BegrippenSoort begrip: VakbegripBinnenradius
Wat is een binnenradius?
Een binnenradius is de afronding in een binnenhoek van bijvoorbeeld een kamer of sleuf; gefreesd is hij minstens zo groot als de straal van de frees.
Het gaat om de hoek tussen twee wanden. De ondergrens van minstens de freesstraal geldt bij frezen met de omtrek van de frees; draadvonken bijvoorbeeld kan een veel kleinere radius maken. Op de tekening staat hij als R bij de hoek of als algemene noot voor alle binnenhoeken. Staat er niets, dan bepalen een algemene randeis of de afspraak met de klant wat mag. De radius tussen wand en bodem is een ander kenmerk: die komt van de hoekradius of de bolkop van de frees.
Waar hangt een binnenradius van af?
De binnenradius begrenst de grootste frees die de hoek kan maken, en de diepte bepaalt hoe ver die frees moet uitsteken. Een slanke frees buigt door: volgens de balkformule voor een ingeklemde cilinder groeit de doorbuiging met de derde macht van de uitsteeklengte en neemt ze af met de vierde macht van de diameter. Dat is een benadering, maar het verklaart waarom een kleine radius in een diepe kamer lichte sneden, een lage voeding en meer gangen vraagt. Een freesstraal iets kleiner dan de hoekradius houdt de ingrijping in de hoek beperkt; een frees met precies de hoekradius grijpt in de hoek over een grote boog in en neigt tot trillen.
Hoe werkt een binnenradius in de praktijk?
Vaak ruw je met een grote frees en loop je de hoeken na met een kleinere: een extra gereedschap en een extra gang. Een binnenhoek kleiner dan de kleinste bruikbare freesstraal vraagt een ander proces, zoals draadvonken bij een doorlopende contour, zinkvonken of stoten in een kamer met bodem, of een aanpassing van het ontwerp. Ook dan blijft er een kleine radius, bepaald door vonkdraad, elektrode of beitel. Moet een rechthoekig tegenstuk tot in de hoek passen, dan is een uitsparing voorbij de hoek vaak een alternatief. Wat het in tijd en kosten uitmaakt, hangt af van diepte, materiaal, aantal hoeken en de processen die je zelf in huis hebt.
Waarmee wordt een binnenradius vaak verward?
Een binnenradius is geen afronding van een buitenrand: die is een ontwerpkeuze en maak je met een afrondfrees of als contour, terwijl bij een gefreesde binnenhoek het gereedschap bepaalt hoe klein de radius kan zijn. En hij is niet de bodemradius tussen wand en bodem, die uit de hoekradius van de frees komt.
Veelgestelde vragen
Welke binnenradius stel ik voor als de tekening er geen geeft?
Kijk eerst of een algemene noot of randeis de binnenhoeken regelt. Zo niet, stel een radius voor die past bij een frees voor die diepte, en leg die vast in de offerte. Anders kan de hoek een vonkstap vragen die niet in je prijs zit.
Waarom is een hoekradius net groter dan de freesstraal beter?
Omdat de frees de hoek dan in een boog neemt en niet over een groot deel van zijn omtrek tegelijk ingrijpt. Dat houdt de belasting gelijkmatiger, beperkt trillingen en kan een hogere voeding toelaten.
Wat is een hoekuitsparing of dogbone?
Een kleine ronde uitsparing voorbij de hoek, zodat een rechthoekig tegenstuk toch tot in de hoek past. Ze kost een paar extra bewegingen met dezelfde frees en is vaak goedkoper dan een hoek vonken, als de functie het toelaat.