BegrippenSoort begrip: Kostprijs en economieShould-cost
Wat is should-cost?
Should-cost is een bottom-up schatting van wat een onderdeel bij efficiënte productie zou moeten kosten, meestal gemaakt door of voor de inkopende partij.
Waar een prijsvergelijking alleen naar eerdere prijzen kijkt, rekent should-cost de afzonderlijke kostenelementen door: materiaal, bewerkingen, instellen en uitbesteding. Meestal wordt de analyse aan inkoopzijde gemaakt, vaak door een calculator of cost engineer van de klant, om offertes te toetsen, leveranciers te vergelijken of een ontwerp op kosten te sturen. De uitkomst is meestal een prijs: de geraamde kosten plus aangenomen opslagen voor algemene kosten en winst. Het blijft een voorcalculatie, geen werkelijke kostprijs.
Waar hangt should-cost van af?
Een should-cost-model rekent met materiaal, proces- en insteltijden per bewerking, machine- en loontarieven, uitval, nabehandeling en opslagen. De tijden komen uit een parametrisch model, uit vergelijkbare onderdelen of uit een procesplan van de opsteller zelf. Hoe de uitkomst uitvalt, hangt af van de aannames: machineklasse, route en opspanningen, seriegrootte, de verdeling van de insteltijd over de serie, of het materiaal op netto- of brutomaat is gerekend en tegen welke prijs, en de tarieven in de regio. Een model kan posten weglaten, zoals meten, programmeren of een eerstestukcontrole, en het kan ook uitgaan van een efficiëntere route dan de jouwe.
Hoe werkt should-cost in de praktijk?
Een should-cost-analyse komt meestal op tafel tijdens de prijsonderhandeling, naast je offerte. Een verschil bespreek je het makkelijkst als je je eigen prijs per post kunt onderbouwen. Vaak ligt het verschil in de aannames, zoals de seriegrootte, een extra opspanning voor een schuine boring, meettijd voor krappe plaatstoleranties of een uitbestede nabehandeling. Soms laat het model een betere route zien. Een deel van het verschil kan ook voortkomen uit keuzes die de klant zelf kan bijstellen, zoals een ruimere tolerantie of een groter aantal.
Waarmee wordt should-cost vaak verward?
Should-cost is geen doelprijs: de doelprijs is het bedrag waar de klant op wil uitkomen, en dat kan uit een budget, de prijs van de huidige leverancier of een should-cost-analyse komen. Het is ook niet je eigen kostprijsopbouw: die rekent met jouw machines, route en tarieven, should-cost met de aannames van wie het model maakt. En het is geen nacalculatie: should-cost raamt vooraf, de nacalculatie zet achteraf de werkelijke uren en kosten naast de voorcalculatie.
Hoe zie je should-cost in Blake?
Voor frees- en draaidelen bestaat de kostprijsschatting in Blake uit aparte regels voor materiaal, verspanen, nabehandeling, instellen en programmeren, per stuk en per serie, met je eigen uurtarief per machine en uitbestede bewerkingen als eigen regel. De uitkomst is als schatting gemarkeerd. Zo leg je een should-cost-analyse post voor post naast je eigen opbouw. Pas je een calculatieregel aan, dan leg je de reden vast; een herziene prijs wordt een nieuwe offerteversie. Meer over calculatie.
Veelgestelde vragen
Hoe reageer ik op een should-cost-analyse van mijn klant?
Leg de analyse per post naast je kostprijsopbouw en zoek waar de aannames uiteenlopen: seriegrootte, route, opspanningen, materiaal, meettijd, uitbesteding. Onderbouw de posten waar je hoger uitkomt. Is de route uit het model in je werkplaats haalbaar, herzie dan route en prijs.
Waarom is de should-cost-prijs vaak lager dan mijn offerte?
Meestal gaat het model dan uit van een grotere serie, een efficiëntere route, lagere tarieven of lagere opslagen, of laat het posten als meten en programmeren weg. Juist bij kleine series en krappe toleranties kunnen die posten zwaar wegen.
Moet ik mijn kostprijsopbouw met de klant delen?
Dat kies je zelf, tenzij je contractueel een open calculatie (open book) hebt afgesproken. Tijden en bedragen per bewerking verraden samen je uurtarief, dus kies welke van de twee je deelt. Een opbouw per post maakt het gesprek vaak zakelijker dan een totaalprijs.