BegrippenSoort begrip: VakbegripBewerkingstijd
Wat is bewerkingstijd?
Bewerkingstijd is de tijd dat de machine per stuk het programma uitvoert: verspanen plus ijlgangen en gereedschapswissels, zonder laden en lossen.
Ze bestaat uit de hoofdtijd, waarin het gereedschap daadwerkelijk verspaant, plus wat het programma daartussen doet: ijlgangen, gereedschapswissels en eventueel tasten. Laden, spannen en lossen vallen erbuiten; tel je die erbij, dan heb je de cyclustijd in de ruime betekenis die calculatie en planning gebruiken. Het woord wordt niet overal gelijk gebruikt: sommige werkplaatsen bedoelen er alleen de hoofdtijd mee, andere de hele tijd per bewerking. Noem in een calculatie welke afbakening je gebruikt.
Waar hangt de bewerkingstijd van af?
De hoofdtijd volgt per gang uit baanlengte en voedingssnelheid. Bij frezen is de voedingssnelheid de voeding per tand maal het aantal snijkanten maal het toerental, bij draaien de voeding per omwenteling maal het toerental. Het aantal gangen volgt uit snedediepte en snedebreedte. Welke snijwaarden haalbaar zijn, hangt af van materiaal, gereedschap, uitsteeklengte, stijfheid van werkstuk en opspanning en de vermogens- en toerentalgrenzen van de machine. Eisen kunnen de tijd verhogen zonder dat de vorm verandert: een lage ruwheid vraagt vaak een kleinere voeding bij het nabewerken, een dunne wand lichtere sneden.
Hoe werkt de bewerkingstijd in de praktijk?
Bij series weegt de bewerkingstijd vaak het zwaarst in de kostprijs. De machine is echter ook bezet tijdens laden, lossen en meten; reken je alleen bewerkingstijd maal machine-uurtarief, dan ontbreekt dat deel. Dezelfde kamer kost in roestvast staal 1.4404 meestal meer tijd dan in aluminium 6082, door lagere snijsnelheden en een kleiner verspaningsvolume per minuut. Vooraf berekend blijft het een schatting; een tijd uit CAM of van de machine is nauwkeuriger, maar geldt voor één bepaald programma.
Waarmee wordt de bewerkingstijd vaak verward?
Bewerkingstijd is geen cyclustijd: cyclustijd telt ook laden, spannen en lossen. Het is ook niet de hoofdtijd: hoofdtijd is alleen de tijd dat het gereedschap verspaant. En verspaanbaarheid beschrijft hoe een materiaal zich met gegeven gereedschap en omstandigheden laat verspanen; de bewerkingstijd is een van de gevolgen ervan.
Veelgestelde vragen
Waarom verschilt de bewerkingstijd per materiaal?
Omdat de haalbare snijsnelheid, voeding en snedediepte per materiaal verschillen. Roestvast staal, titanium en geharde staalsoorten vragen doorgaans lagere snijwaarden dan aluminium of automatenstaal, dus meer tijd voor hetzelfde volume.
Hoe schat je bewerkingstijd voordat er een programma is?
Uit het te verspanen volume en de kenmerken, met snijwaarden voor het materiaal en een toeslag voor ijlgangen en gereedschapswissels. Dat geeft een schatting; een CAM-berekening of een meting op de machine ligt dichter bij de werkelijkheid.