BegrippenSoort begrip: VakbegripKanten
Wat is kanten?
Kanten is het blijvend buigen van plaat langs een rechte lijn op een kantbank, met een stempel die de plaat in een matrijs drukt.
Het bovengereedschap heet stempel of mes; het ondergereedschap is meestal een V-matrijs. Eén buiging heet in de werkplaats een zet. Bij luchtbuigen, de gangbaarste methode, raakt de plaat de matrijs alleen op de schouders en de stempel in het midden, en bepaalt de indringdiepte de hoek. Bij nastampen en munten drukt de stempel de plaat volledig in de matrijs; dat vraagt meer kracht en een gereedschap per hoek.
Waar hangen hoek en radius bij kanten van af?
Na het lossen veert de plaat terug. Hoeveel hangt af van de vloeigrens van het materiaal, de dikte, de verhouding tussen binnenradius en dikte en de matrijsopening; hogesterktestaal en roestvast staal veren meer terug dan zacht staal. Een hoekmeting op de kantbank of een correctie in het programma vangt dat op. Bij luchtbuigen volgt de binnenradius vooral uit de matrijsopening en het materiaal; is de stempelradius groter, dan bepaalt die de radius. De matrijsopening bepaalt ook de minimale flenslengte. De zetvolgorde bepaalt of een latere zet nog te maken is zonder dat het deel tegen gereedschap of machine stoot. Een zetlijn dwars op de walsrichting verkleint de kans op scheuren.
Hoe werkt kanten in de praktijk?
De tijd volgt uit het aantal zetten, het aantal keren dat het deel gedraaid of gekeerd moet worden en, bij grote of zware delen, het hanteren. Bij handbediening is dat werk per zet; een robotcel verschuift de verhouding tussen insteltijd en stuktijd. Elke andere combinatie van stempel en matrijs vraagt ombouwen, en het eerste stuk wordt meestal gemeten en bijgesteld. Hoe je die insteltijd over een serie verdeelt, is een calculatieafspraak; bij een enkelstuk met veel zetten kan het instellen langer duren dan het kanten zelf.
Waarmee wordt kanten vaak verward?
Kanten is geen walsen: walsen buigt plaat tussen rollen tot een doorlopende ronding, kanten maakt een hoek langs een rechte lijn. En kanten is niet het snijden van de uitslag: snijden gaat voor, en een fout in de uitslag herstel je bij het kanten meestal niet meer.
Veelgestelde vragen
Waarom doet de volgorde van het kanten ertoe?
Omdat een zet die al gemaakt is in de weg kan zitten bij de volgende: het deel past niet meer over de stempel, tegen de aanslag of in de machine. De zetvolgorde bepaal je daarom liefst vóór het snijden; ze kan een ander gereedschap vragen.
Waarom klopt de hoek niet direct na het kanten?
Door terugvering: na het lossen veert de plaat een stuk terug, afhankelijk van materiaal, dikte, radius en matrijsopening. Je vangt dat op met een hoekmeting op de machine of een correctie in het programma, en daarom wordt het eerste stuk gemeten.
Wat bepaalt de prijs van kanten?
Het aantal zetten en keringen, het hanteren van het deel en de insteltijd per gereedschapscombinatie en voor het eerste stuk. Hoe zwaar het instellen per stuk weegt, hangt af van de seriegrootte en hoe je het in je calculatie verdeelt.