Wat zijn laagdikte en maatgroei?

Laagdikte is de dikte van een oppervlaktelaag zoals een anodiseerlaag, chemisch nikkel, galvanisch zink of een poedercoating, meestal opgegeven in µm. Maatgroei is de verandering van een maat door die laag. Bij een laag die op het metaal wordt afgezet, is de opbouw per zijde vrijwel gelijk aan de laagdikte. Een anodiseerlaag wordt uit het basismetaal zelf gevormd en groeit deels het materiaal in en deels naar buiten; alleen het deel naar buiten verandert de maat. Op een diameter en op een breedte tussen twee behandelde vlakken telt de opbouw dubbel: een as wordt twee keer de opbouw per zijde dikker, een boring of sleuf evenveel nauwer. Een afstand tussen twee vlakken die dezelfde kant op wijzen, of een hartafstand, verandert bij een gelijkmatige laag vrijwel niet.

Waar hangen laagdikte en maatgroei van af?

Hoe dik en hoe gelijkmatig een laag uitvalt, hangt af van het proces, het materiaal en de vorm van het onderdeel. Chemisch nikkel wordt zonder stroom afgezet en blijft ook in boringen en binnenhoeken vrijwel even dik, zolang de oplossing daar goed wordt ververst. Galvanische lagen worden dikker op randen en hoeken en dunner in boringen en uitsparingen. Een poedercoating is relatief dik en bedekt scherpe randen en binnenhoeken minder goed dan vlakken. Ook een anodiseerlaag valt in diepe, nauwe boringen vaak dunner uit. De verdeling tussen indringing en opbouw hangt af van procestype, legering en procesvoering; voor hardanodiseren wordt vaak de vuistregel genoemd dat ongeveer de helft naar buiten groeit. Op een metrische schroefdraad met een tophoek van 60° verandert de flankdiameter met ongeveer vier keer de opbouw op de flanken, twee keer zoveel als bij een gladde diameter.

Wat zegt de norm over laagdikte en maatgroei?

Een laag wordt meestal via een procesnorm gespecificeerd, bijvoorbeeld ISO 7599 voor decoratief en beschermend anodiseren, ISO 10074 voor hardanodiseren, ISO 4527 voor chemisch nikkel-fosfor of ISO 2081 voor galvanisch zink op ijzer en staal. Veel van die normen leggen een minimale dikte vast op de significante vlakken; heeft de laag een maatfunctie, dan wordt vaak een nominale dikte met tolerantie afgesproken. Voor metrische schroefdraad gelden de grenzen van ISO 965-1 in de regel vóór de laag; de tolerantieliggingen e, f, g en G laten ruimte voor een dunne laag. Meten kan bijvoorbeeld met wervelstroom (ISO 2360) op aluminium, magnetisch (ISO 2178) op staal of in een microdoorsnede (ISO 1463). Welke klasse van toepassing is, op welke vlakken, en of de maten voor of na de laag gelden, hoort op de tekening of in de bestelling te staan.

Hoe werken laagdikte en maatgroei in de praktijk?

Maatgroei vraagt een keuze voordat je gaat verspanen. Je kunt de maat vóór de laag aanpassen: een as iets kleiner, een boring iets groter, op basis van de opbouw en de spreiding die je nabehandelaar opgeeft. Die spreiding gaat af van het tolerantieveld dat voor het verspanen overblijft; bij een krappe passing kan dat een groot deel zijn. Je kunt een passing of schroefdraad laten afdekken, zodat daar geen laag komt. Of je laat de laag dikker aanbrengen en bewerkt de maat daarna: chemisch nikkel, hardchroom of een harde anodiseerlaag wordt vaak op maat geslepen, gehoond of geleept. Verspaan je een dunne anodiseerlaag weg, dan ligt het metaal daar weer bloot. Afdekken is meestal handwerk bij de nabehandelaar; wat het kost, hangt af van het aantal vlakken, de methode en de seriegrootte.

Hoe zie je laagdikte en maatgroei in Blake?

In Blake staat de nabehandeling als voorstel uit de tekening bij het onderdeel; je bevestigt of corrigeert. In de calculatie krijgt uitbesteed anodiseren, vernikkelen of coaten een eigen regel uit je uitbestedingsbibliotheek, en een ontbrekende prijs blijft open. Meer over calculatie.