Wat is maakbaarheid?

Maakbaarheid beschrijft of, en onder welke voorwaarden, een onderdeel met zijn eisen te maken is, en of je kunt aantonen dat het aan die eisen voldoet. Het is geen eigenschap van de tekening alleen, maar een relatie tussen onderdeel, eisen, route en middelen: machines, spanmiddelen, gereedschap, meetmiddelen, vakkennis en toeleveranciers. Hetzelfde onderdeel kan in de ene werkplaats routinewerk zijn en in de andere een risico. Het antwoord is zelden een eenvoudig ja of nee; vaak is het ‘maakbaar, mits’.

Waar hangt maakbaarheid van af?

Maakbaarheid hangt af van factoren die op elkaar inwerken: het werkbereik en de bereikbaarheid van elke feature met gereedschap van een bruikbare lengte; of machine en spanmiddel de toleranties tussen features halen; de stabiliteit van dunne wanden en slanke delen onder de snijkracht; een meetmiddel en meetmethode voor elke eis, met een meetonzekerheid die klein is ten opzichte van de tolerantie; en toeleveranciers voor de nabehandeling met de gevraagde laagdikte of hardheid. Eén eis die met geen van je middelen haalbaar is, kan zonder ontwerpwijziging de hele aanvraag onmaakbaar maken.

Hoe werkt maakbaarheid in de praktijk?

Maakbaarheid begrenst welke routes mogelijk zijn, en de route stuurt de kosten. Een krappe positietolerantie tussen twee zijden kun je halen in één opspanning op een 5-asser of in twee opspanningen op een 3-asser met een spanmal en tasten; beide kunnen maakbaar zijn, met een andere kostprijs en een ander risico. Een eis die je met je middelen niet betrouwbaar haalt, leg je bij voorkeur aan de klant voor voordat je offreert, als vraag of met een voorstel voor een andere tolerantie. Een onderdeel dat pas aan de machine onmaakbaar blijkt, kost materiaal, machinetijd en levertijd.

Waarmee wordt maakbaarheid vaak verward?

Maakbaarheid is geen machinefit: een machinefit zegt of het onderdeel in werkbereik en assen van een machine past, maakbaarheid of je de eisen haalt en aantoont. Evenmin is het design for manufacturing: DfM is ontwerpen met het oog op de productie, maakbaarheid is de toets van een gegeven ontwerp tegen jouw middelen.

Hoe zie je maakbaarheid in Blake?

In Blake toets je per machine uit je machinepark of een onderdeel op werkbereik en assen past; de grens die de doorslag geeft, staat erbij. Dat is een eerste toets, geen maakbaarheidsoordeel. De opspanningen per route voer je zelf in en accepteer je, of je maakt ze ongedaan. Meer over werkplaats.