BegrippenSoort begrip: VakbegripTekening lezen
Wat houdt tekening lezen in?
Tekening lezen is het interpreteren van een technische tekening: de maten, toleranties, ruwheid, materiaal en nabehandeling die het onderdeel vastleggen.
Het doel is een set eenduidige eisen aan het onderdeel. Het werk omvat de aanzichten en doorsneden, de maten met hun toleranties, de vorm-, richtings-, plaats- en slingertoleranties met hun referenties waar die van toepassing zijn, de ruwheidsaanduidingen, de schroefdraden, de algemene notities en de gegevens in het titelblok: materiaal, algemene tolerantie, nabehandeling, revisie en projectiemethode. Een voorbeeld: EN AW-6082 T6, ISO 2768-mK, algemeen Ra 3,2 µm met Ra 1,6 µm op een lagerzitting, zwart anodiseren en acht keer M6-6H. Een persoon kan de tekening lezen of software kan er waarden uit halen; in beide gevallen is de uitkomst een interpretatie die je aan de tekening toetst.
Welke normen bepalen hoe je een tekening leest?
Een tekening is pas eenduidig te lezen samen met de normen waarnaar hij verwijst, meestal in of bij het titelblok. Voor ISO-tekeningen zijn dat onder meer ISO 128 voor de weergave, ISO 129-1 voor de maatvoering, ISO 1101 voor vorm- en plaatstoleranties, ISO 2768 voor algemene toleranties en ISO 5456-2 voor de projectiemethode. Een aanduiding als ISO 2768-mK combineert de klasse voor lengte- en hoekmaten (deel 1) met die voor vorm- en plaatstoleranties (deel 2). Volgens ISO 8015:2011 geldt het onafhankelijkheidsprincipe zodra een tekening naar een ISO GPS-norm verwijst, tenzij er iets anders is aangegeven, bijvoorbeeld met de envelopvoorwaarde Ⓔ of een toevoeging -E achter de ISO 2768-klasse. Op een oudere tekening zonder verwijzing naar ISO 8015 kan een nationale envelopregel bedoeld zijn. Een tekening volgens ASME Y14.5 gaat standaard uit van de envelopregel (Rule #1). Dezelfde maat kan dus per norm een andere eis betekenen.
Hoe werkt ‘tekening lezen’ in de praktijk?
Bij een aanvraag bepaalt het lezen van de tekening welke eisen de route sturen. Materiaalsoort en -toestand bepalen het uitgangsmateriaal en, samen met gereedschap en machine, de snijwaarden. Krappe maattoleranties en geometrische toleranties kunnen een extra nabewerking, een andere opspanvolgorde of een meting op een coördinatenmeetmachine vragen. Een lage ruwheidswaarde kan in de laatste gang haalbaar zijn of slijpen of polijsten vragen; dat hangt af van proces, machine, gereedschap en materiaal. Een nabehandeling is vaak een uitbestede stap met een eigen levertijd. Schroefdraad kan getapt, gefreesd, gedraaid of gerold worden. Het 3D-model geeft de vorm; tenzij het model PMI draagt, staan de eisen op de tekening en in de documenten waarnaar die verwijst, zoals een klantnorm of inkoopspecificatie.
Waarmee wordt ‘tekening lezen’ vaak verward?
Tekening lezen is geen featureherkenning: die vindt kenmerken zoals boringen, kamers en sleuven in de geometrie van het 3D-model, de tekening legt de eisen aan die kenmerken vast. Het is ook geen OCR: OCR zet tekens om in tekst, lezen is die tekst in samenhang interpreteren, zodat ⌀12 H7 een boring met een tolerantieklasse is en geen reeks losse tekens.
Hoe zie je ‘tekening lezen’ in Blake?
In Blake staan materiaal, toleranties, ruwheid, nabehandeling en schroefdraad uit de tekening als voorstel bij het onderdeel. Je bevestigt of corrigeert iedere waarde aan de hand van de tekening; wie dat deed en wanneer blijft zichtbaar, met een toelichting als je die geeft. Meer over aanvragen.
Veelgestelde vragen
Wat als de tekening een scan is of slecht leesbaar is?
Dan is een leesfout waarschijnlijker, voor mens en software. Controleer de waarden extra zorgvuldig, vooral decimalen, toleranties en schroefdraadaanduidingen, en vraag bij twijfel een betere versie of het oorspronkelijke bestand op.
Heb ik naast de tekening ook het 3D-model nodig?
Meestal wel. Het model geeft de vorm en vaak maten die de tekening weglaat; de tekening geeft toleranties, ruwheid, materiaal en nabehandeling. Welke van de twee leidend is bij een tegenspraak, hoort in de aanvraag of de inkoopvoorwaarden vast te liggen.
Waarom staan uitgelezen waarden eerst als voorstel klaar?
Omdat lezen interpreteren is en een fout in een eis doorwerkt in route en prijs. Een voorstel laat zien wat er is uitgelezen en wacht tot iemand het aan de hand van de tekening bevestigt of corrigeert.