BegrippenSoort begrip: VakbegripPolyamide (PA6, PA66)
Wat is polyamide?
Polyamide (PA) is een taaie, slijtvaste technische kunststof die vocht opneemt, waardoor maten na het bewerken nog kunnen veranderen.
Polyamide, afgekort PA en in de handel vaak nylon genoemd, is een groep technische kunststoffen; de gangbare soorten zijn semikristallijn. PA6 en PA66 zijn het meest gangbaar als staf, plaat en buis; gegoten PA6 is er in grotere maten, en PA12 neemt merkbaar minder vocht op. PA is taai, slijtvast en goed bestand tegen stoten, en wordt gebruikt voor glijlagers, rollen, tandwielen en geleiders. Het neemt vocht op uit de lucht, en daarmee veranderen maat, stijfheid en taaiheid.
Waar hangt de maatverandering van polyamide van af?
Hoeveel een maat verandert, hangt af van de soort, de vochttoestand bij het bewerken, de luchtvochtigheid en temperatuur van de omgeving, de wanddikte en de tijd. Bij een vrij deel groeien alle maten mee, ook een boring. Zit een bus vast in een metalen huis, dan kan hij niet naar buiten groeien en wordt de boring kleiner; zo kan een passing op een as gaan klemmen. Daarnaast zet polyamide veel sterker uit met de temperatuur dan metaal. Bij het verspanen geeft het lange, taaie spanen en kan een braam blijven staan; scherp gereedschap en goede spaanafvoer houden de warmte laag.
Hoe werkt polyamide in de praktijk?
Een krappe maat in polyamide is pas eenduidig met een afgesproken toestand waarin gemeten wordt, bijvoorbeeld zoals geleverd en direct na bewerken, of geconditioneerd in normklimaat. Om de maat te halen kun je voorbewerken, laten rusten en nabewerken, het ontwerp of de tolerantie afstemmen op de groei, of een maatvaster materiaal kiezen. Die opties verschillen in route, doorlooptijd en materiaalprijs; welke zinvol is, hangt af van de functie van de maat en de omgeving waarin het deel werkt.
Waarmee wordt polyamide vaak verward?
Polyamide is geen POM: POM neemt veel minder vocht op en is daardoor maatvaster; geconditioneerd polyamide is bovendien minder stijf dan POM, maar taaier bij stoten. En gegoten PA6 is niet hetzelfde als geëxtrudeerde staf: de gegoten soort is er in grotere maten en heeft iets andere eigenschappen; vergelijk de databladen.
Veelgestelde vragen
Waarom verandert een maat in polyamide na het bewerken?
Polyamide neemt vocht op uit de lucht en zwelt daardoor, over dagen tot maanden. Een vrij deel groeit in alle maten; een ingeperste bus kan niet naar buiten groeien, waardoor de boring kleiner wordt. Spreek af in welke toestand de maat geldt.
Wanneer kies je polyamide in plaats van POM?
Als taaiheid bij stoten en slijtvastheid zwaarder wegen dan maatvastheid, zoals bij een rol of een kettingwiel. Moet een maat krap blijven bij wisselende vochtigheid, dan ligt POM vaak meer voor de hand.
Hoe houd je een passing in polyamide op maat?
Door in twee stappen te bewerken met rust ertussen, door de passing op de groei te ontwerpen, of door de vochttoestand met de klant af te spreken. Die keuze bepaalt route en doorlooptijd.