BegrippenSoort begrip: VakbegripMES
Wat is MES?
Een MES is software die de uitvoering op de werkvloer stuurt en vastlegt: welke order op welke machine draait, hoe lang en met welk resultaat.
MES staat voor manufacturing execution system. Het systeem geeft werkorders vrij aan werkplekken, legt per bewerking start, stop, stilstand, aantallen en afkeur vast en houdt bij welk materiaal en welke revisie in een order zijn gebruikt. Het staat tussen het ERP, dat orders plant en administreert, en de machines met hun besturingen. De gegevens komen uit meldingen van de operator, uit machinesignalen of uit beide.
Waar komen de tijden in een MES vandaan?
Een tijd in het MES is zo betrouwbaar als de bron ervan. Een operatormelding meet de tijd tussen aanmelden en afmelden, inclusief wachten, meten en onderbrekingen als die niet apart worden geboekt; een vergeten afmelding geeft een te lange tijd. Een machinesignaal, zoals spil aan of programma actief, legt nauwkeuriger vast wanneer de machine draait, maar meet iets anders dan een cyclustijd: laden, lossen en meten buiten het programma vallen erbuiten, een opwarmprogramma of inlopen met verlaagde override valt erbinnen. Het zegt ook niet welke order of bewerking draaide zolang het niet aan de werkorder is gekoppeld. Het referentiemodel ISA-95 (IEC 62264) plaatst MES-functies op het niveau tussen bedrijfsplanning en procesbesturing; het beschrijft functies en gegevensstromen, geen verplichte inrichting.
Hoe werkt een MES in de praktijk?
Met geboekte tijden per bewerking kun je de calculatie toetsen aan wat er werkelijk gebeurde, mits calculatie en registratie het werk in dezelfde bewerkingen opdelen. Een afwijkende tijd is niet vanzelf een betere norm: eerst beoordeel je of hij representatief is. Een eerste serie met inlopen of een order met een storing is dat vaak niet. In een kleinere werkplaats doet een werkbon met start- en stoptijden, op papier of in het ERP, hetzelfde werk met minder detail.
Waarmee wordt een MES vaak verward?
Een MES is geen ERP: het MES volgt de uitvoering per bewerking en werkplek, het ERP de order met voorraad en factuur eromheen. Een MES is ook geen nacalculatie: het levert geboekte tijden en aantallen, en de vergelijking met de voorcalculatie en het oordeel daarover zijn een aparte stap.
Veelgestelde vragen
Heb ik een MES nodig om werkelijke tijden te kennen?
Niet per se. Een werkbon met machine, start- en stoptijd per bewerking geeft al een tijd. Een MES legt dat vast zonder overtypen en kan stilstand, afkeur en machinesignalen toevoegen; hoe betrouwbaar de tijden zijn, hangt af van hoe consequent er wordt geboekt.
Worden mijn schattingen beter met een MES?
Alleen als iemand geboekte en geschatte tijd per bewerking naast elkaar legt, uitschieters beoordeelt en de normen bijstelt. Het MES levert de registratie; het oordeel of een tijd representatief is en wat er in de calculatie verandert, blijft mensenwerk.
Kan een MES de OEE berekenen?
Veel MES-pakketten berekenen OEE uit beschikbaarheid, prestatie en kwaliteit. De uitkomst hangt af van hoe stilstand, de ideale cyclustijd en afkeur zijn gedefinieerd en geboekt; vergelijk OEE-cijfers daarom alleen bij dezelfde definitie.