BegrippenSoort begrip: VakbegripMachinekeuze
Wat is machinekeuze?
Machinekeuze is het besluit welke machine een bewerking of opspanning uitvoert; het hangt samen met opspanningen, route, uurtarief en vrije capaciteit.
Machinekeuze is het toewijzen van een bewerking of een hele opspanning aan een machine uit het eigen machinepark. Ze is een stap in de werkvoorbereiding en legt een deel van de route vast. Of je de bewerking in plaats daarvan uitbesteedt, valt onder de bredere maakkeuze. Voor hetzelfde onderdeel zijn vaak meerdere keuzes te verdedigen: een as kan eerst op een draaibank en daarna op een bewerkingscentrum, of in één keer op een draai-freescentrum.
Waar hangt de machinekeuze van af?
De keuze hangt af van werkbereik en assen, de bereikbaarheid van de kenmerken, de toleranties tussen kenmerken, het spilvermogen en koppel die materiaal en bewerking vragen, de beschikbare spanmiddelen en gereedschappen, de automatisering van de machine en de capaciteit op het moment van plannen. Machinekeuze en opspanplan beïnvloeden elkaar: de machine bepaalt welke opspanningen mogelijk zijn, en een gewenste opspanning kan een machine uitsluiten. Je werkt ze daarom samen uit, niet in een vaste volgorde.
Hoe werkt de machinekeuze in de praktijk?
De machine levert het uurtarief van de verspaanregel en beïnvloedt insteltijd, programmeertijd en het aantal opspanningen. Draaien en frezen op twee machines vraagt twee keer instellen en een overdracht; een draai-freescentrum kan hetzelfde in minder opspanningen doen, meestal tegen een hoger tarief. Welke route per stuk goedkoper is, hangt af van aantal, tarieven, insteltijd, programmeertijd en de bezetting van de machines. Leg je de gekozen machine bij de calculatie vast, dan kan een collega later zien waarop de prijs rust.
Waarmee wordt de machinekeuze vaak verward?
Machinekeuze is niet de passingstoets. Die toets zegt op welke machines een onderdeel qua werkbereik en assen past; de keuze is het besluit welke machine het werk krijgt, met tarief, opspanningen en planning erbij. Machinekeuze is ook smaller dan een maakkeuze, die ook spanmiddel, volgorde en uitbesteden omvat.
Hoe zie je de machinekeuze in Blake?
In Blake staat bij een onderdeel per machine een eerste toets op werkbereik en assen, met de grens die de doorslag geeft. De opspanningen voer je per route zelf in en accepteer je. Voor de verspaanregel geldt het uurtarief van de machine in de route; de uitkomst is gemarkeerd als schatting.
Veelgestelde vragen
Wie maakt de machinekeuze?
Meestal de werkvoorbereider; in een kleinere werkplaats vaak degene die ook calculeert. Bij de offerte is het een voorlopige keuze; bij de orderplanning kan de bezetting tot een andere machine leiden.
Waarom kiest een andere werkplaats een andere machine voor dezelfde tekening?
Omdat de keuze afhangt van wat er staat en wat er vrij is: machines, spanmiddelen, gereedschap en ervaring verschillen. Beide routes kunnen de tekening halen, met een andere verdeling van insteltijd, bewerkingstijd en tarief.
Wat als de planning een andere machine kiest dan de calculatie?
Dan verschuiven tarief, insteltijd en soms het aantal opspanningen. In de nacalculatie zie je dat als verschil met de voorcalculatie; dat deel van het verschil komt uit een andere route, niet uit de tijdschatting.