BegrippenSoort begrip: VakbegripVoeding per tand (fz)
Wat is de voeding per tand?
Voeding per tand fz is de afstand die een frees per snijkant opschuift, in mm; met het aantal tanden en het toerental geeft hij de voedingssnelheid.
De afstand telt in voedingsrichting, terwijl één snijkant door het materiaal gaat, en de eenheid is mm per tand. Uit fz volgt de voedingssnelheid: vf = fz × z × n, met z het aantal tanden en n het toerental. Een frees met vier tanden op 6.000 omw/min en een fz van 0,05 mm loopt 1.200 mm/min. Bij draaien en boren is de tegenhanger de voeding per omwenteling f, in mm/omw.
Waar hangt de voeding per tand van af?
fz is niet hetzelfde als de spaandikte. De grootste spaandikte is alleen gelijk aan fz als de frees minstens over de halve diameter aangrijpt en de snijkant haaks op het vlak staat. De spaan wordt dunner bij een kleinere snedebreedte, en ook bij een kleine instelhoek, zoals bij hoogvoedingsfrezen. Catalogi geven daarom vaak een spaandikte, of een fz die je bij kleine aangrijping verhoogt. Welke fz past, hangt af van gereedschap, materiaal, stabiliteit en het doel van de gang: voorfrezen verdraagt meestal een grotere fz dan nafrezen.
Hoe werkt de voeding per tand in de praktijk?
De voedingssnelheid bepaalt hoe lang een baan duurt, en daarmee een groot deel van de bewerkingstijd. Meer tanden geven bij dezelfde fz een hogere voedingssnelheid, maar minder ruimte voor spanen; in een diepe kamer in aluminium kunnen die vastlopen. Een te kleine fz laat de snijkant wrijven in plaats van snijden, wat standtijd kost, vooral in austenitisch roestvast staal, dat koud verstevigt. Een grotere fz geeft bij nafrezen doorgaans een ruwer oppervlak, dus een krappe ruwheidseis kan de voeding in de laatste gang beperken.
Waarmee wordt de voeding per tand vaak verward?
Voeding per tand is geen voedingssnelheid: fz is de hap per snijkant, vf de snelheid waarmee het gereedschap ten opzichte van het werkstuk beweegt. Het is ook geen voeding per omwenteling: die is fz maal het aantal tanden. En fz is niet altijd de spaandikte, zoals hierboven beschreven.
Veelgestelde vragen
Hoe reken je voeding per tand om naar voeding per minuut?
Voedingssnelheid vf = fz × z × n: voeding per tand maal het aantal tanden maal het toerental. Bij draaien is het vf = f × n, met f de voeding per omwenteling.
Waarom verhoog je de voeding bij een smalle snedebreedte?
Omdat de spaan dunner wordt dan fz zodra de frees over minder dan de halve diameter aangrijpt. Met dezelfde fz gaat de snijkant wrijven. Een hogere fz brengt de spaandikte terug naar wat gereedschap en materiaal vragen, en de baan gaat sneller.
Is een frees met meer tanden sneller?
Bij dezelfde fz loopt hij sneller, zolang de spanen weg kunnen en de opspanning stabiel is. In aluminium en diepe kamers kies je vaak minder tanden voor spaanruimte, in staal en bij nafrezen vaak meer.