BegrippenSoort begrip: VakbegripLijmen (2K, UV)
Wat is lijmen?
Lijmen is het verbinden van onderdelen met een lijm die uithardt, zoals tweecomponenten- of UV-lijm, in plaats van met bouten, lassen of persen.
De lijmlaag hardt tussen de vlakken uit en brengt daar de kracht over, zonder dat de delen zelf smelten. Tweecomponentenlijmen, zoals epoxy, polyurethaan en methacrylaat, harden uit door een chemische reactie na het mengen. UV-lijmen harden uit onder licht van de juiste golflengte. Daarnaast zijn er onder meer cyanoacrylaten voor kleine verbindingen, anaerobe lijmen voor het borgen van schroefdraad en het vastzetten van asverbindingen, en warmtehardende eencomponentenlijmen.
Waar hangt lijmen van af?
De sterkte van een lijmverbinding wordt begrensd door de hechting aan beide vlakken, de sterkte van de lijm zelf en die van de delen. De hechting hangt af van reinheid, ruwheid en oppervlakte-energie: ontvetten, opruwen of stralen en soms een primer, plasma- of vlambehandeling horen bij de voorbereiding. Kunststoffen met een lage oppervlakte-energie, zoals PE, PP en PTFE, zijn zonder voorbehandeling of een lijm die daarvoor gemaakt is nauwelijks te lijmen. Een lijmnaad draagt afschuiving goed en pel- en splijtbelasting slecht, dus het ontwerp van de naad, met overlap en een beheerste lijmlaagdikte, bepaalt de sterkte mee. UV-lijm vraagt dat het licht de lijm bereikt; voor ondoorzichtige delen bestaan lijmen met een tweede uithardingsmechanisme.
Hoe werkt lijmen in de praktijk?
Lijmen bestaat uit meerdere stappen: voorbehandelen, doseren, positioneren, fixeren tijdens het uitharden en controleren. Tussen handvastheid en volledige uitharding kan veel tijd zitten, afhankelijk van lijm en temperatuur, en die tijd telt in de doorlooptijd. Bij series kan een eenvoudige lijmmal de positie vastleggen en de tijd per stuk verlagen. Lijmen wordt vaak als eigen post gerekend, los van het verspanen, omdat de tijd meegaat met het aantal verbindingen en de uithardtijd, niet met de bewerkingstijd.
Waarmee wordt lijmen vaak verward?
Lijmen is geen lassen: bij lassen smelt het materiaal van de delen zelf, bij lijmen blijft het intact en draagt de lijmlaag de kracht. Kunststoflassen, ook ultrasoon, valt onder lassen. En lijmen is geen afdichten: een kit of vloeibare pakking dicht een naad af, maar is niet in de eerste plaats ontworpen om kracht over te brengen.
Hoe zie je lijmen in Blake?
In Blake reken je een samenstelling als één geheel: de gemaakte delen, de inkoopdelen en het eigen werk aan de samenstelling als aparte regels die samen optellen. De tijd voor dat eigen werk, zoals lijmen, vul je zelf in. De uitkomst staat gemarkeerd als schatting. Meer over calculatie.
Veelgestelde vragen
Waarom laat een lijmverbinding soms los?
Meestal door onvoldoende voorbehandeling, een vervuild of te glad oppervlak, de verkeerde lijm voor het materiaal, te kort of te koud uitharden, of een naad die op pellen wordt belast. PE, PP en PTFE vragen een voorbehandeling of een lijm die daarvoor gemaakt is.
Wanneer kies je UV-lijm boven tweecomponentenlijm?
Als het licht de lijm kan bereiken, zoals bij een doorzichtig venster, en je snel verder wilt werken. Voor ondoorzichtige delen of zwaar belaste verbindingen ligt een tweecomponentenlijm of een lijm met een tweede uithardingsmechanisme meer voor de hand.
Hoe reken je lijmen in de prijs?
Als eigen post met tijd voor voorbehandelen, doseren, positioneren en controleren, de lijm als verbruiksmateriaal en de uithardtijd in de doorlooptijd. Een lijmmal is een eenmalige post voor de serie.