BegrippenSoort begrip: VakbegripSlingering en totale slingering
Wat zijn slingering en totale slingering?
Slingering begrenst hoeveel een oppervlak mag afwijken terwijl het onderdeel om zijn datumas draait; totale slingering doet dat over het hele oppervlak.
In ISO 1101 is slingering een tolerantie ten opzichte van een datumas, aangeduid met ↗ voor slingering en ⌰ voor totale slingering. Bij radiale slingering moet het oppervlak in elke doorsnede haaks op de as tussen twee concentrische cirkels rond de datumas liggen, waarvan de stralen de tolerantiewaarde verschillen. Axiale slingering doet hetzelfde op een vlakke kant, per cilindrische doorsnede rond de as. Totale slingering legt één zone over het hele oppervlak: twee coaxiale cilinders bij radiaal, twee evenwijdige vlakken haaks op de as bij axiaal. In de werkplaats heet het ook slag. De eis omvat vorm en ligging samen.
Wat zegt de norm over slingering en totale slingering?
ISO 1101 beschrijft zones en symbolen, ISO 5459 de datumas; vaak is dat een gemeenschappelijke datum A-B over twee lagerzittingen. ASME Y14.5 kent dezelfde twee soorten, als circular runout en total runout. Totale axiale slingering geeft dezelfde zone als haaksheid van dat vlak op de datumas. Gewone axiale slingering is ruimer: ze geldt per cirkel en vangt bijvoorbeeld een licht holle of bolle kant niet volledig. Op een kegel of ander gekromd rotatievlak geldt slingering haaks op het oppervlak, tenzij de tekening een richting opgeeft. Bij gewone slingering is de waarde de grootste toegestane uitslag van de meetklok over één omwenteling per doorsnede, bij totale slingering over het hele oppervlak zonder tussentijds nulstellen.
Hoe werken slingering en totale slingering in de praktijk?
Bij draaiwerk stuurt een krappe slingering vaak de manier van spannen. Diameters die in één spanning afkomen, slingeren weinig ten opzichte van elkaar. Moet het werkstuk om, dan telt de spanafwijking mee: een standaard drieklauwplaat herhaalt voor een krappe waarde vaak niet nauwkeurig genoeg, en zachte bekken die je op maat uitdraait, een spantang, uitklokken of draaien tussen centers liggen dan meer voor de hand. Harden kan vervorming geven; slijpen tussen centers na het harden is dan een gangbare laatste stap. Je meet met een meetklok tussen centers of in V-blokken, of op een coördinatenmeetmachine, met de datum vastgelegd zoals de tekening voorschrijft.
Waarmee worden slingering en totale slingering vaak verward?
Totale slingering is geen cilindriciteit: cilindriciteit is een vormtolerantie zonder datum, totale radiale slingering neemt ook de ligging ten opzichte van de datumas mee. Slingering is ook geen coaxialiteit: in de uitslag zitten vorm en ligging samen, dus ook een ovale diameter op een zuivere as slingert.
Hoe zie je slingering en totale slingering in Blake?
In Blake staan draaien, draaifrezen en instellen als aparte regels in de calculatie, met de opspanningen die je per route invoert en accepteert. Wordt het slijpen tussen centers uitbesteed, dan staat het als aparte regel uit je bibliotheek van uitbestede bewerkingen in de calculatie; zonder prijs blijft die regel open. Het resultaat is gemarkeerd als schatting. Meer over draaien.
Veelgestelde vragen
Hoe meet je slingering op een gedraaid deel?
Leg de datumdiameters in V-blokken, of span tussen centers als die de datum vormen, en lees een meetklok over één omwenteling af: hoogste min laagste uitslag. Voor totale slingering schuif je de meetklok evenwijdig aan de datumas over het hele oppervlak, zonder nulstellen.
Haalt een drieklauwplaat een krappe slingering?
Na het omspannen vaak niet: een standaard drieklauwplaat herhaalt daarvoor meestal te grof. Zachte, op maat uitgedraaide bekken, een spantang, uitklokken of tussen centers draaien zijn dan betere keuzes. In één spanning afmaken vermijdt de spanafwijking.
Wat betekent slingering op een vlakke kant?
Axiale slingering: de meetklok staat tegen de kant terwijl het deel draait, en vangt een kant die scheef of golvend op de as staat. Gemeten over de hele kant, als totale axiale slingering, komt de zone overeen met haaksheid op die as bij dezelfde waarde.