BegrippenSoort begrip: VakbegripTaalmodel (LLM)
Wat is een taalmodel?
Een taalmodel (LLM) is een AI-model, getraind op grote hoeveelheden tekst, dat tekst genereert door telkens een waarschijnlijk volgend woorddeel te voorspellen.
Technisch is een taalmodel, in het Engels large language model, een groot neuraal netwerk. Het woorddeel dat het voorspelt, heet een token; elke voorspelling bouwt voort op wat er al staat. Daarmee kan het een mail samenvatten, gegevens als aantallen en leverdata uit een aanvraag halen, een concepttekst opstellen of een vraag in gewone taal beantwoorden. Veel recente modellen verwerken naast tekst ook afbeeldingen.
Waar hangt een taalmodel van af?
Een taalmodel rekent niet zoals een calculatie dat doet: het genereert een antwoord dat statistisch bij de invoer past. Een getal dat plausibel oogt, kan daardoor onjuist zijn zonder dat de tekst dat laat merken; in het vak heet dat hallucineren. Hoe betrouwbaar een uitkomst is, hangt af van de taak, de invoer, de instructies en het systeem rond het model. Laat dat systeem het model een rekenstap aanroepen of een database of document raadplegen, dan komt het getal uit die bron en kan die bron erbij staan.
Hoe werkt een taalmodel in de praktijk?
In de calculatie telt waar een getal vandaan komt. Een taalmodel kan een cyclustijd of een kiloprijs noemen die er goed uitziet, zonder machine, materiaal, opspanning of bron eronder. Bruikbaar is het voor het werk rond de prijs: een aanvraag ordenen, aantallen en leverdata vinden, een begeleidende tekst opstellen. Tijd, tarief en aantal komen uit je eigen berekening, met de invoer erbij. Wat een model opstelt, gaat pas naar een klant als iemand het gelezen en goedgekeurd heeft.
Waarmee wordt een taalmodel vaak verward?
Calculatiesoftware rekent met tijden, tarieven en aantallen volgens vaste regels; een taalmodel genereert tekst. Ook met een zoekmachine valt het niet samen: een zoekmachine verwijst naar bestaande bronnen, een taalmodel genereert een antwoord uit het model zelf, tenzij het systeem eromheen bronnen ophaalt en meegeeft. En een agent bouwt op een taalmodel: hij gebruikt het model om stappen in andere software uit te voeren.
Veelgestelde vragen
Kan een taalmodel een kostprijs berekenen?
Op zichzelf niet betrouwbaar. Het kan een getal noemen dat plausibel oogt zonder berekening eronder. Roept het systeem eromheen een rekenstap aan, dan komt het getal uit die berekening; controleer dan de invoer en de bron.
Waarom klinkt een fout antwoord van een taalmodel zo overtuigend?
Omdat het model tekst genereert die bij de invoer past, in plaats van een feit op te zoeken. Een onjuist getal of een niet-bestaande norm kan daardoor even overtuigend klinken als een juiste. Een bron of rekenstap erbij maakt controle mogelijk.