BegrippenSoort begrip: Norm en conventieSteekproefcontrole (AQL)
Wat is een steekproefcontrole?
Steekproefcontrole is een deel van een partij keuren volgens een vast steekproefplan en op grond daarvan de hele partij aannemen of afwijzen.
Bij steekproefcontrole keur je niet elk stuk, maar een steekproef uit de partij. Een steekproefplan legt vast hoeveel stuks je keurt en bij hoeveel afgekeurde stuks de partij nog wordt aangenomen: het acceptatiegetal. AQL staat voor acceptance quality limit, vroeger acceptable quality level, de grens van het procesgemiddelde dat bij een doorlopende reeks partijen nog als aanvaardbaar geldt. De AQL is een parameter van het plan, geen percentage afkeur dat je mag leveren. Steekproeven op attributen tellen goed en fout; steekproeven op variabelen werken met meetwaarden.
Wat zegt de norm over een steekproefcontrole?
De gangbare tabellen voor keuren op attributen staan in ISO 2859-1, bedoeld voor een doorlopende reeks partijen. Partijgrootte en keuringsniveau geven een codeletter; codeletter en AQL geven de steekproefgrootte en het acceptatiegetal. In de veelgebruikte tabellen hoort bij een partij van 500 stuks op het algemene keuringsniveau II, met een enkelvoudige steekproef en normale keuring, codeletter H en daarmee een steekproef van 50 stuks; bij sommige AQL-waarden verwijst de tabel naar een ander plan. De norm kent ook regels om over te schakelen naar verscherpte of verminderde keuring. Voor een losse partij is ISO 2859-2 bedoeld, voor keuren op meetwaarden de reeks ISO 3951. Welk plan geldt, spreek je af met de klant.
Hoe werkt een steekproefcontrole in de praktijk?
De klant schrijft meestal het plan voor: de norm, het keuringsniveau en de AQL, soms per kenmerk of per klasse van afwijkingen. Sommige klanten eisen een plan met acceptatiegetal nul: één afgekeurd stuk in de steekproef en de partij wordt afgewezen of gesorteerd. De meettijd per partij is ongeveer de steekproefgrootte maal de meettijd per stuk. Omdat de steekproef langzamer groeit dan de partij, daalt de meettijd per geleverd stuk bij grotere partijen. Wordt een partij afgewezen, dan moet je vaak alsnog elk stuk keuren of sorteren; dat risico hoort in de afweging.
Waarmee wordt een steekproefcontrole vaak verward?
Steekproefcontrole is geen statistische procesbeheersing (SPC): SPC volgt het proces tijdens de productie om verloop vroeg te zien, een steekproefplan beoordeelt een partij achteraf. Het is ook geen procescapabiliteit: Cpk zegt hoe goed een proces binnen de tolerantie past, een steekproef alleen of een partij wordt aangenomen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel stuks moet ik keuren bij een steekproef?
Dat volgt uit het plan dat de klant voorschrijft. Partijgrootte, keuringsniveau en AQL bepalen via de tabellen van ISO 2859-1 de steekproefgrootte en het acceptatiegetal. Vraag die drie gegevens na voordat je de meettijd calculeert.
Wat betekent AQL 1,0 op een inkooporder?
Dat het steekproefplan is ingericht op een procesgemiddelde van 1 procent afwijkende stuks als grens van het aanvaardbare. Het is geen vrijbrief om 1 procent foute stukken te leveren; afkeur die je vindt, blijft afkeur.