BegrippenSoort begrip: VakbegripNabewerken van printdelen
Wat is het nabewerken van printdelen?
Nabewerken van printdelen is het verspanen van een additief gemaakt onderdeel, zodat maten, vlakken, passingen en schroefdraad aan de tekening voldoen.
Het gaat om printdelen in metaal en in kunststof. Het printproces geeft de vorm, maar zelden de maat en ruwheid die passingen, afdichtvlakken, aanlegvlakken en schroefdraad vragen; die vlakken worden met overmaat geprint en daarna verspaand. Bij metaalprinten gaan het losnemen van de bouwplaat, het verwijderen van steunmateriaal en een warmtebehandeling meestal aan het verspanen vooraf. Wie die stappen uitvoert, verschilt per keten.
Waar hangt het nabewerken van printdelen van af?
Hoeveel overmaat nodig is en hoe het deel zich bij het verspanen gedraagt, hangt af van het printproces, het materiaal en de bouwrichting. Poederbedprocessen vragen doorgaans minder overmaat en geven een kleinere maatafwijking dan gerichte energiedepositie (DED), waaronder opbouwen met lasdraad en een lasboog (WAAM). Restspanning uit het printen kan bij het losmaken van de bouwplaat of bij het verspanen vrijkomen en het deel laten vervormen; bij metaal beperkt spanningsarm gloeien op de bouwplaat dat. Door het verspanen kan porositeit aan het oppervlak komen te liggen. Hardheid en verspaanbaarheid wijken af van gewalst materiaal van dezelfde legering en kunnen per bouwrichting verschillen.
Hoe werkt het nabewerken van printdelen in de praktijk?
Spannen en uitrichten kosten doorgaans de meeste extra tijd. Een printdeel heeft vaak geen vlakke of cilindrische spanvlakken; een mal, zachte bekken in de vorm van het deel of meegeprinte spannokken die later weggaan zijn gebruikelijk. Omdat de vorm per stuk iets kan afwijken, wordt het nulpunt geregeld per stuk getast in plaats van één keer ingesteld. Spreek met de ontwerper af welke kenmerken referentie zijn en hoeveel overmaat op welke vlakken staat, en laat referentievlakken zo mogelijk meeprinten. Het printmodel met overmaat is een andere geometrie dan het eindmodel en de tekening; je verspaant naar de tekening. Wat het nabewerken per stuk kost, hangt af van het aantal, de spanoplossing en hoeveel de stukken onderling verschillen.
Waarmee wordt het nabewerken van printdelen vaak verward?
Nabewerken van printdelen is geen hybride productie: bij hybride productie wisselen printen en verspanen elkaar af in één machine, hier wordt een al geprint deel apart verspaand. Nabehandelingen van een printdeel, zoals stralen, warmtebehandelen of heet isostatisch persen, zijn weer iets anders: ze veranderen oppervlak of materiaal, maar brengen het deel niet op maat.
Veelgestelde vragen
Hoeveel overmaat heeft een geprint deel nodig?
Dat hangt af van het printproces, de bouwrichting, het materiaal en de tolerantie op het vlak. Genoeg om de ruwheid en maatafwijking van het printen weg te nemen; spreek het per vlak af met ontwerper of printbedrijf. Te weinig overmaat laat ruwe plekken staan.
Hoe span je een geprint deel zonder recht vlak?
Met een mal of zachte bekken in de vorm van het deel, of met spannokken of een spanrand die meegeprint zijn en later weggaan. Zo'n spanoplossing is een eenmalige post; hoe je die over de stuks verdeelt, is een keuze in je calculatie.
Waarom kost uitrichten bij printdelen meer tijd?
Omdat de stukken onderling iets kunnen verschillen. Dan tast je per stuk de referentie en verschuif je het nulpunt. Bij gewalst of getrokken uitgangsmateriaal stel je vaak één keer per serie in.