BegrippenSoort begrip: VakbegripBewerkingsrichting
Wat is de bewerkingsrichting?
De bewerkingsrichting is de richting van waaruit het gereedschap een kenmerk bewerkt, uitgedrukt in de assen van het onderdeel, zoals +Z of −X.
De bewerkingsrichting is de richting van de gereedschapsas ten opzichte van het onderdeel bij het bewerken van een kenmerk: +Z is van boven, −X van links in het vooraanzicht. De richting wordt uitgedrukt in het coördinatenstelsel van het onderdeel of het model, niet in dat van de machine. Op een 3-asser ligt de gereedschapsas vast langs de Z-as van de machine, en span je het onderdeel zo dat de gewenste kant naar de spil wijst. Kenmerken met dezelfde richting kun je in principe in één opspanning maken.
Waar hangt de bewerkingsrichting van af?
Welke richtingen een onderdeel vraagt, volgt uit de kenmerken: een boring heeft de richting van haar as, een vlak die van zijn normaal, een kamer die van haar bodem. Zijwanden evenwijdig aan de gereedschapsas maak je met de flank van de frees vanuit dezelfde richting. Of een richting in een opspanning bereikbaar is, hangt af van de machine: een 3-asser bereikt zonder hulpmiddel één richting per opspanning, een vierde as de richtingen rond één as, een 5-asser de richtingen binnen zijn zwenkbereik die niet door spanmiddel of tafel worden afgedekt. Een hoekkop of een schuin spanmiddel voegt richtingen toe.
Hoe werkt de bewerkingsrichting in de praktijk?
Kenmerken groeperen per richting geeft een eerste schatting van het aantal opspanningen, geen sluitende telling. Bereikbaarheid, gereedschapslengte en toleranties tussen kenmerken kunnen meer opspanningen vragen, en een 5-asser of een vierde as kan er minder nodig maken. Een kenmerk onder een schuine hoek kan op een 3-asser om een extra opspanning met een schuin spanmiddel vragen of om een hoekkop, of het gaat naar een machine met draaiassen. De goedkoopste oplossing verschilt met het aantal stuks, de uurtarieven en de spanmiddelen die je hebt.
Waarmee wordt de bewerkingsrichting vaak verward?
De bewerkingsrichting is geen opspanning: de opspanning is de toestand waarin het werkstuk vastzit, de richting is waar het gereedschap vandaan komt. Op een 3-asser zonder hulpmiddelen valt één richting samen met één opspanning, op een 5-asser kan één opspanning meerdere richtingen bestrijken. En de richting is geen nulpunt: het nulpunt is een punt, de richting een as met een zin.
Veelgestelde vragen
Waarom schrijf je +Z en niet gewoon ‘van boven’?
Omdat +Z aan het coördinatenstelsel van het onderdeel vastzit en niet verandert als je het anders spant. ‘Van boven’ hangt af van hoe het onderdeel ligt. Met een as bedoelt iedereen die met het onderdeel werkt dezelfde kant.
Hoeveel richtingen heeft een onderdeel?
Zoveel als de kenmerken vragen. Een eenvoudig prismatisch deel heeft er vaak één tot zes, een deel met schuine boringen meer. Of elke richting een eigen opspanning kost, verschilt met machine, hulpmiddelen en toleranties tussen kenmerken.