Wat is technische reinheid?

Technische reinheid beschrijft de toegestane verontreiniging op een onderdeel bij aflevering. Het gaat om deeltjes, zoals spanen, slijpstof, straalmiddel en losse bramen, en om filmvormige resten zoals koelmiddel, olie, vet, reinigingsmiddel en vingerafdrukken. De eis wordt meestal uitgedrukt als een maximum aantal deeltjes per grootteklasse, een grootste toegestaan deeltje of een restvuilmassa, en bij vacuümtoepassingen ook als grens voor organische resten die uitgassen. Een opmerking als schoon en vetvrij, zonder methode en grenswaarde, is geen meetbare eis.

Wat zegt de norm over technische reinheid?

Voor deeltjes op onderdelen in de auto-industrie beschrijven ISO 16232 en de richtlijn VDA 19.1 hoe je verontreiniging van het onderdeel afspoelt, op een filter vangt en analyseert door te tellen, te meten of te wegen. Voor hydraulische componenten wordt vaak ISO 18413 genoemd. Die documenten leggen vooral de methode vast; de grenswaarde komt uit de tekening of de klantspecificatie. Een reinheidswaarde zegt pas iets als ook de extractiemethode, het geanalyseerde oppervlak, de grootteklassen en de toetsregel bekend zijn. Klanten in de vacuüm- en halfgeleidertechniek werken vaak met een eigen specificatie die middelen, reinigingsstappen, verpakking en controle voorschrijft.

Hoe werkt technische reinheid in de praktijk?

Een reinheidseis raakt de hele route, niet alleen de laatste stap. Bramen die later loskomen, worden zelf deeltjes, dus ontbramen en reinigen horen bij elkaar. Reinigen gebeurt bijvoorbeeld waterig, met ultrasoon, spoelen en drogen, of met een oplosmiddel, in eigen huis of uitbesteed. Tijdens de productie kan de specificatie middelen uitsluiten, zoals bepaalde koelmiddelen, siliconen of markeerstiften, en handschoenen voorschrijven. Daarna volgen schoon verpakken, soms in een cleanroom, en eventueel een reinheidsanalyse per partij in een laboratorium. Wat dat toevoegt, hangt af van de eis, de geometrie met boringen en blinde gaten, de seriegrootte en wat je zelf kunt; bij eenvoudig freeswerk kan het een groot deel van de prijs zijn.

Waarmee wordt technische reinheid vaak verward?

Technische reinheid is geen ontbramen: een braamvrij onderdeel kan nog spanen in boringen en schroefdraad hebben. Het is ook geen oppervlakteruwheid: ruwheid beschrijft de structuur van het oppervlak, reinheid wat erop ligt, al houdt een ruw of poreus oppervlak vuil sneller vast. En het is geen cleanroomklasse: een klasse volgens ISO 14644-1 beschrijft deeltjes in de lucht van een ruimte, niet wat er op het onderdeel ligt.