BegrippenSoort begrip: VakbegripVacuümspannen
Wat is vacuümspannen?
Vacuümspannen is opspannen met onderdruk: de luchtdruk drukt het werkstuk op een tafel met afgedichte kanalen of een poreuze plaat.
Vacuümspannen is opspannen met onderdruk. Een tafel met kanalen en afdichtsnoer, of een poreuze plaat met een opofferplaat erop, is aangesloten op een vacuümpomp; de buitenlucht drukt het werkstuk tegen de tafel. Er drukken geen bekken op de rand, dus een dunne plaat wordt niet zijdelings ingeklemd. Het werkt op niet-poreus materiaal met een voldoende groot en vlak aanlegvlak, zoals aluminium, staal en kunststof.
Waar hangt vacuümspannen van af?
De houdkracht loodrecht op de tafel is het drukverschil maal het afgedichte oppervlak. Dat drukverschil kan niet groter worden dan de luchtdruk, ongeveer 1 bar of 10 N per cm², en is in de praktijk lager door lekkage en pompcapaciteit. Zijdelings houdt alleen de wrijving het werkstuk tegen de snijkrachten, tenzij aanslagen of pennen meehelpen. Wie veel doorfreest of kleine delen uitsnijdt, verliest afgedicht oppervlak en dus houdkracht. Een poreuze tafel vraagt een pomp met veel debiet, omdat er lucht door de opofferplaat lekt. Een krom aangeleverde plaat wordt tijdens het bewerken vlakgetrokken en kan na het lossen terugveren. Boven brede kanalen kan een dunne plaat iets inzakken, wat de dikte na het bewerken beïnvloedt.
Hoe werkt vacuümspannen in de praktijk?
Vacuüm kan insteltijd besparen en dunne, vlakke delen haalbaar maken zonder speciale mal. De grenzen bepalen de strategie: bij kleine delen of veel doorgaande contouren blijven tabs staan, gaat er een opofferplaat onder of wordt de volgorde zo gekozen dat het afgedichte oppervlak zo lang mogelijk heel blijft. Omdat de houdkracht beperkt is, liggen snedediepte en voeding vaak lager dan in een bankschroef, wat de bewerkingstijd kan verlengen. Voor zwaar voorbewerken is een andere opspanning soms sneller.
Waarmee wordt vacuümspannen vaak verward?
Vacuümspannen is geen magnetisch spannen: een magneetplaat werkt alleen op ferromagnetisch materiaal, vacuüm ook op aluminium, kunststof en austenitisch roestvast staal. Bij dik materiaal en goed contact houdt een magneetplaat met een veel hogere kracht per oppervlak; bij een dunne plaat of een luchtspleet valt die kracht sterk terug. Een magneetplaat kan bovendien restmagnetisme achterlaten.
Veelgestelde vragen
Waarom laat een deel los op de vacuümtafel?
Omdat het afgedichte oppervlak te klein wordt of er lekkage is, bijvoorbeeld als je kleine delen uit de plaat freest of een contour doorfreest. Ook een zijdelingse snijkracht groter dan de wrijving kan het deel verschuiven. Tabs, een opofferplaat, aanslagen of een andere volgorde helpen.
Kun je zwaar frezen op een vacuümtafel?
Beperkt. De houdkracht is begrensd door de luchtdruk en het afgedichte oppervlak, en zijdelings houdt alleen de wrijving. Bij veel materiaalafname is voorbewerken in een andere opspanning vaak sneller.
Blijft een plaat vlak na het vacuümspannen?
Niet per se. Tijdens het bewerken trekt het vacuüm de plaat tegen de tafel. Heeft de plaat restspanning of was hij krom, dan kan hij na het lossen terugveren. Meet de vlakheid daarom na het lossen.