Wat is een maakkeuze?

Zo'n keuze ligt vaak tussen twee verdedigbare opties: draaien of frezen, een 3-asser of een 5-asser, een standaard bankschroef of een eigen spanmal, een passing ruimen of kotteren, een bewerking zelf doen of uitbesteden. Samen bepalen de maakkeuzes de route van een onderdeel en hoe elke stap daarin wordt uitgevoerd. De tekening legt vast wat er gemaakt moet worden; de maakkeuze legt vast hoe.

Waar hangt de maakkeuze van af?

Een maakkeuze volgt niet uit de tekening alleen. Ze hangt af van geometrie en bereikbaarheid, toleranties en ruwheid, materiaal en materiaaltoestand, het aantal stuks, de machines en spanmiddelen in huis, de vrije capaciteit en de levertijd, en de toeleveranciers voor nabehandelingen. De keuzes beïnvloeden elkaar: een andere machine kan het aantal opspanningen veranderen, en een krappe positietolerantie kan bepalen welke kenmerken in één opspanning moeten. Voor hetzelfde onderdeel zijn vaak meerdere routes te verdedigen, en twee ervaren vakmensen kunnen verschillend kiezen.

Hoe werkt de maakkeuze in de praktijk?

Een maakkeuze werkt door in de calculatie: in machinetijd, insteltijd, programmeertijd, gereedschap, uitbestede bewerkingen en levertijd. Een 5-asser kan een opspanning schelen, maar heeft vaak een ander uurtarief. Of je een bewerking uitbesteedt, hangt af van eigen capaciteit, kennis, tarieven en levertijd. Welke route het goedkoopst uitvalt, bepalen het aantal, de tarieven en wat er al in huis is. Wordt de keuze nergens vastgelegd, dan blijft de redenering in het hoofd van wie haar maakte, en is bij een herhaalorder niet meer na te gaan waarom het zo is gedaan.

Waarmee wordt de maakkeuze vaak verward?

Een maakkeuze is geen tekeningeis: de tekening vraagt bijvoorbeeld ⌀20 H7, de maakkeuze bepaalt of dat geboord en geruimd, gekotterd of geslepen wordt. Schrijft de tekening zelf een proces voor, zoals een notitie 'geslepen', gerolde schroefdraad of een nabehandeling, dan is dat een eis en geen vrije keuze. Machinekeuze is één soort maakkeuze, naast opspanning, gereedschap, volgorde en uitbesteden. En zelf maken of uitbesteden is ook een maakkeuze, maar het begrip omvat meer dan die afweging.

Hoe zie je de maakkeuze in Blake?

In Blake staan je machines met werkbereik, assen en eigen uurtarief in de werkplaats; per machine toont een eerste toets op werkbereik en assen welke grens de doorslag geeft. Opspanningen voer je per route zelf in en accepteer je, of je maakt ze ongedaan. Een uitbestede bewerking komt als aparte regel uit je uitbestedingsbibliotheek; een ontbrekende prijs blijft open. Een wijziging op een calculatieregel leg je vast met een reden. Meer over werkplaats.