BegrippenSoort begrip: VakbegripGereedschapsbaan
Wat is een gereedschapsbaan?
Een gereedschapsbaan is het pad dat een referentiepunt van het gereedschap ten opzichte van het werkstuk aflegt, met aanloop, uitloop en ijlgangen.
Als referentiepunt geldt bijvoorbeeld de punt of het middelpunt van het gereedschap; bij 4- en 5-assig werk hoort ook de stand van de gereedschapsas bij de baan. Ze omvat de snijbewegingen, het in- en uitlopen, de verbindingsbewegingen tussen sneden en de ijlgangen. In CAM kiest de programmeur een strategie, zoals laag voor laag uitruimen, contourfrezen of een baan met constante aangrijping, en het pakket berekent daaruit de baan.
Waar hangt een gereedschapsbaan van af?
De vorm van de baan hangt af van de geometrie, het gereedschap, de snijwaarden en de strategie. Een binnenradius begrenst de freesdiameter; een kleine radius vraagt een kleinere frees en vaak een restbewerking. Bij nabewerken met een kogelfrees bepalen de baanafstand (stepover) en de kogelradius samen de hoogte van de ribbels tussen twee banen. Op een vlak geldt h ≈ ae² / (8 × R), met ae de baanafstand en R de kogelradius, beide in mm; op een gekromd vlak wijkt de ribbelhoogte daarvan af. Het is een schatting uit de geometrie, geen gemeten ruwheid. Hoe nauwkeurig de baan de vorm volgt, hangt ook af van de CAM-tolerantie: daarmee worden vrije vormen in korte rechte stukken opgedeeld, en ook bogen die niet als cirkelboog worden uitgeschreven.
Hoe werkt een gereedschapsbaan in de praktijk?
De lengte van de snijbanen gedeeld door de voeding geeft de hoofdtijd bij de geprogrammeerde voeding; de ijlgangen komen erbij met de ijlgangsnelheid. In krappe bochten haalt de machine die voeding vaak niet door acceleratie en de look-ahead van de besturing, zodat de werkelijke tijd langer kan zijn. Twee programmeurs kunnen voor dezelfde kamer twee banen maken die allebei goed zijn en toch minuten verschillen. Een calculatie zonder CAM schat de banen in plaats van ze door te rekenen; daar zit een groot deel van de onzekerheid in de bewerkingstijd. Een tijd uit CAM komt meestal pas na de offerte.
Waarmee wordt een gereedschapsbaan vaak verward?
Een gereedschapsbaan is geen NC-programma: de baan is de beweging, het programma de code die de besturing uitvoert, gemaakt door de postprocessor. Een baan is ook niet hetzelfde als een bewerking in het procesplan: één bewerking, zoals een kamer frezen, vraagt vaak meerdere banen voor voorbewerken, restmateriaal en nabewerken.
Veelgestelde vragen
Verandert een andere gereedschapsbaan de prijs?
Dat kan, via de tijd en het gereedschap. Een andere strategie voor dezelfde kamer kan minuten schelen in snijtijd en ijlgang en verandert de slijtage, zonder dat het onderdeel verandert. Daarom kan een CAM-tijd afwijken van de schatting in de calculatie.
Wat is het verschil tussen een snijbeweging en een ijlgang?
Bij een snijbeweging snijdt het gereedschap met de geprogrammeerde voeding. Een ijlgang (G0) is een verplaatsing zonder snijden met de ijlgangsnelheid van de machine; op sommige besturingen loopt die niet in een rechte lijn, wat telt bij de botsingscontrole.