BegrippenSoort begrip: VakbegripLassen (TIG, MIG/MAG)
Wat is lassen?
Lassen verbindt metalen delen door ze plaatselijk te smelten, meestal met toevoegmateriaal; TIG en MIG/MAG zijn booglasprocessen onder beschermgas.
Het basismateriaal smelt in de naad, en na het stollen vormen de delen één geheel. TIG last met een niet-afsmeltende wolfraamelektrode onder een inert gas; het toevoegmateriaal komt er apart bij, of je last zonder. Het proces is beheerst en schoon en geschikt voor dun materiaal, roestvast staal, aluminium en zichtwerk. Bij MIG en MAG is de lasdraad zelf de afsmeltende elektrode, die van een rol door de toorts wordt gevoerd. MIG gebruikt een inert gas, bijvoorbeeld voor aluminium; MAG een actief gasmengsel, voor staal. Beide zetten meer lasmetaal per uur af dan TIG.
Waar hangt de keuze van het lasproces van af?
Welk proces past, hangt af van materiaal, dikte, naadvorm, laspositie, bereikbaarheid, gevraagd uiterlijk en de hoeveelheid lasmetaal. De warmte-inbreng laat het deel krimpen en kromtrekken en laat restspanningen achter; lasvolgorde, hechten, een lasmal en voorspannen beperken dat, maar heffen het niet op. Bij roestvast staal ontstaan aanloopkleuren die de corrosiebestendigheid verlagen tot ze verwijderd zijn. Bij sommige staalsoorten en diktes is voorwarmen nodig om scheuren te voorkomen.
Wat zegt de norm over lassen?
Lassen staan op de tekening als symbool volgens ISO 2553, met naadvorm, afmeting en eventueel procesnummer. Bij een hoeklas is de a-maat de keelhoogte en de z-maat de beenlengte; de letter voor de waarde zegt welke bedoeld is. De procesnummers komen uit ISO 4063, bijvoorbeeld 141 voor TIG, 131 voor MIG en 135 voor MAG met massieve lasdraad. ISO 5817 legt kwaliteitsniveaus B, C en D vast voor onvolkomenheden in smeltlassen in staal, nikkel en titanium, met B als strengste; voor aluminium geldt ISO 10042. Voor dragende staal- en aluminiumconstructies geldt EN 1090; welke eisen aan lascoördinatie, gekwalificeerde lassers en lasmethoden gelden, hangt af van de uitvoeringsklasse.
Hoe werkt lassen in de praktijk?
Een lasregel in de calculatie bestaat uit meer dan lasmeters: naadvoorbereiding zoals afschuinen, hechten in een mal, het lassen zelf, richten en vaak nabewerken. Passingen, boringen en aanlegvlakken met een krappe tolerantie worden meestal na het lassen bewerkt, in een eigen opspanning. Bij roestvast staal kunnen beitsen en passiveren volgen. Een constructie onder EN 1090 vraagt bovendien documentatie en kwalificaties die tijd kosten. Hoeveel elke post weegt, verschilt per constructie en per werkplaats.
Waarmee wordt lassen vaak verward?
TIG is niet hetzelfde als MIG: TIG gebruikt een elektrode die niet afsmelt en is langzamer, bij MIG en MAG smelt de lasdraad af en leg je sneller lasmetaal neer. En lassen is geen solderen: bij solderen smelt alleen het soldeer, het basismateriaal niet.
Veelgestelde vragen
Wanneer las je TIG en wanneer MIG/MAG?
TIG bij dun materiaal, roestvast staal, aluminium en lassen die in het zicht blijven; het is langzamer en vraagt vakmanschap. MIG/MAG bij dikker staal en lange naden, vanwege de hogere neersmelt. Materiaal, laspositie en uiterlijk bepalen mee.
Waarom moet een gelast deel vaak nog gefreesd worden?
Omdat de warmte van het lassen het deel laat krimpen en kromtrekken. Krap getolereerde passingen, boringen en aanlegvlakken bewerk je daarom na het lassen, in een eigen opspanning; soms wordt het deel eerst spanningsarm gegloeid.
Wat is de a-maat van een hoeklas?
De keelhoogte: de hoogte van de grootste gelijkbenige driehoek die in de doorsnede van de hoeklas past. Op de tekening staat de letter a voor de waarde, volgens ISO 2553; de letter z geeft de beenlengte.