BegrippenSoort begrip: VakbegripKlauwplaat en spantang
Wat zijn klauwplaten en spantangen?
Klauwplaat en spantang zijn de twee gangbare spanmiddelen op een draaispil: bekken die radiaal klemmen, of een gesleufde bus die het werkstuk rondom omsluit.
Een klauwplaat is een spanmiddel op de draaispil met bekken die radiaal naar het werkstuk bewegen. De gangbare zelfcentrerende klauwplaat heeft drie bekken die tegelijk bewegen; er zijn ook twee-, vier- en zesbekkige uitvoeringen, en vierbekkige met onafhankelijk stelbare bekken voor excentrisch of onregelmatig werk. Op CNC-draaibanken is de klauwplaat meestal krachtbediend, vaak hydraulisch. Een spantang is een gesleufde bus met een conus die in een tangkop wordt getrokken of geduwd en het werkstuk rondom klemt. Een tang heeft per maat een klein klembereik, maar centreert nauwkeurig en klemt over een groot deel van de omtrek.
Welke nauwkeurigheid halen klauwplaat en spantang?
Welke maten je haalt, hangt af van het spanmiddel, de bekken, de spankracht en het werkstuk. De centreernauwkeurigheid van een klauwplaat met harde bekken is beperkt en verschilt van keer tot keer; zachte bekken die in de klauwplaat onder spankracht zijn uitgedraaid, of een spantang, geven doorgaans een kleinere slingering. Drie bekken kunnen een dunwandige ring driehoekig vervormen; na het lossen veert die terug en is het deel niet meer rond. Meer bekken, segmentbekken of een tang verdelen de kracht beter. Bij uitwendig spannen verlaagt de middelpuntvliedende kracht op de bekken bij hoge toerentallen de effectieve spankracht, en zware zachte bekken versterken dat. Een klauwplaat heeft daarom een opgegeven maximaal toerental.
Hoe werken klauwplaat en spantang in de praktijk?
De keuze heeft invloed op insteltijd, herhaalbaarheid en het risico op afdrukken. Een klauwplaat met harde bekken is snel om te bouwen voor wisselende diameters en enkelstuks, maar kan afdrukken achterlaten op een bewerkt vlak. Een spantang is gangbaar bij stafwerk, op langdraaiers en bij kleine diameters in series; per stafdiameter heb je doorgaans een eigen tang nodig. Bij een tweede opspanning met een krappe slingertolerantie of coaxialiteitseis tussen voor- en achterkant bepaalt het spanmiddel mede of je de eis haalt zonder nabewerking.
Waarmee worden klauwplaat en spantang vaak verward?
Een zelfcentrerende klauwplaat is geen vierbekkige klauwplaat met onafhankelijke bekken: die stel je per bek en centreert dus niet vanzelf. Een planschijf is een vlakke schijf waarop je het werkstuk met klemmen of hoekstukken vastzet, al heet een grote klauwplaat met losse bekken in sommige werkplaatsen ook zo. En een spantang voor het werkstuk is iets anders dan een gereedschapstang in een freesspil: het principe is gelijk, de functie verschilt.
Veelgestelde vragen
Wanneer kies je een spantang in plaats van een klauwplaat?
Bij stafwerk, kleine diameters en series waar centreren, snel wisselen en een rondom verdeelde klemkracht tellen. Een klauwplaat is handiger bij wisselende of grotere diameters, korte series en ruw uitgangsmateriaal dat buiten het klembereik van een tang valt.
Bepaalt het spanmiddel de slingering?
Mede, vooral bij een tweede opspanning. Een tang of in de klauwplaat uitgedraaide zachte bekken geven doorgaans een kleinere slingering dan harde bekken. Ook de machine, het werkstuk en de spankracht spelen mee.
Waarom vervormt een dunne ring in een driebekkige klauwplaat?
Omdat drie bekken de kracht op drie punten aanbrengen. De ring wordt driehoekig ingedrukt, in die toestand rond gedraaid en veert na het lossen terug. Meer bekken, segmentbekken, een tang of een lagere spankracht beperken dat.