BegrippenSoort begrip: VakbegripWarmtebehandeling
Wat is een warmtebehandeling?
Een warmtebehandeling, zoals harden, veredelen, nitreren of spanningsarm gloeien, verandert met gecontroleerd verhitten en afkoelen de eigenschappen van metaal.
Warmtebehandeling is de verzamelnaam voor processen waarbij metaal volgens een vast verloop van temperatuur en tijd wordt verhit en afgekoeld om hardheid, sterkte, taaiheid of inwendige spanning te veranderen. Bij staal gaat het onder meer om harden (austenitiseren en afschrikken, gevolgd door ontlaten), veredelen (harden en ontlaten op hogere temperatuur voor een sterke, taaie toestand), oppervlakteharden zoals inductieharden, insatharden en nitreren, en spanningsarm gloeien. Ook aluminium kent warmtebehandelingen, zoals oplosgloeien en verouderen.
Waar hangt de keuze van een warmtebehandeling van af?
Welke behandeling past, hangt af van het materiaal en zijn hardbaarheid, de eis op de tekening en de geometrie. Doorharden verandert de hele doorsnede, voor zover het staal doorhardbaar is; insatharden, inductieharden en nitreren geven een harde oppervlaktelaag met een taaiere kern. De eis staat als hardheid in HRC, HV of HB, bij oppervlakteharden met een hardheidsdiepte, en soms als treksterkte. Spanningsarm gloeien gebeurt onder de omzettingstemperatuur en bij veredeld staal onder de ontlaattemperatuur, zodat de hardheid nagenoeg gelijk blijft. Harden en insatharden geven doorgaans meer vervorming dan nitreren, dat op lagere temperatuur en zonder afschrikken gebeurt.
Hoe werkt een warmtebehandeling in de praktijk?
Een warmtebehandeling midden in de route splitst die in een deel ervoor en een deel erna, bijvoorbeeld voorfrezen, spanningsarm gloeien en nafrezen, of draaien, harden en slijpen. Dat vraagt meestal opmaat, extra opspanningen en opnieuw uitrichten op een referentievlak. Veredeld staal met een matige hardheid laat zich normaal verspanen. Na harden tot een hoge hardheid is verspanen met conventioneel gereedschap meestal niet zinvol meer; slijpen, hardfrezen of harddraaien met geschikte snijmaterialen en draadvonken zijn de gangbare vervolgstappen. Het werk gaat meestal naar een harderij, met een prijs per partij of per kilo, een minimumbedrag en een eigen doorlooptijd.
Waarmee wordt een warmtebehandeling vaak verward?
Harden is niet spanningsarm gloeien: harden verhoogt hardheid en sterkte, spanningsarm gloeien vermindert de inwendige spanning en laat de hardheid nagenoeg ongemoeid. Hardheid is de eigenschap, harden het proces. En harden verandert niet per se het hele materiaal: bij oppervlakteharden blijft de kern taaier dan de laag.
Hoe zie je een warmtebehandeling in Blake?
Staat er een warmtebehandeling zoals harden op de tekening, dan verschijnt die in Blake als voorstel bij het onderdeel. Je bevestigt of corrigeert het voorstel; naam en tijdstip van die wijziging blijven zichtbaar. Besteed je het harden uit, dan wordt het een eigen calculatieregel met de prijs uit je bibliotheek voor uitbesteed werk, en zolang die prijs ontbreekt, blijft de regel open. Meer over calculatie.
Veelgestelde vragen
Waarom spanningsarm gloeien tussen voorfrezen en nafrezen?
Bij het voorfrezen gaat veel materiaal weg, waardoor inwendige spanningen vrijkomen en het deel kan kromtrekken. Gloeien na het voorfrezen laat die vervorming grotendeels gebeuren voor de maatbewerking. Het nafrezen brengt het deel dan op eindmaat, met minder kans dat die maten later verlopen.
Kan ik na het harden nog frezen?
Na harden tot een hoge hardheid meestal niet met conventioneel gereedschap; veredeld staal met matige hardheid wel. Hardfrezen en harddraaien met geschikte snijmaterialen zijn mogelijk, afhankelijk van hardheid, machine en tolerantie. Vaak volgt slijpen of draadvonken; doe zo veel mogelijk werk voor het harden.
Wat hoort er op de tekening te staan bij harden?
Het proces en de hardheid met een bereik, bijvoorbeeld 58 tot 62 HRC, en bij oppervlakteharden de hardheidsdiepte. Geef ook aan welke vlakken zacht moeten blijven en of de maten voor of na de behandeling gelden.