BegrippenSoort begrip: VakbegripChemisch vernikkelen
Wat is chemisch vernikkelen?
Chemisch vernikkelen zet zonder stroom een nikkel-fosforlaag af die ook in boringen en hoeken vrijwel even dik groeit; de laag telt mee in de maat.
Het proces is autokatalytisch: een chemische reactie in het bad zet de nikkellegering af, meestal nikkel-fosfor. Daardoor groeit de laag vrijwel even dik op vlakken en randen, in boringen, in schroefdraad en in binnenhoeken, mits het bad er goed ververst. Bij galvanisch vernikkelen blijft de laag juist daar dunner. De laag is hard en slijtvast en beschermt tegen corrosie. Met de juiste voorbehandeling laten staal, roestvast staal, aluminium en koperlegeringen zich zo vernikkelen.
Waar hangen de eigenschappen van chemisch nikkel van af?
Het fosforgehalte bepaalt de eigenschappen: een laag gehalte geeft een hardere laag, een hoog gehalte een betere corrosiebestendigheid en een laag die direct na het vernikkelen niet magnetisch is. Een warmtebehandeling na het vernikkelen kan de hardheid verhogen of de hechting verbeteren, afhankelijk van temperatuur en tijd. Een hardingsbehandeling bij hoge temperatuur kan de corrosiebestendigheid verlagen, een laag met veel fosfor magnetisch maken en de toestand van het basismateriaal beïnvloeden, bijvoorbeeld bij veredeld aluminium. Hogesterktestaal kan na het vernikkelen een behandeling tegen waterstofbrosheid vragen. In diepe blinde gaten en nauwe spleten kan de laag dunner uitvallen als het bad er slecht ververst.
Wat zegt de norm over chemisch vernikkelen?
Gangbare specificaties zijn ISO 4527 en ASTM B733. Een volledige eis noemt laagdikte, fosforklasse, eventuele warmtebehandeling en de vlakken waarop de dikte geldt. Ontbreekt een van die gegevens, vraag het dan op voordat de voorbewerking vastligt.
Hoe werkt chemisch vernikkelen in de praktijk?
Omdat de laag overal groeit, verandert elke maat: een boring wordt op de diameter twee keer de laagdikte kleiner, een as twee keer groter. Een voorbeeld: een laag van 15 µm neemt 0,03 mm van de diameter, meer dan de hele tolerantie van een boring ⌀12 H7, die volgens ISO 286 0,018 mm breed is. De voorbewerking houdt daar rekening mee. Op een schroefdraad met een tophoek van 60°, zoals metrische schroefdraad, verschuift de flankdiameter ongeveer vier keer de laagdikte; schroefdraad krijgt daarom een tolerantieklasse met ruimte voor de laag, wordt afgedekt of wordt nagetapt. Vernikkelen gebeurt meestal bij een gespecialiseerd bedrijf, met een partijprijs, een minimumbedrag en extra doorlooptijd.
Waarmee wordt chemisch vernikkelen vaak verward?
Chemisch vernikkelen is geen galvanisch vernikkelen: galvanisch werkt met stroom en bouwt dikker op aan randen en dunner in boringen. Hardverchromen is een andere galvanische laag, met een eigen maatcorrectie en vaak slijpen na het verchromen. En laagdikte is niet de maatverandering: op een diameter telt de laag twee keer.
Hoe zie je chemisch vernikkelen in Blake?
Chemisch vernikkelen komt in Blake als voorstel uit de tekening bij het onderdeel te staan, en jij bevestigt of corrigeert het. In de calculatie is het vernikkelen een eigen regel uit je uitbestedingsbibliotheek, die openstaat tot er een prijs is. Meer over calculatie.
Veelgestelde vragen
Hoeveel kleiner wordt een boring door chemisch vernikkelen?
Twee keer de laagdikte op de diameter, omdat de laag rondom groeit. Bij een krappe passing bewerk je de boring vooraf ruimer, met de laagdikte en de spreiding van het vernikkelen meegerekend.
Moet schroefdraad worden afgedekt bij vernikkelen?
Niet per se. Met een tolerantieklasse die ruimte laat voor de laag kan schroefdraad mee; anders wordt hij afgedekt of na het vernikkelen nagetapt. Op metrische schroefdraad verschuift de flankdiameter ongeveer vier keer de laagdikte.
Gelden de maten op de tekening voor of na het vernikkelen?
Dat hoort de tekening te zeggen. Vaak gelden de maten na de nabehandeling. Staat het er niet bij, vraag het dan na: de voorbewerking hangt ervan af.