BegrippenSoort begrip: VakbegripVonkboren
Wat is vonkboren?
Vonkboren maakt kleine, diepe gaten met een draaiende buiselektrode door vonkerosie, vaak als startgat voor draadvonken in gehard materiaal.
Vonkboren is vonkerosie met een dunne, draaiende buiselektrode van messing of koper, waar spoelvloeistof onder hoge druk doorheen wordt gepompt. Ontladingen nemen het materiaal voor de punt weg; de spoeling voert de deeltjes af en houdt de spleet stabiel. Zo ontstaan gaten van enkele tienden tot enkele millimeters doorsnede, diep ten opzichte van de diameter, in elk geleidend materiaal, ook gehard staal en hardmetaal. De bekendste toepassing is het startgat voor draadvonken; andere zijn koelgaten, kleine spuitgaten en het verwijderen van een afgebroken tap of boor.
Waar hangt de kwaliteit van een gevonkt gat van af?
Er werkt geen snijkracht, dus een dunne elektrode kan diep gaan en loopt minder snel uit dan een lange spiraalboor. De elektrode slijt wel in lengte, vaak sterk, en het gat wordt iets groter dan de elektrode door de vonkspleet. Rechtheid, diameter en de kwaliteit van in- en uitgang hangen af van elektrodediameter, diepte, spoeling, materiaal en instellingen. De wand krijgt een dunne omgesmolten laag. Voor een startgat is dat geen bezwaar; voor een gat met een krappe maat- of plaatstolerantie is vonkboren meestal een voorbewerking, geen eindbewerking.
Hoe werkt vonkboren in de praktijk?
Het vonken van één gat duurt vaak enkele minuten, maar elk gat vraagt positioneren en uitlijnen, en soms een eigen opspanning op een andere machine dan de freesmachine of de draadvonkmachine. Bij een enkelstuk kan dat instellen zwaarder wegen dan het vonken zelf. Elektroden en geleidingen zijn verbruiksartikelen. Vaak wordt een startgat vóór het harden geboord; kan dat niet, of gaat het om hardmetaal, dan komt vonkboren na het harden en vóór het draadvonken. Je rekent het als eigen bewerking met eigen tijd en tarief, of als uitbestede bewerking bij een vonkerij.
Waarmee wordt vonkboren vaak verward?
Vonkboren is geen boren: zonder snijkracht maakt de hardheid niet uit, maar het gat wordt iets groter dan de elektrode en de wand heeft een omgesmolten laag. Zinkvonken gebruikt een gevormde elektrode die een holte maakt; vonkboren een draaiende buiselektrode die een rond gat maakt.
Veelgestelde vragen
Waarom heb ik een startgat nodig voor draadvonken?
Omdat de draadelektrode door het werkstuk moet voordat hij een gesloten contour kan snijden. Vaak boor je dat gat vóór het harden; in gehard materiaal of hardmetaal wordt het meestal gevonkt, op of bij het beginpunt van de contour.
Is een gevonkt gat nauwkeurig genoeg als eindmaat?
Voor een koelgat of startgat vaak wel. Voor een passing of een krappe plaatstolerantie meestal niet: het gat is iets groter dan de elektrode, kan licht conisch verlopen en heeft een omgesmolten wand. Dan volgt een nabewerking.
Hoort vonkboren als eigen regel in de calculatie?
Dat is de duidelijkste keuze: eigen tijd en tarief, of een uitbestede bewerking. Het gebeurt op een andere machine dan het frezen en vraagt een eigen opspanning; in het uurtarief van de freesmachine zou het onzichtbaar worden.