BegrippenSoort begrip: VakbegripFrezen
Wat is frezen?
Bij frezen beweegt een draaiende frees met een of meer snijkanten langs het vastgespannen werkstuk en maakt zo vlakken, kamers, sleuven en contouren.
Frezen is verspanen waarbij een draaiende frees de snijbeweging maakt en de aanzetbeweging van de tafel, de spil of beide komt. Het werkstuk zit vast in een spanmiddel. Een snijkant is per omwenteling maar een deel van de tijd in aangrijping: de snede is onderbroken. Zo ontstaan vlakken, kamers, sleuven, contouren en afschuiningen. Boren, ruimen en tappen gebeuren vaak in dezelfde spil, maar zijn aparte bewerkingen. Het aantal assen van de machine bepaalt mede welke richtingen de frees zonder omspannen bereikt.
Waar hangt het resultaat van een freesbewerking van af?
Wat een freesbewerking oplevert en hoe lang ze duurt, hangt af van de snijwaarden (snijsnelheid, voeding per tand, snedediepte ap en snedebreedte ae), het gereedschap en zijn uitsteeklengte, de stijfheid van machine, spanmiddel en werkstuk, en het materiaal. Bij meelopend frezen begint de spaan dik en eindigt hij dun, bij tegenlopend frezen andersom. Op CNC-machines is meelopend frezen de gangbare keus; tegenlopend frezen kan de voorkeur hebben bij een harde gietkorst of walshuid, of op een machine met speling in de aandrijving. Vlakfrezen met de kopse kant en omtrekfrezen met de zijkant van de frees geven elk een eigen oppervlak en een eigen belasting.
Hoe werkt frezen in de praktijk?
De snijtijd is maar een deel van wat een gefreesd onderdeel kost. Het ruwe blok, de opspanningen, programmeren, gereedschapswissels, ontbramen en meten tellen mee. Hoeveel opspanningen een deel vraagt, hangt af van de kenmerken per kant, het spanmiddel, de machine en de toleranties tussen kenmerken. Een deel met kenmerken op vier kanten kan op een 3-asser vier opspanningen vragen, en minder met een vierde as, een 5-asser of een mal. Voor een rotatiesymmetrisch deel is draaien vaak de kortere route, voor een prismatisch deel frezen; een deel met beide soorten kenmerken kan naar draaifrezen gaan.
Waarmee wordt frezen vaak verward?
Frezen is geen draaien: bij frezen draait het gereedschap, bij draaien het werkstuk. CNC-verspaning is de verzamelnaam voor computergestuurd verspanen. Frezen is een proces, geen besturing: het gebeurt CNC-gestuurd of op een conventionele machine, net als draaien en boren.
Hoe zie je frezen in Blake?
In Blake staat een freesdeel, van 3- tot 5-assig, als aparte regels: materiaal, instellen, programmeren, verspanen en nabehandeling, per stuk en per serie. De opspanningen voer je per route zelf in, en je accepteert ze of maakt ze ongedaan. Werkbereik, assen en je eigen uurtarief komen van de machine in je machinepark. Alle uitkomsten zijn gemarkeerd als schatting. Meer over frezen.
Veelgestelde vragen
Hoe bereken je de kostprijs van een gefreesd onderdeel?
Een gangbare opbouw: materiaal voor het ruwe blok, instellen per opspanning, programmeren, bewerkingstijd maal machine-uurtarief en uitbestede nabehandeling als eigen regel. Instellen en programmeren verdeel je in die afspraak over het aantal stuks. De uitkomst blijft een schatting.
Wat kost een extra opspanning bij frezen?
Dat ligt niet vast. Een opspanning vraagt spannen, uitrichten, nulpunt zetten en vaak een eerste meting. Bij een enkelstuk kan dat meer tijd zijn dan het snijden; in een serie hangt het gewicht per stuk af van het aantal en van hoe je insteltijd verdeelt.
Wanneer is frezen duurder dan draaien?
Bij rotatiesymmetrische delen vaak: een draaibank maakt diameters en schouders vanaf staf, een freesmachine moet dezelfde vorm uit een blok halen. Bij prismatische delen ligt het meestal andersom. Delen met beide soorten kenmerken gaan vaak naar draaifrezen.