilindrisch en dicht af met een vlak, ring of O-ring buiten de schroefdraad. R is conisch en dicht af op de schroefdraad zelf, meestal met afdichtmiddel. Het profiel is gelijk, maar in een drukvaste aansluiting wissel je ze niet zonder overleg uit.
Kan ik NPT tappen met een R-tap?
Nee. NPT heeft een tophoek van 60° en R van 55°, en bij de meeste maten verschilt ook de spoed. De delen kunnen in elkaar draaien en toch lekken. Een NPT-aansluiting vraagt een NPT-tap of een schroefdraadfrees met dat profiel.
Wat betekent G1/4 in millimeters?
G1/4 verwijst naar een nominale leidingmaat, niet naar de schroefdraad. De buitendiameter is ruim 13 mm, met 19 gangen per inch. De maten staan in ISO 228-1; de kernboring haal je uit de tabel van de tap- of gereedschapleverancier.