BegrippenSoort begrip: VakbegripIndustriële CT
Wat is industriële CT?
Industriële CT reconstrueert met röntgenstraling een 3D-volume van het hele onderdeel, binnenkant inbegrepen, om inwendige maten te meten en holtes te vinden.
Industriële computertomografie (CT) is een niet-destructieve meet- en inspectiemethode. Het onderdeel draait meestal op een draaitafel tussen röntgenbron en detector; uit een groot aantal projecties wordt een volumemodel gereconstrueerd. Dat volume toont buiten- en binnenkant: interne kanalen, holtes, porositeit, insluitingen en de onderdelen in een samenstelling. Je kunt het volume uitlijnen op het CAD-model en per plek de afwijking tussen nominaal en werkelijk tonen, of er maten in bepalen die geen taster bereikt.
Waar hangt de nauwkeurigheid van een CT-meting van af?
Wat je ziet en hoe nauwkeurig je meet, hangt af van de voxelgrootte; bij een volledige scan groeit die met de afmeting van het deel, zodat je een groot deel grover scant dan een klein. Voxelgrootte is niet hetzelfde als resolutie: ook de brandvlek van de bron en de detector bepalen welke details je nog kunt onderscheiden. Materiaal en wanddikte bepalen of de straling er voldoende doorheen komt; aluminium en kunststof laten de straling makkelijker door dan staal, en dikke staaldelen of combinaties van materialen kunnen artefacten geven. Een fout van slechts enkele voxels, of een scheur in een ongunstige richting, kan onzichtbaar blijven. Voor maatmetingen hangt de meetonzekerheid ook af van hoe het oppervlak in het volume wordt bepaald en van de kalibratie met referentiedelen. De Duitse richtlijnenreeks VDI/VDE 2630 behandelt CT in de dimensionele meettechniek.
Hoe werkt industriële CT in de praktijk?
Veel verspanende bedrijven hebben geen eigen CT-scanner en besteden de scan uit, tegen een prijs per scan of per batch en met een eigen levertijd. Vraagt de tekening of de klant een CT-controle, dan hoort er een post in de calculatie en wachttijd in de planning. Ga na wat er precies wordt gevraagd: zoeken naar holtes boven een afgesproken grootte, een volledige maatcontrole op het volume of een vergelijking met het CAD-model. Een volledige maatcontrole kost doorgaans meer scan- en analysetijd. Voor geprinte metalen delen met interne kanalen en voor gietdelen is CT een van de weinige manieren om de binnenkant te controleren zonder het deel door te zagen.
Waarmee wordt industriële CT vaak verward?
Industriële CT is geen medische CT: er geldt geen dosislimiet voor een patiënt, energie en resolutie zijn afgestemd op metaal en kunststof, en meestal draait het object in plaats van bron en detector. CT vervangt de coördinatenmeetmachine ook niet vanzelf: voor bereikbare vlakken met krappe toleranties geeft een taster vaak een kleinere meetonzekerheid. En CT is geen 2D-röntgenopname: die projecteert het hele deel op één beeld zonder diepte, CT reconstrueert het volume. Voor het opsporen van holtes in gietdelen volstaat een 2D-opname soms.
Veelgestelde vragen
Wanneer heb je een CT-scan nodig in plaats van een CMM?
Bij maten en fouten die een taster niet bereikt: interne kanalen, holtes, porositeit, delen binnen een samenstelling. Voor buitenmaten en geometrische toleranties op bereikbare vlakken geeft een coördinatenmeetmachine vaak een kleinere meetonzekerheid.
Kun je met CT porositeit in een gietstuk of printdeel vinden?
Ja, binnen de grenzen van de resolutie. De scan toont holtes en hun plek in het volume; holtes van slechts enkele voxels kunnen worden gemist. Welke grootte toelaatbaar is, volgt uit de eis van de klant of de norm waarnaar de tekening verwijst.
Hoe neem ik een CT-scan op in mijn offerte?
Als uitbestede meting tegen de prijs van je meetleverancier, per scan of per batch, en met de wachttijd verwerkt in de levertijd. Spreek met de klant af of elk stuk gescand wordt of een steekproef volstaat, en wat er beoordeeld moet worden.