BegrippenSoort begrip: VakbegripKotteren
Wat is kotteren?
Kotteren brengt een gat op maat met een instelbaar gereedschap met één snijkant, waarbij het gat de spilas volgt en niet het voorgeboorde gat.
Kotteren is het nabewerken van een gat met een kotterbaar of kotterkop waarvan de ene snijkant op een instelbare afstand van het hart staat. Op een freesmachine of bewerkingscentrum draait de kotterkop in de spil; met een fijnkotterkop stel je de diameter in zeer kleine stappen bij. Omdat het gat de as van de spil volgt en niet het voorgeboorde gat, kan kotteren ook positie en rechtheid corrigeren, binnen de overmaat die er is. Hetzelfde werk op de draaibank heet binnendraaien.
Wat begrenst de nauwkeurigheid bij kotteren?
De haalbare maat, rondheid en wand hangen af van de stijfheid van de kotterbaar, de verhouding tussen uitsteeklengte en diameter, de snijwaarden, het materiaal en de temperatuur van werkstuk en machine. Een lange, slanke baar kan doorbuigen of gaan trillen; een gedempte baar rekt die grens op. Voor lagerboringen in grote delen bestaat de horizontale kotterbank, een machine die voor dit werk gebouwd is. Of de positie te corrigeren is, hangt af van de overmaat: het voorgeboorde gat moet zo ver binnen de eindmaat liggen dat de snijkant rondom snijdt.
Hoe werkt kotteren in de praktijk?
Kotteren duurt per gat meestal langer dan ruimen: één snijkant, een lage voeding voor een goede wand, en bij een nieuwe maat vaak een proefsnede met meten voordat je op maat gaat. Dat instellen weegt zwaar bij een enkelstuk; wat het per stuk in een serie weegt, hangt af van hoe je het in je calculatie verdeelt. Daar staat tegenover dat je een positietolerantie tussen lagerboringen of een maat buiten de standaardruimers haalt zonder speciaal gereedschap. Meten in de machine met een taster kan de proefsnede korter maken.
Waarmee wordt kotteren vaak verward?
In het Nederlands is een boring het gat in het deel; kotteren is één manier om dat gat op maat te maken. In het Engels is boring juist de bewerking en heet het gat een hole of bore, wat in een offerte tussen twee talen verwarring kan geven. Kotteren is ook geen ruimen: een ruimer heeft een vaste maat en volgt het gat dat er al is.
Hoe zie je kotteren in Blake?
De positietolerantie en de tolerantieklasse van een lagerboring komen in Blake als voorstel uit de tekening binnen; je bevestigt of corrigeert ze. De bewerkingstijd is gemarkeerd als schatting. Duurt het kotteren langer, dan corrigeer je de regel met een reden en blijft de vorige waarde bewaard. Meer over calculatie.
Veelgestelde vragen
Wanneer kotter je in plaats van te ruimen?
Als de positie of de rechtheid van het gat krap is, als er geen ruimer op die maat is, of bij grote diameters. Een ruimer volgt het voorgeboorde gat; een kotterkop volgt de spil en zet het gat op de plek die het programma aangeeft.
Waarom kost kotteren meer tijd dan ruimen?
Een kotterkop snijdt met één snijkant, met een lage voeding voor een gladde wand, en bij een nieuwe maat maak je vaak een proefsnede, meet je en stel je de kop bij. Over een serie weegt dat instellen per stuk minder dan bij een enkelstuk.